5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları Anka Yayınları Sayfa 47
Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir üniteye başlıyoruz: Adap ve Nezaket. Bu konu, hem okulda hem de günlük hayatımızda bize çok yardımcı olacak. Şimdi birlikte hazırlık çalışmalarındaki soruları inceleyelim ve adım adım cevaplayalım. Haydi başlayalım!
Soru 1: Türk Dil Kurumunun Genel Ağ sayfasından Büyük Türkçe Sözlük’ü bulunuz. Bu sözlükten; adap, edep ve nezaket kavramlarının anlamlarını araştırıp öğreniniz.
Bu soruyu çözmek için bir araştırma yapmamız gerekiyor. İşte adımlar:
Adım 1: Öncelikle internet tarayıcımızı açıp arama motoruna “TDK Büyük Türkçe Sözlük” yazalım veya doğrudan sozluk.gov.tr adresine gidelim. Karşımıza çıkan arama kutusuna şimdi sırayla kelimelerimizi yazacağız.
Adım 2: Kelimeleri araştırdığımızda karşımıza çıkan anlamları defterimize not alalım. Ben senin için bu kelimelerin anlamlarını buldum:
- Adap: Bir toplumdaki töre, gelenek ve göreneklere uygun davranma, görgü kuralları demektir. Kısacası, bir yerde nasıl davranılması gerektiğini belirleyen kurallar bütünüdür. Örneğin, yemek yeme adabı, misafirlik adabı gibi.
- Edep: Toplum törelerine uygun davranma, incelik, terbiye anlamına gelir. Edep, adap kurallarını içselleştirmek, yani kalpten gelen bir saygı ve incelikle davranmaktır. Utanma duygusu da edeple ilgilidir.
- Nezaket: Başkalarına karşı saygılı, incelikli ve düşünceli davranma demektir. Yani edep ve adap kurallarını davranışlarımızla ve sözlerimizle gösterme şeklimizdir. “Lütfen”, “teşekkür ederim” gibi sihirli kelimeleri kullanmak en güzel nezaket örneklerindendir.
Gördüğün gibi, bu üç kelime birbirine çok yakın ama aralarında küçük farklar var. Adap kurallardır, edep bu kurallara uymamızı sağlayan içimizdeki terbiyedir, nezaket ise bu terbiyeyi dışarıya yansıttığımız güzel davranışlardır.
Soru 2: Beş nezaket kuralı öğrenerek bunları defterinize yazınız.
Elbette, günlük hayatta sıkça kullanmamız gereken ve bizi daha iyi bir insan yapan birçok nezaket kuralı var. İşte sana en temel beş tanesi:
- 1. Birisinden bir şey isterken “lütfen” demek.
- 2. Bize bir iyilik yapıldığında veya bir şey verildiğinde “teşekkür ederim” demek.
- 3. Sabahları karşılaştığımız kişilere “günaydın”, akşam ayrılırken “iyi akşamlar” demek.
- 4. Büyüklerimiz konuşurken sözlerini kesmemek, onları saygıyla dinlemek.
- 5. Yanlışlıkla birine çarptığımızda veya bir hata yaptığımızda “özür dilerim” demek.
Soru 3: Peygamberimizin (s.a.v.) güzel ahlaklı olmayı ve güzel söz söylemeyi konu edinen iki hadisini bularak sınıfınızda okuyunuz.
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.), güzel ahlakın en mükemmel örneğiydi. Onun bu konudaki sözleri (hadisleri) bize her zaman yol gösterir. İşte sana iki güzel örnek:
Adım 1: İlk hadisimiz güzel sözün ne kadar değerli olduğunu anlatıyor.
“Güzel söz, sadakadır.”
Açıklaması: Bu hadis bize, birine söylediğimiz güzel ve nazik bir sözün, tıpkı bir yoksula para vermek gibi değerli ve sevap olduğunu öğretir. Gülümsemek, iyi dilekte bulunmak, moral vermek… Bunların hepsi birer sadakadır.
Adım 2: İkinci hadisimiz ise gerçek Müslümanın nasıl olması gerektiğini tarif ediyor.
“Müslüman, elinden ve dilinden diğer Müslümanların güvende olduğu kimsedir.”
Açıklaması: Bu hadis de bize, iyi bir insanın başkalarına ne sözleriyle (dedikodu, iftira, kötü söz) ne de davranışlarıyla (vurmak, zarar vermek) zarar vermemesi gerektiğini hatırlatır. İnsanlar bizim yanımızda kendilerini güvende hissetmelidir. Bu da güzel ahlakın temelidir.
Soru 4: Toplumsal ilişkilerde nezaket kurallarına uymanın önemi nedir? Aile büyüklerinizle konuşup öğreniniz.
Bu çok önemli bir soru! Bu sorunun en güzel cevabını ailendeki büyüklerinle (annen, baban, deden, ninen) konuşarak bulabilirsin. Onların tecrübeleri çok değerlidir. Ben de sana bu konuda birkaç fikir vereyim:
- Nezaket kurallarına uymak, insanlar arasındaki saygı ve sevgiyi artırır.
- Toplumda huzur ve barış ortamı sağlar. Kavgaların ve anlaşmazlıkların çıkmasını engeller.
- İletişimi kolaylaştırır. “Lütfen” dediğimizde isteğimizin kabul edilme olasılığı artar.
- İnsanlar tarafından sevilmemizi ve saygı görmemizi sağlar. Nazik insanlarla herkes arkadaş olmak ister.
- Bizim ne kadar değerli ve iyi bir aile terbiyesi aldığımızı gösterir.
Soru 5: Genel Ağ, peygamberler tarihi, İslam ansiklopedisi gibi kaynaklardan, Hz. Lokman (a.s.) hakkında bir araştırma yapınız.
Hz. Lokman, bilgeliği ve güzel öğütleriyle tanınan çok önemli bir şahsiyettir. Onun hakkında bir araştırma yapmak, adap ve nezaket konusunu daha iyi anlamamıza yardımcı olur.
Adım 1: Araştırmana “Lokman aleyhisselam kimdir?”, “Lokman Hekim’in öğütleri” gibi başlıklarla başlayabilirsin. İnternet, evinizdeki ansiklopediler veya peygamberler tarihi kitapları harika kaynaklardır.
Adım 2: Araştırman sonucunda bulabileceğin bazı önemli bilgiler şunlar olabilir:
- Hz. Lokman’ın peygamber olup olmadığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, Allah tarafından kendisine “hikmet” yani derin anlayış ve bilgelik verildiği Kur’an-ı Kerim’de belirtilir.
- Bu yüzden kendisine sıkça “Lokman Hekim” (Bilge Lokman) denir.
- Kur’an-ı Kerim’de “Lokman” adında bir sure vardır ve bu surede Hz. Lokman’ın oğluna verdiği altın değerindeki öğütler anlatılır.
- Bu öğütler arasında; Allah’a ortak koşmamak, anne babaya iyi davranmak, kibirli olmamak, yürüyüşünde ölçülü olmak ve sesini alçaltmak gibi çok önemli adap ve ahlak kuralları bulunur.
Umarım bu açıklamalar ödevini yapmanda sana yardımcı olur. Unutma, öğrendiğimiz bu güzel kuralları hayatımızda uygulamak en önemlisidir. Başarılar dilerim!