Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki soruları bir öğretmen gözüyle senin için analiz ettim. Şimdi hepsini adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
15. Soru: Size göre Ahmet’in amcasının yaşam kalitesinde sigarayı bıraktıktan sonra nasıl değişiklikler olmuştur?
Bu soru, senin yorumunu ve düşüncelerini ölçmek için sorulmuş harika bir soru. Burada doğru ya da yanlış tek bir cevap yok. Ama sigarayı bırakan bir insanın hayatında genellikle olumlu yönde ne gibi değişiklikler olabileceğini düşünebiliriz. Gel birlikte beyin fırtınası yapalım:
- Sağlık Açısından: En önemlisi sağlığı düzelmeye başlar. Daha rahat nefes alır, merdiven çıkarken daha az yorulur. Yediği yemeklerin tadını, kokladığı çiçeklerin kokusunu daha iyi alır. Kalp hastalıkları ve kanser gibi ciddi hastalıklara yakalanma riski azalır. Kısacası, daha enerjik ve sağlıklı hisseder.
- Ekonomik Açıdan: Sigaraya her gün para harcamak zorunda kalmaz. Bu parayı biriktirerek kendine yeni bir hobi edinebilir, ailesiyle tatile gidebilir veya sevdiği bir şeyi alabilir. Yani maddi olarak rahatlar.
- Sosyal Açıdan: Üzerine sinen kötü sigara kokusundan kurtulur. Kapalı alanlarda sigara içmek için sürekli dışarı çıkmak zorunda kalmaz. Sevdikleriyle, özellikle çocuklarla daha rahat vakit geçirir. Onlara da iyi bir örnek olmuş olur.
Sen de bu maddelerden yola çıkarak kendi cümlelerinle harika bir cevap yazabilirsin!
16. Soru: Aşağıdaki tabloda zararlı alışkanlıklardan sigara ve kumarın olumsuz sonuçları verilmiştir. Buna göre tabloda belirtilen olumsuz sonuçlar ile zararlı alışkanlıkların eşleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Bu soruyu çözmek için tablodaki her bir olumsuz sonucu sigara ve kumar için ayrı ayrı düşünmeliyiz. Haydi birlikte yapalım!
Adım 1: Olumsuz Sonuçları Değerlendirelim
1. Aile huzurunun bozulmasına neden olur: Hem sigaranın getirdiği sağlık sorunları ve maddi yük hem de kumarın yol açtığı büyük para kayıpları ve yalanlar ailedeki huzuru kaçırır. Yani bu durum hem sigara hem de kumar için geçerlidir.
2. Ekonomik zarara uğratır: Sigara sürekli para harcamayı gerektirir. Kumar ise çok daha büyük ve ani para kayıplarına yol açabilir. Yani bu durum hem sigara hem de kumar için geçerlidir.
3. Bağımlılık yapar: Sigara içerdiği nikotin yüzünden bedensel, kumar ise sürekli kazanma hırsı ve heyecanı yüzünden ruhsal bağımlılık yapar. Yani bu durum hem sigara hem de kumar için geçerlidir.
4. Bedensel hastalıklara sebep olur: Sigaranın akciğer kanseri, kalp hastalıkları gibi birçok bedensel hastalığa doğrudan neden olduğunu biliyoruz. Kumarın ise doğrudan bedensel bir hastalığa yol açtığını söyleyemeyiz (stres kaynaklı rahatsızlıklar olsa da). Bu yüzden bu madde öncelikle sigara için geçerlidir.
5. Haksız kazanç meşru hâle gelir: Meşru, “yasal, doğru” demektir. Kumar, çalışmadan, başkasının kaybetmesi üzerine para kazanma yoludur. Bu bir haksız kazançtır. Sigaranın böyle bir özelliği yoktur. Bu yüzden bu madde sadece kumar için geçerlidir.
Adım 2: Doğru Tabloyu Bulalım
Yaptığımız değerlendirmeye göre doğru eşleştirme şöyle olmalı:
- Sigara: 1, 2, 3, 4 numaralı sonuçlarla eşleşir.
- Kumar: 1, 2, 3, 5 numaralı sonuçlarla eşleşir.
Şimdi bu eşleştirmeye uyan seçeneği bulalım:
A) Sigara: 2,3,4 (1 eksik) / Kumar: 1,2,3,5 (Doğru) – Yanlış
B) Sigara: 2,3,4 (1 eksik) / Kumar: 1,2,4,5 (4 yanlış) – Yanlış
C) Sigara: 1,2,3 (4 eksik) / Kumar: 2,3,4,5 (4 yanlış) – Yanlış
D) Sigara: 1,2,3,4 (Doğru) / Kumar: 1,2,3,5 (Doğru) – İşte bu doğru!
Sonuç olarak doğru cevap D seçeneğidir.
17. Soru: Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre şiddet olaylarının, cinayetlerin ve trafik kazalarının en büyük sebeplerinden biri alkoldür. Alkol, insanın aklını ve iradesini devre dışı bırakan bir maddedir. İçilir içilmez ağızda, ince bağırsaklarda emilir ve süratle kana karışır. Kana karışan alkol kısa zamanda bütün organlara gider ve beynin faaliyetlerine zarar verir, kasların düzenli çalışmasını bozar.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Sevgili öğrencim, bu tür sorularda dikkat etmemiz gereken en önemli şey, sadece ve sadece bize verilen paragraftaki bilgilere bağlı kalmaktır. Kendi bilgilerimizi veya yorumlarımızı katmadan, “Bu cümle paragrafta var mı ya da bu anlama gelen bir şey söyleniyor mu?” diye sormalıyız.
Adım 1: Seçenekleri Tek Tek İnceleyelim
A) Kana karışan alkol kasların düzenli çalışmasını bozar.
Paragrafın son cümlesinde “…kasların düzenli çalışmasını bozar.” ifadesi aynen geçiyor. Demek ki bu bilgiye ulaşabiliriz.
B) Alkol kullanan insan aklını ve iradesini kullanamaz hâle gelir.
Paragrafta “Alkol, insanın aklını ve iradesini devre dışı bırakan bir maddedir.” deniyor. Bu cümle, B seçeneği ile aynı anlama geliyor. Demek ki bu bilgiye de ulaşabiliriz.
C) Akıl ve irade insana verilen en önemli iki özelliktir.
Paragraf, alkolün akıl ve iradeyi etkilediğini söylüyor ama akıl ve iradenin “en önemli” özellikler olduğuna dair bir sıralama veya bir önem vurgusu yapıyor mu? Hayır, yapmıyor. Bu bizim kendi yorumumuz olabilir ama paragrafta yazan bir bilgi değil. Bu yüzden bu bilgiye ulaşamayız gibi duruyor.
D) Dünya genelinde işlenen suçların en önde gelen sebebi alkoldür.
Paragrafın ilk cümlesi “şiddet olaylarının, cinayetlerin ve trafik kazalarının en büyük sebeplerinden biri alkoldür.” diyor. “En önde gelen sebep” ifadesi ile “en büyük sebeplerinden biri” ifadesi anlamca çok yakın ve paragraf bu bilgiyi destekliyor. Demek ki bu bilgiye de ulaşabiliriz.
Adım 2: Sonuca Varalım
Gördüğün gibi, A, B ve D seçeneklerindeki bilgilere paragraftan doğrudan ya da dolaylı olarak ulaşabiliyoruz. Ancak C seçeneğindeki “en önemli” ifadesi, paragrafta yer almayan bir değer yargısıdır.
Bu yüzden ulaşılamayacak olan ifade C seçeneğidir.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!