Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sosyal bilgiler dersinde eğlenceli bir bulmaca çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
—
Ç. Aşağıdaki çengel bulmacayı çözünüz. Bulmacada yer alan renkli kutular- daki harfleri, kendi renklerindeki kutulara yazarak anahtar kelimeyi bulunuz.
SOLDAN SAĞA
1. Charles Babbage (Çarls Bebib)’in 1833 yılında basit bir fark makinesi tasarlayarak icat ettiği makinenin adıdır.
Çözüm: Bu soru, Charles Babbage’ın icat ettiği ilk mekanik hesap makinesini soruyor. Bu makinenin adı Diferansiyel Motor‘dur. Bulmacada 1 numaralı yatay boşluğa bu kelimeyi yerleştireceğiz.
2. Herhangi bir alanda ve konuda bilgi veren, yol yöntem gösteren kitaptır.
Çözüm: Yol gösteren, bilgi veren kitaplara biz KILAVUZ deriz. Bulmacada 2 numaralı yatay boşluğa bu kelimeyi yazacağız.
3. Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali’nin kısaltmasıdır.
Çözüm: Havacılık, uzay ve teknoloji ile ilgili festivallerin kısaltması genellikle teknolojiyle ilgili bir kelimeyi çağrıştırır. Bu tür festivaller için kullanılan kısaltma TEKNOFEST‘tir. Ancak bulmacada bu kelime için ayrılan boşluklara sığmayabilir. Soruyu dikkatli incelediğimizde, festivalin adının kısaltması soruluyor. Genellikle bu tür festivallerin genel adı FESTİVAL‘dir. Ancak soruda “Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali” şeklinde spesifik bir alan belirtilmiş. Bu alandaki festivaller için kullanılan yaygın bir kısaltma olmasa da, bu tür etkinlikleri ifade eden genel bir terim düşünebiliriz. Soruda festivalin kısaltması sorulduğu için, bulmacada 3 numaralı kutulara uyacak bir kısaltma düşünmeliyiz. Eğer “Teknofest” gibi bir kısaltma düşünülmüşse, bu bulmacaya uymayabilir. Ancak soru “Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali’nin kısaltmasıdır” dediği için, bu alanlardaki festivaller için kullanılan genel bir terim veya özel bir isim olabilir. Bulmacadaki boşluklara bakarak, burada daha çok genel bir terim olması daha olası. Eğer soruyu hazırlayan kişi özel bir kısaltma düşünmüşse, bu bulmacada yer almayabilir. Ancak, soruyu ve bulmacayı birlikte değerlendirdiğimizde, bu kısaltmanın “Havacılık” kelimesini çağrıştıran bir şey olması beklenebilir. Bu tür festivaller genellikle HAVACILIK kelimesiyle ilişkilendirilir. Bu durumda, bulmacada 3 numaralı kutulara “HAVACILIK” kelimesinin sığması gerekiyor. Eğer sığmıyorsa, bu soruda bir hata olabilir veya daha farklı bir kısaltma düşünülmüş olabilir. Ancak, en mantıklı cevap HAVACILIK‘tır. Bulmacadaki 3 numaralı kutulara bakarak bu kelimenin sığıp sığmadığını kontrol edebiliriz. Eğer sığmıyorsa, soruyu hazırlayan kişi muhtemelen daha farklı bir kısaltma düşünmüştür. Bu durumda, soruyu tekrar gözden geçirmek gerekir. Ancak genel bir festival kısaltması olarak, bu soruya en uygun kelime HAVACILIK‘tır.
4. Fransız mucit Comte de Sivrac (Kont dö Sivrak) tarafından üretilen iki tekerlekli kara aracıdır.
Çözüm: İki tekerlekli, pedalları olmayan ve ilk bisiklet türü olarak bilinen bu araca velocifer denir. Ancak bulmacada daha bilinen bir kelime olması daha olası. Comte de Sivrac’ın icadı olan ve daha sonra “bisikletin atası” olarak kabul edilen araç selerifer‘dir. Bulmacadaki 4 numaralı yatay boşluğa bu kelimeyi yerleştireceğiz.
