5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 65
Harika bir etkinlik sorusu! Bu tür sorular, yaşadığımız yeri daha iyi tanımamızı ve zaman içindeki değişimini fark etmemizi sağlar. Tıpkı bir zaman yolculuğu gibi, değil mi? Şimdi bir dedektif gibi izleri sürelim ve bu kutucukları nasıl doldurabileceğimizi adım adım inceleyelim.
Soru Metni:
Yaşadığınız ile ait eski ve yeni resim, gazete, hava fotoğraflarından aşağıda verilen unsurları inceleyiniz. Yaptığınız incelemeler ve aile büyüklerinizden edindiğiniz bilgiler doğrultusunda ilinizde yaşanan değişimin aşağıdaki unsurlara etkisini sınıfta tartışınız ve örnekler yazınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte senden kendi yaşadığın şehirdeki değişimi araştırman isteniyor. Bunun için annene, babana, dedene veya ninene sorular sorabilir, eski fotoğraf albümlerine bakabilir veya internetten şehrinin eski ve yeni fotoğraflarını karşılaştırabilirsin. İşte sana yol gösterecek bazı ipuçları ve örnekler:
1. Su Kaynakları
Burada şehrindeki nehirler, dereler, göller veya barajların zaman içinde nasıl değiştiğini düşüneceğiz.
- Adım 1: Aile büyüklerine sor: “Bizim şehrimizden eskiden geçen bir dere var mıydı? Şimdi nerede?” Belki de o derenin üzeri yeni yollar veya binalar yapılırken kapatılmıştır.
- Adım 2: Şehrine içme suyu sağlayan bir baraj var mı? Bu baraj ne zaman yapıldı? Yapılmadan önce o arazide ne vardı? Belki de eski bir köy sular altında kalmıştır.
- Örnek: “Eskiden mahallemizin ortasından geçen dere, şehir büyüyünce üzeri kapatılarak yola dönüştürülmüş. Annemler çocukken o derede oynarlarmış.”
2. Bitki Örtüsü
Bu bölümde şehrindeki yeşil alanların, ormanların, tarlaların nasıl değiştiğine odaklanacağız.
- Adım 1: Şehrinin eski ve yeni fotoğraflarını karşılaştır. Eskiden yemyeşil bir tepe olan yerde şimdi binalar mı var?
- Adım 2: Ailene sor: “Çocukluğunuzda sık sık gittiğiniz ormanlık bir alan veya büyük bir park var mıydı? O yer hala aynı mı?”
- Adım 3: Yeni yapılan parkları, ağaçlandırılan alanları düşün. Şehrin bitki örtüsü sadece azalmıyor, bazen de insanlar tarafından artırılabiliyor.
- Örnek: “Dedemlerin anlattığına göre, şu an bizim oturduğumuz apartmanların olduğu yerler eskiden dut bahçeleriymiş. Şehir büyüdükçe bu bahçeler yok olmuş.”
3. Arazi Kullanımı
Arazi yani toprak parçalarının ne amaçla kullanıldığındaki değişimi inceleyeceğiz. Tarla mı, ev mi, fabrika mı?
- Adım 1: Şehrin girişindeki veya kenarındaki arazileri düşün. Eskiden buralar boş arazi veya tarla iken şimdi büyük alışveriş merkezleri, hastaneler veya fabrikalar yapılmış olabilir mi?
- Adım 2: Görseldeki gibi, eskiden tarım arazisi olan yerlere yeni toplu konutlar yapılmış olabilir. Bu, arazinin kullanım amacının tarımdan yerleşime dönüştüğünü gösterir.
- Örnek: “Şehrimizin dışındaki boş arazilere yeni bir sanayi bölgesi kuruldu. Bu yüzden hem yeni iş imkanları oluştu hem de tarlalar azaldı.”
4. Yerleşim Alanları
İnsanların yaşadığı evlerin, mahallelerin ve semtlerin değişimini ele alacağız.
- Adım 1: Eski mahallelerdeki tek veya iki katlı evlerin yıkılıp yerlerine çok katlı apartmanların yapıldığını gözlemlemişsindir. Bu en yaygın değişimlerden biridir.
- Adım 2: Şehir hangi yöne doğru büyüyor? Eskiden şehrin bittiği yer olarak bilinen bir nokta, şimdi şehrin merkezinde kalmış olabilir. Yeni mahalleler kurulmuş olabilir.
- Örnek: “Babamlar çocukken tek katlı, bahçeli bir evde oturuyorlarmış. Şimdi o evin yerinde 10 katlı bir apartman var. Ayrıca şehrin kuzeyine doğru yeni siteler yapıldığı için şehir o yönde büyüdü.”
5. Ulaşım Sistemleri
Yollar, köprüler, otobüsler, trenler… Kısacası bir yerden bir yere gitmemizi sağlayan her şeyin zamanla nasıl geliştiğini yazacağız.
- Adım 1: Şehrinde yeni yapılan köprüler, tüneller veya genişletilen yollar var mı? Bunlar ulaşımı nasıl kolaylaştırdı?
- Adım 2: Eskiden olmayan ama şimdi kullanılan ulaşım araçları var mı? (Örneğin metro, tramvay, metrobüs gibi.)
- Adım 3: Ailene sor: “Eskiden şehir içinde yolculuk yapmak ne kadar sürerdi? Hangi araçları kullanırdınız?” Belki de eskiden yollar daha dar ve arabalar daha azdı.
- Örnek: “Şehrimizin iki yakasını birbirine bağlayan yeni bir köprü yapıldı. Bu köprü sayesinde trafik rahatladı ve yolculuklar kısaldı. Ayrıca yeni tramvay hattı sayesinde okula gitmem kolaylaştı.”
6. Nüfus
Nüfus, bir yerde yaşayan insan sayısı demektir. Şehrinin nüfusu zamanla nasıl değişti ve bu durum diğer her şeyi nasıl etkiledi?
- Adım 1: Şehrinin nüfusu arttı mı? Genellikle şehirlerin nüfusu zamanla artar. Peki neden? Belki yeni fabrikalar kurulduğu için başka şehirlerden insanlar iş bulmak için gelmiştir (buna göç diyoruz).
- Adım 2: Nüfusun artması diğer kutucukları nasıl etkiledi? Bir düşünelim… Nüfus artınca;
- Daha çok eve ihtiyaç duyuldu (Yerleşim Alanları değişti).
- Ev yapmak için tarlalar, yeşil alanlar kullanıldı (Bitki Örtüsü ve Arazi Kullanımı değişti).
- Daha çok araba ve insana hizmet etmek için yeni yollar yapıldı (Ulaşım Sistemleri değişti).
- Daha çok suya ihtiyaç duyulduğu için yeni barajlar yapıldı (Su Kaynakları değişti).
- Örnek: “Şehrimize üniversite ve büyük fabrikalar açılınca, başka şehirlerden çok sayıda insan göç etti. Bu yüzden nüfusumuz son 20 yılda iki katına çıktı. Artan nüfus nedeniyle yeni konutlar ve yollar yapıldı.”
Unutma, bu kutucukların hepsi birbiriyle bağlantılı. Birindeki değişim, diğerini de etkiliyor. Bu harika etkinlikle yaşadığın çevreyi çok daha iyi anlayacaksın. Başarılar dilerim!