7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 143
Merhaba sevgili öğrencim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeninim. Bu üniteyi ne kadar iyi anladığını görmek için harika sorular var karşımızda. Hadi gel, bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim ve konuları pekiştirelim!
31. Metnin anlamlı ve doğru bir bütün oluşturması için I numaralı boşluğa hangi cümle getirilemez?
Metnimiz şöyle başlıyor: “Mevlana’nın doğum yeri Belh şehridir. İlk eğitimini âlim olan babasından almıştır. —-I—- Fîhi mâ-fîh, Dîvân-ı Kebîr ve —- Mevlana’nın eserleridir.”
Şimdi bu metnin akışına uymayan cümleyi bulacağız. Unutma, metin bize Mevlana’nın hayatını sırasıyla anlatıyor gibi.
Adım 1: Metnin akışını anlayalım. İlk cümle Mevlana’nın doğduğu yeri ve ilk eğitimini anlatıyor. Boşluktan sonraki cümle ise eserlerini sayıyor. Demek ki boşluğa, Mevlana’nın eğitimi veya hayatıyla ilgili, eserlerini yazmadan önceki dönemine ait bir bilgi gelmeli.
Adım 2: Şıkları tek tek inceleyelim.
- A) Yetişmesinde etkili olan isimlerden biri de Seyyid Burhâneddin’dir. Bu cümle, Mevlana’nın eğitim hayatından bahsediyor. Babasından sonraki hocasıdır. Metnin akışına gayet güzel uyuyor.
- B) Mevlevilik, Mevlana’nın vefatından sonra ortaya çıkmış bir ekoldür. Bu cümle, Mevlana’nın vefatından sonra olan bir olaydan bahsediyor. Oysa metin bize onun hayatını anlatıyor. Bu cümle metnin zaman akışını bozar. Bu yüzden bu cümle buraya pek uymuyor gibi, değil mi?
- C) Mevlana’nın yazdığı şiirlere hikmet adı verilmiştir. Bu cümle onun eserleriyle ilgili genel bir bilgi veriyor. Eserlerine geçmeden önce böyle bir giriş yapılabilir.
- D) Kendisine Kur’an ve sünneti rehber edinmiştir. Bu cümle, Mevlana’nın ilham kaynaklarını ve kişiliğini anlatıyor. Eğitim hayatından sonra bu bilgi de metne çok yakışır.
Adım 3: Gördüğümüz gibi, B şıkkındaki bilgi Mevlana’nın ölümünden sonrasına ait. Paragraf ise onun hayatını anlatırken bir anda geleceğe atlamış olur. Bu da anlam bütünlüğünü bozar.
Sonuç: Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
32. Metne göre II numaralı boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Metindeki ilgili cümle: “Fîhi mâ-fîh, Dîvân-ı Kebîr ve —-II—- Mevlana’nın eserleridir.”
Bu soru tam bir bilgi sorusu. Mevlana’nın en bilinen eserlerini hatırlamaya çalışalım.
Adım 1: Cümlede Mevlana’nın eserleri sayılıyor. Biz de boşluğa yine Mevlana’ya ait olan bir eseri getirmeliyiz.
Adım 2: Şıklardaki eserlerin kime ait olduğunu hatırlayalım.
- A) Dîvân-ı Hikmet: Bu eser Hoca Ahmed Yesevî’ye aittir.
- B) Kutadgu Bilig: Bu eser Yusuf Has Hacib’e aittir.
- C) Makalât: Bu eser Hacı Bektâş-ı Velî’ye aittir.
- D) Mesnevî: İşte bu! Mesnevî, Mevlana Celaleddin Rumi’nin en ünlü ve en önemli eseridir.
Adım 3: Diğer eserler farklı düşünürlere ait olduğu için boşluğa sadece Mevlana’nın eseri olan Mesnevî gelebilir.
Sonuç: Doğru cevap D şıkkıdır.
33. Aşağıdaki tabloda bazı tasavvufi yorum biçimlerinin özellikleri verilmiştir. Buna göre numaralarla belirtilmiş yorum aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Bu soruda bize verilen ipuçlarını kullanarak hangi tasavvufi yorumun hangi özelliğe sahip olduğunu bulacağız. Bir nevi dedektiflik yapacağız!
Adım 1: Tablodaki I numaralı kutucuğu inceleyelim.
“Halk içinde kalben Hak ile beraber olmak önemlidir. Allah’a (cc) ‘Rıza ve maksadım sensin.’ diyerek zikirde bulunulur.”
Bu ilke, yani insanların arasında yaşarken bile kalbinin sürekli Allah ile olması düşüncesi, Nakşibendilik‘in en temel prensiplerinden biridir. Buna “halvet der encümen” derler. Yani I numaralı yorum Nakşibendilik olmalı.
Adım 2: Şimdi II numaralı kutucuğa bakalım.
“Fikirleriyle ekolün ortaya çıkışına büyük etkisi bulunan ismin, Hikmet adını verdiği şiirleri vardır.”
“Hikmet” kelimesi burada bizim için kilit anahtar! “Hikmet” adı verilen şiirleri yazan ve bu şiirlerin toplandığı “Dîvân-ı Hikmet” adlı eserin sahibi Hoca Ahmed Yesevî‘dir. Dolayısıyla onun kurduğu tasavvufi yorum da Yesevilik‘tir. Yani II numaralı yorum Yesevilik olmalı.
Adım 3: Şıklara bakalım. I’in Nakşibendilik, II’nin ise Yesevilik olduğu tek bir şık var.
- A) Nakşibendilik – Yesevilik – Kadirilik
- B) Nakşibendilik – Bektaşilik – Mevlevilik
- C) Yesevilik – Nakşibendilik – Kadirilik
- D) Alevilik – Yesevilik – Mevlevilik
Gördüğün gibi, sadece A şıkkı ilk iki bulgumuzla eşleşiyor. Bu durumda III numaralı yorumun da Kadirilik olması gerekiyor. “Haramdan kaçınmak, nimete saygı göstermek vb. beş temel kuralı vardır.” ifadesi de Kadirilik’in temel ahlaki prensipleriyle uyumludur.
Sonuç: Doğru eşleştirme A şıkkında verilmiştir.