Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben sizin 3. Sınıf Hayat Bilgisi öğretmeninizim. Bugün hep birlikte bize gönderilen görseli inceleyeceğiz. Bu görselde, arkadaşımız Aysel’in çevremizde gördüğü ve doğamıza zarar veren bazı durumları listelediğini görüyoruz. Gelin şimdi bu maddeleri tek tek, adım adım inceleyelim ve ne anlama geldiklerini daha iyi anlayalım.
***
Soru 1:
• Göç nedeniyle şehirlerde nüfus artıyor. Artan nüfusla beraber yerleşim düzensizleşiyor.
Çözüm ve Açıklama:
Bu madde bize şehirlerin neden bu kadar kalabalıklaştığını ve bunun ne gibi sorunlara yol açtığını anlatıyor. Hadi adım adım bakalım:
Adım 1:Göç ve Nüfus Artışı: İnsanlar, köylerden veya küçük şehirlerden iş bulmak, daha iyi okullarda okumak gibi nedenlerle büyük şehirlere taşınır. Buna göç diyoruz. Bu yüzden şehirlerde yaşayan insan sayısı, yani nüfus, sürekli artar.
Adım 2:Düzensiz Yerleşim: Şehirler çok hızlı kalabalıklaşınca, yeni evler plansız bir şekilde, boş bulunan her yere yapılmaya başlanır. Tıpkı resimdeki gibi, binalar birbirine çok yakın, yeşil alanlar olmadan inşa edilir. İşte buna düzensiz yerleşim denir. Bu durum, hem insanların rahat yaşamasını zorlaştırır hem de doğaya zarar verir.
***
Soru 2:
• Tarım ilaçları bilinçsiz kullanılarak toprak kirletiliyor.
Çözüm ve Açıklama:
Burada çiftçilerin tarlalarında kullandığı ilaçların toprağa olan etkisinden bahsediliyor. Gelin ne demek istediğini anlayalım:
Adım 1:Tarım İlacı Nedir?: Çiftçiler, ektikleri meyve ve sebzeleri böceklerden ve zararlı otlardan korumak için bazı ilaçlar kullanırlar. Bunlara tarım ilacı denir.
Adım 2:Bilinçsiz Kullanım Ne Demek?: Eğer bu ilaçlar gerekenden çok fazla veya yanlış zamanda kullanılırsa, buna bilinçsiz kullanım deriz. Resimdeki çiftçi tarlasını ilaçlıyor, ama bunu doğru yapıp yapmadığını bilemeyiz.
Adım 3:Toprak Kirliliği: Bu fazla ve zararlı ilaçlar toprağa karışır. Toprağın içinde yaşayan yararlı canlıları öldürür ve toprağın kalitesini düşürür. Böylece toprak kirlenmiş olur ve o topraktan eskisi gibi sağlıklı ürünler alamayız.
***
Soru 3:
• Arabalardan çıkan egzoz gazlarıyla hava kirletiliyor.
Çözüm ve Açıklama:
Bu madde, her gün gördüğümüz arabaların havamıza olan etkisini anlatıyor.
Adım 1: Resimde arabanın arkasındaki borudan çıkan gri renkli dumanı görüyor musunuz? İşte o dumana egzoz gazı denir.
Adım 2: Bu gaz, arabanın motoru çalışırken ortaya çıkar ve içinde bizim için zararlı maddeler bulunur.
Adım 3: Milyonlarca araba her gün bu gazı havaya bırakınca, soluduğumuz hava kirlenir. Hava kirliliği de hem bizlerin hem de diğer canlıların sağlığını olumsuz etkiler.
***
Soru 4:
• Atıklar deniz, göl ve akarsulara dökülerek su kirletiliyor.
Çözüm ve Açıklama:
Burada ise çöplerimizin sularımıza verdiği zarardan bahsediliyor. Çok önemli bir konu!
Adım 1:Atık Nedir?: Kullandıktan sonra işimiz biten ve attığımız her şeye atık veya çöp deriz. Plastik şişeler, poşetler, yiyecek artıkları gibi…
Adım 2: Resimde suyun üzerinde yüzen bir sürü çöp görüyoruz. Maalesef bazı insanlar çöplerini çöp kutusu yerine nehirlere, göllere veya denizlere atıyor.
Adım 3: Bu çöpler suyu kirletir. Sudaki balıklar, kaplumbağalar ve resimdeki gibi ördekler bu çöpleri yiyecek sanıp yiyebilir veya onlara takılıp zarar görebilir. Böylece su kirlenmiş ve oradaki yaşam tehlikeye girmiş olur.
***
Soru 5:
• Ormana atılan cam parçaları ve ormanda yakılan ateş, orman yangınlarına neden oluyor. Ormanda yaşayan canlılar zarar görüyor.
Çözüm ve Açıklama:
Bu madde, ormanlar için en büyük tehlikelerden birini, yani yangınları anlatıyor.
Adım 1: Kırık bir cam parçası, güneş ışığını bir noktada toplayarak bir büyüteç gibi davranabilir. Kuru otları ve yaprakları tutuşturarak kocaman bir orman yangını başlatabilir.
Adım 2: Aynı şekilde, ormanda piknik yaparken yakılan ve tam söndürülmeden bırakılan bir ateş de rüzgarın etkisiyle büyüyerek yangına sebep olabilir.
Adım 3: Yangınlar, ağaçları yani ormanın kendisini yok ettiği gibi, orada yaşayan sincap, tavşan, kuş gibi binlerce hayvanın da evini yok eder ve hayatını kaybetmesine neden olur.
***
Soru 6:
• Ağaçlar kesilerek bitki örtüsü yok ediliyor. Üzerinde bitki örtüsü olmayan toprak, yağmurla sürükleniyor. Tarım alanları verimsizleşiyor.
Çözüm ve Açıklama:
Son olarak, ağaçları kesmenin toprağa nasıl zarar verdiğini öğreniyoruz.
Adım 1: Ağaçlar, çalılar ve otlar, toprağın üzerini bir battaniye gibi kaplar. Buna bitki örtüsü deriz. Ağaçların kökleri ise toprağı sıkıca tutar.
Adım 2: İnsanlar ev yapmak, yol yapmak veya mobilya yapmak için ağaçları kestiğinde, toprağın üzerindeki o koruyucu battaniye kalkmış olur. Toprağı tutan kökler de yok olur.
Adım 3: Toprak korumasız kalınca, yağan yağmur toprağın en değerli ve verimli üst kısmını alıp götürür. Toprağın bu şekilde su veya rüzgarla taşınmasına erozyon denir.
Adım 4: Verimli toprağı giden tarlalar ise artık işe yaramaz hale gelir, yani verimsizleşir. Orada bitki yetiştirmek çok zorlaşır.
Umarım Aysel’in bu listesi, doğamızı korumanın ne kadar önemli olduğunu hepimize bir kez daha hatırlatmıştır. Unutmayın, yaşadığımız çevreyi korumak hepimizin görevidir!