5. Ampulün mucidi olarak kabul edilen kişidir.
Çözüm: Ampulü icat eden ünlü mucit Thomas Edison‘dur. Bulmacada 5 numaralı yatay boşluğa bu ismi yazacağız.
YUKARIDAN AŞAĞIYA
6. Radyo ve el feneri gibi birçok aracın fişe takılmadan kullanılmasını sağlayan araçtır.
Çözüm: Fişe takılmadan çalışan, enerjisini kendisinden alan araçlara PİL denir. Bulmacada 6 numaralı dikey boşluğa bu kelimeyi yerleştireceğiz.
7. Alexander Graham Bell (Aleksandır Gırahım Bell) tarafından icat edilen iletişim aracıdır.
Çözüm: Alexander Graham Bell’in icat ettiği, sesleri uzak mesafelere iletmeye yarayan iletişim aracı TELEFON‘dur. Bulmacada 7 numaralı dikey boşluğa bu kelimeyi yazacağız.
8. İcat edilmesi ile ulaşımı kolaylaştıran, kanatlı ve motorlu hava taşıtıdır.
Çözüm: Kanatlı ve motorlu hava taşıtı, hepimizin bildiği gibi UÇAK‘tır. Bulmacada 8 numaralı dikey boşluğa bu kelimeyi yerleştireceğiz.
9. Kişinin vücudunda sağlığını bozacak şekilde yağ birikmesidir.
Çözüm: Vücutta sağlığı bozacak şekilde aşırı yağ birikmesine OBEZİTE denir. Bulmacada 9 numaralı dikey boşluğa bu kelimeyi yazacağız.
10. Telefonlardan çevreye yayılan zararlı dalgaların adıdır.
Çözüm: Telefonlar gibi elektronik cihazlardan yayılan ve sağlığa zararlı olabilen dalgalara RADYASYON denir. Bulmacada 10 numaralı dikey boşluğa bu kelimeyi yerleştireceğiz.
—
D. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Teknolojik ürünlerin hayatımıza sağladığı katkıları yorumlayınız.
Çözüm: Teknolojik ürünler hayatımızı birçok yönden kolaylaştırmıştır. Örneğin, iletişim araçları sayesinde sevdiklerimizle anında konuşabiliriz. Ulaşım araçları sayesinde istediğimiz yere daha hızlı gidebiliriz. Bilgisayarlar ve internet sayesinde bilgiye kolayca ulaşabilir, öğrenme süreçlerimizi zenginleştirebiliriz. Sağlık alanındaki teknolojik gelişmeler hastalıkların teşhis ve tedavisinde büyük ilerlemeler sağlamıştır. Kısacası, teknoloji, yaşam kalitemizi artırmış, dünyayı daha bağlantılı ve erişilebilir bir yer haline getirmiştir.
2. Bir zaman makineniz olsaydı hangi icadın mucidiyle tanışmak isterdiniz? Mucide hangi soruları sorardınız?
Çözüm: Eğer bir zaman makinem olsaydı, icatların insanlığa sunduğu en büyük armağanlardan biri olan ampulü icat eden Thomas Edison ile tanışmak isterdim. Ona şu soruları sorardım:
Ampulü icat etme fikri size nasıl doğdu? Bu süreçte en büyük zorluklarınız neler oldu?
İcatlarınızın insanlar için bu kadar faydalı olacağını tahmin ediyor muydunuz?
Gelecekte insanların hayatını kolaylaştıracak başka hangi icatları hayal ediyorsunuz?
Bir mucit olarak gençlere neler tavsiye edersiniz?
Bu sorularla, Edison’un icat sürecini, düşünce yapısını ve geleceğe dair vizyonunu daha yakından anlama fırsatı bulurdum.
—
Bulmacamızın çözümlerini ve cevaplarını tamamladık. Umarım hepimiz için faydalı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!