5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları Anka Yayınları Sayfa 93
Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün karşımızda Sosyal Bilgiler dersimizle ilgili, özellikle de dinin kültürümüz ve mimarimiz üzerindeki izlerini inceleyeceğimiz harika bir etkinlik var. Bu etkinlik, senden yaşadığın yerdeki tarihî bir yapıyı gözlemlemeni ve onun hakkında bilgi toplamanı istiyor. Bu bir araştırma görevi olduğu için tek bir doğru cevabı yok. Ben sana yol göstermek amacıyla, hepimizin bildiği çok ünlü bir eser olan İstanbul’daki **Sultanahmet Camii**’ni örnek alarak bu etkinliği birlikte yapacağım. Sen de bu örneğe bakarak kendi şehrindeki bir cami, çeşme veya medreseyi inceleyebilirsin. Haydi başlayalım!
Etkinlik: Çevremizde Dinin İzleri
Yaşadığınız yerde bulunan tarihî bir yapıyı (cami, mescit, çeşme, medrese vb.) geziniz. Bu tarihî eserle ilgili aşağıda yer alan bilgi cetvelini doldurunuz.
Soru: Eserin adı nedir?
Çözüm:
İnceleyeceğimiz eserin adı Sultanahmet Camii‘dir. Ancak bu cami, içindeki duvarları süsleyen 20 binden fazla mavi renkli İznik çinisi nedeniyle yabancılar tarafından “Blue Mosque” yani “Mavi Cami” olarak da tanınır.
Soru: Ne zaman yapılmıştır?
Çözüm:
Bu güzel caminin yapımına 1609 yılında başlanmış ve tam 7 yıl süren bir çalışmanın ardından 1617 yılında ibadete açılmıştır. Yani eser, 17. yüzyılda inşa edilmiştir.
Soru: Kim yaptırmıştır?
Çözüm:
Sultanahmet Camii, o dönemin Osmanlı Padişahı olan Sultan I. Ahmed tarafından yaptırılmıştır. Cami, adını da yaptıran padişahtan almıştır.
Soru: Mimarı kimdir?
Çözüm:
Caminin mimarı, büyük usta Mimar Sinan’ın en yetenekli öğrencilerinden biri olan Sedefkâr Mehmed Ağa‘dır.
Soru: Eserin belli başlı özellikleri nelerdir?
Çözüm:
Sultanahmet Camii’nin onu özel kılan pek çok özelliği var. Bunlardan bazıları şunlar:
- Türkiye’de altı minareye sahip olan ilk camidir. Bu özelliğiyle yapıldığı dönemde büyük ilgi çekmiştir.
- İç mekanı, göz alıcı İznik çinileriyle süslenmiştir. Bu çiniler, camiye o meşhur mavi rengini ve ferahlığını verir.
- Mimarisi çok heybetlidir. Büyük bir ana kubbesi ve onu destekleyen yarım kubbeleri vardır.
- İçerisi 260’tan fazla pencere sayesinde çok aydınlıktır. Bu pencerelerden sızan ışık, içeride manevi bir atmosfer oluşturur.
- Sadece bir cami değil, aynı zamanda içinde medrese, aşevi gibi yapıların da bulunduğu bir külliye yani bir yapılar topluluğudur.
Soru: Eser üzerinde dinin etkilerini gösteren ne gibi motifler vardır?
Çözüm:
Caminin her köşesinde dinimizin sanata yansımalarını görebiliriz. İşte bazı örnekler:
Adım 1: Hat Sanatı: Kubbelerde ve duvarlarda asılı olan devasa tablolarda Kur’an-ı Kerim’den ayetler veya Peygamber Efendimizin güzel sözleri (hadisler) harika bir el yazısıyla yazılmıştır. Bu sanata hat sanatı diyoruz.
Adım 2: Süslemeler (Tezhip): İslam sanatında insan ve hayvan figürleri pek kullanılmadığı için süslemelerde genellikle lale, gül gibi çiçek motifleri ve iç içe geçmiş geometrik desenler kullanılır. Caminin çinilerinde ve vitraylı pencerelerinde bu zarif motifleri bolca görebiliriz.
Adım 3: Mimari Unsurlar: Caminin içinde Kâbe’nin yönünü gösteren mihrap, Cuma günleri imamın hutbe okuduğu merdivenli yapı olan minber ve müezzinlerin yer aldığı müezzin mahfili gibi bölümler, buranın bir ibadet mekanı olduğunu gösteren dini unsurlardır.
Soru: Eser sizde nasıl bir etki bıraktı?
Çözüm:
Bu soru kişisel bir soru, ben kendi hislerimi yazayım. Bu görkemli yapıyı ilk gördüğümde hem çok şaşırdım hem de atalarımızla büyük bir gurur duydum. Yüzyıllar önce, bugünkü teknoloji olmadan böyle devasa ve sanatsal bir eserin nasıl yapıldığını düşünmek insanı hayran bırakıyor. Caminin içine girdiğimde hissettiğim huzur, duvarlardaki çinilerin güzelliği ve yüksek kubbelerin yarattığı ferahlık bende derin bir etki bıraktı. Sanki tarihin içinde bir yolculuğa çıkmış gibiydim.
Soru: Bu türden bildiğiniz başka eserler var mı?
Çözüm:
Elbette! Ülkemiz bu türden değerli eserlerle dolu. Aklıma ilk gelenler:
- İstanbul’daki Süleymaniye Camii (Mimar Sinan’ın ‘kalfalık eserim’ dediği cami)
- Edirne’deki Selimiye Camii (Mimar Sinan’ın ‘ustalık eserim’ dediği cami)
- Bursa’daki Ulu Cami
- Konya’daki Mevlana Türbesi ve Müzesi
Soru: İncelediğiniz eserle ilgili gördüğünüz eksiklikler nelerdir? Bu eksikliklerin giderilmesi için çözüm önerileriniz nelerdir? Yazınız.
Çözüm:
Bu kadar değerli bir eserde “eksiklik” bulmak zor ama daha iyi olabileceğini düşündüğüm bazı noktalar olabilir:
Gördüğüm Durumlar:
Eser çok popüler olduğu için gün içinde aşırı kalabalık olabiliyor. Bu durum hem ibadet etmek isteyenleri rahatsız edebilir hem de eserin daha hızlı yıpranmasına neden olabilir. Ayrıca, eseri anlatan bilgilendirme panoları daha dikkat çekici ve teknolojik (örneğin QR kodlu) olabilir.
Çözüm Önerilerim:
Ziyaretçi yoğunluğunu azaltmak için belki de online randevu sistemiyle belirli saatlerde daha az sayıda insanın gezmesi sağlanabilir. İbadet saatlerinde turistik gezilerin tamamen durdurulması, ibadetin huzur içinde yapılmasına yardımcı olur. Ayrıca, eserin farklı noktalarına yerleştirilecek QR kodlar sayesinde insanlar kendi telefonlarından eser hakkında daha detaylı bilgi alabilirler. Bu, hem daha modern bir çözüm olur hem de bilgi kirliliğini önler.
Umarım bu örnek çalışma, kendi araştırmanı yaparken sana yardımcı olur. Şimdi sıra sende! Çevrendeki tarihi bir eseri keşfet ve onun sırlarını sen de bu şekilde bir bir ortaya çıkar. Başarılar dilerim