Harika bir görev! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeninim. Gönderdiğin bu güzel soruları birlikte, adım adım ve kolayca anlayacağın bir şekilde çözeceğiz. Hazırsan, haydi başlayalım!
20. Aşağıda verilen ayetlerden hangisi metnin ana fikri ile doğrudan ilgili değildir?
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce metnin ana fikrini, yani bize ne anlatmak istediğini çok iyi anlamalıyız.
- Adım 1: Metnin Ana Fikrini Bulalım
Metni okuduğumuzda, evrendeki her şeyin (güneş, ay, dağlar, bitkiler, hayvanlar vb.) kendine özgü bir şekilde Allah’a (cc) ibadet ettiğini ve bu ibadet şekillerinin, biz Müslümanların kıldığı namazdaki hareketlere (kıyam, rükû, secde) benzediğini anlatıyor. Kısacası metnin ana fikri; bütün varlıkların Allah’ı tespih etmesi ve namazın bu evrensel ibadetin bir yansıması olmasıdır.
- Adım 2: Şıkları Tek Tek İnceleyelim
Şimdi şıklardaki ayetlerin bu ana fikirle ne kadar ilgili olduğuna bakalım:
A) “Gök gürültüsü Allah’ı hamd ile tespih eder…”
Bu ayet, gök gürültüsünün bile Allah’ı andığını söylüyor. Metinde de “Gök gürültüsünün hamd ile Allah’ı tespih edişi” cümlesi geçiyor. Demek ki bu ayet metinle doğrudan ilgili.
B) “Hiçbir şey hakkında sakın ‘Yarın şunu yapacağım’ deme! Ancak ‘Allah dilerse yapacağım’ de. Unuttuğun zaman Rabbini an ve ‘Umarım Rabbim beni, bundan daha doğru olana ulaştırır.’ de.”
Bu ayet, gelecekle ilgili plan yaparken “İnşallah” (Allah dilerse) demenin önemini, her zaman Allah’ın iradesini hatırlamamız gerektiğini anlatıyor. Metnin ana fikri olan evrensel ibadet ve namaz ile bir ilgisi yok. Bu ayet farklı bir konudan bahsediyor. Bu şık, aradığımız cevap olabilir.
C) “Göklerde ve yerde olan kimselerin, sıra sıra uçan kuşların Allah’ı tespih ettiğini görmez misin? Her biri kendi niyaz ve tespihini bilir…”
Bu ayet de göklerde ve yerdeki her şeyin, özellikle kuşların Allah’ı tespih ettiğini söylüyor. Metinde de “…sıra sıra uçan kuşlar, cemaatle saf olup namaz kılan Müslümanları akla getirir.” denilerek kuşların ibadetinden bahsediliyor. Bu ayet de metinle doğrudan ilgili.
D) “Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar Allah’ı tespih ederler. Her şey O’nu hamd ile tespih eder. Ancak siz onların tespihlerini anlamazsınız…”
Bu ayet, metnin ana fikrini tam olarak özetliyor! Bütün varlıkların Allah’ı tespih ettiğini söylüyor. Bu yüzden bu ayet de metinle doğrudan ilgili.
- Adım 3: Sonuca Ulaşalım
Gördüğün gibi A, C ve D şıkları metnin ana konusu olan “evrendeki her şeyin Allah’ı zikretmesi” ile ilgiliyken, B şıkkı ise “geleceğe dair plan yaparken Allah’ı anmak” konusuyla ilgilidir. Bu yüzden metinle doğrudan ilgili olmayan şık B şıkkıdır.
Doğru Cevap: B
21. Numaralandırılmış ifadelerden hangilerine metinde değinilmemiştir?
I. Bitkilerin köklerinin toprağa uzanması namazdaki secde gibidir.
II. Namaz, kulun isteklerini Allah’a (cc) sunmasını sağlayarak ona ferahlama ve sıkıntılarını hafifletme fırsatı verir.
III. Güneş, ay ve yıldızların doğma ve batma hareketlerini bir düzen içinde tekrar ettirmeleri onların Allah’a (cc) dua etme biçimleridir.
Çözüm:
Bu soruda yapmamız gereken şey, yukarıdaki üç cümleyi okuyup hangisinin metnin içinde geçmediğini, yani hangisinden bahsedilmediğini bulmak.
- Adım 1: İfadeleri Metinle Karşılaştıralım
Haydi cümleleri tek tek kontrol edelim:
I. ifade:“Bitkilerin köklerinin toprağa uzanması namazdaki secde gibidir.”
Metne bakalım… Evet! Metinde şöyle bir cümle var: “Bitkilerin kökleri”, namazdaki secde hâli gibi her zaman yerdedir.” Bu cümle, birinci ifadenin metinde yer aldığını gösteriyor. O zaman bu ifadeye değinilmiştir.
II. ifade:“Namaz, kulun isteklerini Allah’a (cc) sunmasını sağlayarak ona ferahlama ve sıkıntılarını hafifletme fırsatı verir.”
Metni tekrar dikkatlice okuyalım. Metin, namazın evrendeki diğer ibadetlerle olan benzerliğini anlatıyor. Namazın insana huzur vermesi, sıkıntıları gidermesi veya bir istek kapısı olması gibi kişisel ve psikolojik faydalarından hiç bahsetmiyor. Dolayısıyla bu ifade metinde yer almıyor.
III. ifade:“Güneş, ay ve yıldızların doğma ve batma hareketlerini bir düzen içinde tekrar ettirmeleri onların Allah’a (cc) dua etme biçimleridir.”
Metnin hemen ilk cümlesine bakalım: “Güneş, ay ve yıldızlar” namazların rekât rekât kılınışı gibi doğma ve batma hareketlerini sürekli tekrar eder.” Bu cümle de üçüncü ifadenin metinde geçtiğini açıkça gösteriyor. Bu ifadeye de değinilmiştir.
- Adım 2: Sonuca Ulaşalım
Yaptığımız incelemeye göre, I. ve III. ifadeler metinde geçiyor ama II. ifade metinde geçmiyor. Soru bizden hangisine değinilmediğini sorduğu için cevabımız yalnızca II. ifade olmalıdır.
Doğru Cevap: B) Yalnız II
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden tekrar sorabilirsin. Başarılar dilerim!