Harika bir sayfa göndermişsin! Bu sayfadaki “Düşünelim Paylaşalım” bölümündeki soruyu bir öğretmen olarak sana adım adım, keyifli bir şekilde açıklayacağım. Hazırsan başlayalım!
Soru: Hadisişeriften hareketle insanlarda alışkanlıkların oluşma sebepleri ile ilgili düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Merhaba sevgili öğrencim! Gelin, bu güzel soruyu birlikte düşünelim ve cevaplayalım. Bu soru, Peygamber Efendimizin bir sözünden yola çıkarak alışkanlıkların nasıl oluştuğunu anlamamızı istiyor. Haydi adım adım ilerleyelim.
Adım 1: Hadisişerifi Anlayalım
Öncelikle, metinde geçen hadisişerifi bir hatırlayalım. Peygamberimiz (sav) bize ne öğütlüyor?
“Doğruluktan ayrılmayın. Çünkü doğruluk (insanı) iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Kişi devamlı doğru söyler ve doğruluktan ayrılmazsa Allah katında ‘doğru / sıddık’ olarak yazılır. Yalandan sakının! Çünkü yalan (insanı) kötülüğe, kötülük de cehenneme götürür. Kişi devamlı yalan söyler, yalan peşinde koşarsa Allah katında ‘yalancı / kezzâb’ olarak yazılır.”
Burada iki önemli yol var: doğruluk yolu ve yalan yolu. Doğruluk bizi iyi şeylere, yalan ise kötü şeylere götürüyor. Ama bu sözdeki en önemli kelimelerden biri “devamlı” kelimesi. Dikkat ettin mi?
Adım 2: “Devamlı” Kelimesinin Alışkanlıklarla İlişkisi
İşte alışkanlıkların sırrı bu kelimede saklı! Bir şeyi bir kere yapmakla alışkanlık oluşmaz. Mesela, bir kere doğruyu söylemekle hemen “doğru/sıddık” olmazsın ya da bir kere yalan söylemekle “yalancı/kezzâb” damgası yemezsin.
Peygamberimiz diyor ki, bir insan sürekli olarak, yani devamlı bir şekilde doğruyu söylerse, bu onda bir huy, bir alışkanlık haline gelir. Artık o kişi “doğru” olarak anılır. Aynı şekilde, bir insan sürekli olarak yalan söylerse, yalan söylemek o kişinin bir alışkanlığı olur ve “yalancı” olarak tanınır.
Adım 3: Sonucu Çıkaralım ve Arkadaşlarımızla Paylaşalım
Bu hadisten anlıyoruz ki, alışkanlıkların oluşmasının temel sebebi, bir davranışı sürekli olarak tekrar etmektir.
Yani, arkadaşlarınla şöyle bir sohbet edebilirsin:
- Bir davranış, iyi ya da kötü olsun, sürekli tekrarlandığında alışkanlığa dönüşür. Tıpkı bir patikada sürekli yürüyünce oranın belirgin bir yola dönüşmesi gibi.
- Hadiste de söylendiği gibi, doğru söylemeyi tekrar ede ede dürüst bir insan oluruz. Yalan söylemeyi tekrar ede ede yalancı bir insan oluruz.
- Bu yüzden, güzel alışkanlıklar kazanmak istiyorsak, güzel davranışları hayatımızda sürekli yapmaya çalışmalıyız. Kötü alışkanlıklardan korunmak için de kötü davranışları bir kere bile olsa yapmaktan kaçınmalıyız. Çünkü o “bir kere”, yandaki “Bağımlılık Döngüsü” şemasında gördüğümüz gibi, tehlikeli bir başlangıç olabilir.
Sonuç:
Kısacası, Peygamber Efendimizin sözünden anladığımıza göre alışkanlıklar, bir eylemin sürekli ve düzenli olarak tekrarlanmasıyla ortaya çıkar. Yaptığımız küçük seçimler ve tekrarlar, zamanla bizim karakterimizi ve kim olduğumuzu belirler.