Harika bir soru! Elbette, bu sayfayı senin için bir öğretmen gözüyle inceleyip, içerisindeki soruyu adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözeceğim. Hadi başlayalım!
Soru:“İyi arkadaşla kötü arkadaş misk taşıyan kimse ile körük çeken kimse gibidir. Misk taşıyan ya sana onu ikram eder yahut sen ondan (miski) satın alırsın ya da ondan güzel bir koku duyarsın. Körük çeken kimse ise ya elbiseni yakar ya da ondan kötü bir koku alırsın.” (Müslim, Birr, 146.)
Hadisişerifi arkadaş çevresinin kötü alışkanlıklar edinmeye etkisi bakımından yorumlayınız.
Çözüm ve Yorumlama:
Merhaba sevgili öğrencim, gel bu güzel ve anlamlı sözü (hadisişerifi) birlikte adım adım yorumlayalım ve ne anlama geldiğini daha iyi kavrayalım. Bu söz, aslında arkadaş seçiminin hayatımız için ne kadar önemli olduğunu harika bir örnekle anlatıyor.
Adım 1: Hadisişerifi Anlamak (Benzetmeleri Çözümlemek)
Peygamber Efendimiz burada iki farklı arkadaş tipini, iki farklı meslek sahibi insana benzetiyor:
- Misk Taşıyan (İyi Arkadaş): Misk, çok güzel kokan değerli bir parfümdür. Eskiden insanlar bu güzel kokuları satarlardı. Bu kişi, etrafına hep güzellik, iyilik ve hoşluk yayan iyi bir dostu temsil ediyor.
- Körük Çeken (Kötü Arkadaş): Körük, demircilerin ateşi daha da alevlendirmek için kullandığı bir alettir. Ateş, duman ve is saçar. Bu kişi de çevresine zarar verebilecek, kötü alışkanlıkları olan ve olumsuzluk yayan kötü bir arkadaşı temsil ediyor.
Adım 2: İyi Arkadaşın Etkisini Yorumlamak
Hadiste iyi arkadaş için ne deniyordu?
“…ya sana onu ikram eder yahut sen ondan (miski) satın alırsın ya da ondan güzel bir koku duyarsın.”
Bunu şöyle düşünebiliriz:
- Sana ikram eder: İyi arkadaşın sana güzel ahlakını, iyi davranışlarını doğrudan “bulaştırır”. Ondan görerek sen de güzel şeyler yapmaya başlarsın. Mesela o derslerine çalışıyorsa, sen de motive olursun.
- Satın alırsın: Onun güzel davranışlarını o kadar beğenirsin ki, sen de çaba göstererek o davranışları edinirsin.
- Güzel bir koku duyarsın: Hiçbir şey olmasa bile, sadece onunla vakit geçirmek bile sana iyi gelir, seni olumlu etkiler. Yanında huzurlu ve mutlu olursun. Kısacası, iyi arkadaşın her halükârda sana bir faydası dokunur.
Adım 3: Kötü Arkadaşın Etkisini Yorumlamak
Peki ya kötü arkadaş için ne deniyordu?
“…ya elbiseni yakar ya da ondan kötü bir koku alırsın.”
Bunu da şöyle yorumlayalım:
- Elbiseni yakar: Bu en kötü senaryodur. Kötü arkadaş, seni doğrudan zararlı bir alışkanlığa (sigara, kötü söz, kavgacılık vb.) sürükleyebilir. Bu durum sana büyük zararlar verir.
- Ondan kötü bir koku alırsın: Belki onun yaptığı kötü şeyleri sen yapmazsın ama sırf onunla gezdiğin için insanlar seni de onun gibi zanneder. Ayrıca onun yaydığı olumsuzluktan, kötü sözlerden sen de etkilenirsin. Kısacası, kötü arkadaşın sana ya doğrudan ya da dolaylı olarak mutlaka bir zararı dokunur.
Metinde geçen “Körle yatan, şaşı kalkar.” ve “Üzüm üzüme baka baka kararır.” atasözleri de tam olarak bu durumu ne kadar güzel özetliyor, değil mi? İnsan, kiminle vakit geçirirse ona benzer.
Adım 4: Sonuç ve Genel Değerlendirme
Sonuç olarak bu hadisişerif bize şunu öğretiyor: Arkadaşlarımız bizi şekillendirir. Nasıl ki güzel kokular satan bir dükkandan çıktığımızda üzerimize güzel kokular sinerse, iyi arkadaşlarla vakit geçirdiğimizde de onların güzellikleri bize siner. Tıpkı bunun gibi, kötü alışkanlıkları olan, olumsuz konuşan bir ortamda bulunduğumuzda da o kötülükler farkında olmadan üzerimize yapışır.
Paragrafta verilen TÜİK verisi de bunu kanıtlıyor; sigaraya başlayan gençlerin üçte birinden fazlası (%33,2) arkadaşları yüzünden başlıyormuş. Bu çok önemli bir oran!
Bu yüzden, arkadaşlarımızı seçerken çok dikkatli olmalı, bizi iyiye ve güzele yönlendiren, yanlarında kendimizi değerli hissettiğimiz kişilerle dostluk kurmalıyız.