Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün noktalama işaretlerini öğrenmek için harika bir alıştırma yapacağız. Hazırsanız başlayalım!
Verilen cümlelerde boş bırakılan yerlere gelmesi gereken noktalama işaretlerini belirleyelim. Noktalama işaretlerinin adını örnekteki gibi yazalım.
İlk örneğimize bakıyoruz:
Portakal, elma ve kiraz aldık.
Burada, “Portakal” kelimesinden sonra bir virgül (,) kullanılmış. Neden mi? Çünkü bu bir alistirma cümlesi ve birden fazla eş görevli kelimeyi ayırmak için virgül kullanırız. “Portakal”, “elma” ve “kiraz” birer meyve ve hepsi aynı görevde. Virgül, bu kelimeleri birbirinden ayırarak cümlenin daha anlaşılır olmasını sağlıyor.
Şimdi sıra sizde! Aşağıdaki cümlelere uygun noktalama işaretlerini bulalım.
1. Cümle: Eyvah, evde şeker kalmamış ( )
Bu cümlede “Eyvah” kelimesi bir ünlem kelimesi. Bir duygu veya şaşkınlık belirtiyor. Bu tür kelimelerden sonra genellikle ünlem işareti (!) veya virgül (,) kullanılır. Ancak cümlenin devamına baktığımızda, bir durum bildirildiğini görüyoruz. “Eyvah” dedikten sonraki kısım, bir eksiklikten bahsediyor. Bu yüzden buraya bir ünlem işareti koymak daha uygun olacaktır. Çünkü “Eyvah!” demek, bir şaşkınlık veya üzüntü ifadesidir.
Çözüm:
Eyvah, evde şeker kalmamış !
2. Cümle: Yarın Ankara ( ) ya gideceğiz.
Bu cümlede bir yer belirtiliyor: Ankara. “Yarın Ankara’ya gideceğiz” dediğimizde, cümlenin sonuna bir nokta (.) koyarız çünkü bu bir bildirme cümlesi. Cümle tamamlanmıştır ve bir bilgi vermektedir.
Çözüm:
Yarın Ankara’ya gideceğiz.
3. Cümle: Aslı pikniğe gelecek mi ( )
Bu cümlede bir soru soruluyor. “Gelecek mi?” diye soruyoruz. Soru soran cümlelerin sonuna hangi noktalama işaretini koyarız? Elbette soru işareti (?) koyarız!
Çözüm:
Aslı pikniğe gelecek mi ?
4. Cümle: İbrahim Çallı ünlü bir ressamdır ( )
Bu cümlede bir bilgi veriliyor. İbrahim Çallı’nın kim olduğu hakkında bir açıklama yapılıyor. Bu bir bildirme cümlesi. Bildirme cümlelerinin sonuna nokta (.) konulur.
Çözüm:
İbrahim Çallı ünlü bir ressamdır .
5. Cümle: Bugün kitap ( ) defter ve kalem aldık.
Burada yine birden fazla eş görevli kelimeyi görüyoruz: “kitap”, “defter” ve “kalem”. Bunlar hep okul araç gereçleri. Eş görevli kelimeleri ayırmak için ne kullanıyorduk? Hatırlayalım, ilk örnekte de vardı! Evet, virgül (,).
Çözüm:
Bugün kitap, defter ve kalem aldık.
6. Cümle: Mehmet, ailesine yardım eder ( )
Bu cümlede de bir bilgi veriliyor. Mehmet’in ailesine yardım ettiği söyleniyor. Bu bir bildirme cümlesi olduğu için sonuna nokta (.) koyarız.
Çözüm:
Mehmet, ailesine yardım eder .
7. Cümle: Vay, bu gece yıldızlar çok parlak ( )
Bu cümlede “Vay” kelimesi bir şaşkınlık veya hayranlık ifadesi. Bu tür ifadelerden sonra genellikle ünlem işareti (!) kullanılır. Cümlenin devamında da yıldızların parlaklığına bir hayranlık var. Bu yüzden buraya ünlem işareti koymak çok uygun.
Çözüm:
Vay, bu gece yıldızlar çok parlak !
8. Cümle: Biten pilleri atık pil kutusuna attın mı ( )
Bu cümlede yine bir soru soruluyor. “Attın mı?” diye soruyoruz. Soru soran cümlelerin sonuna ne gelir? Tabii ki soru işareti (?)
Çözüm:
Biten pilleri atık pil kutusuna attın mı ?
9. Cümle: Ali’nin bahçesindeki çiçekler çok güzeldi.
Bu cümledeki boşluk zaten doldurulmuş gibi görünüyor, ama biz yine de kontrol edelim. Cümle bir durumu anlatıyor, bir bilgi veriyor. “Çok güzeldi” diyerek bir yargıda bulunuyor. Bu bir bildirme cümlesi. Bu yüzden cümlenin sonuna nokta (.) konulması doğru.
Çözüm:
Ali’nin bahçesindeki çiçekler çok güzeldi.
Umarım bu alıştırma noktalama işaretlerini daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, noktalama işaretleri cümlelerimizi daha anlaşılır hale getirir ve yazılarımızı güzelleştirir! Hepinizi öpüyorum!