5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 54
Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki sosyal bilgiler sorularını senin için bir öğretmen gözüyle analiz edip adım adım çözeceğim. Haritaları okumak ve coğrafi konumları anlamak çok keyifli bir beceridir. Haydi başlayalım!
Soru 1: Haritadan faydalanarak yaşadığınız ile ait istenen bilgileri ilgili alanlara yazınız.
Bu soru senin yaşadığın şehre özel olduğu için, ben sana örnek olması amacıyla başkentimiz Ankara‘yı seçerek cevaplayacağım. Sen de bu örneğe bakarak kendi şehrin için haritayı inceleyebilir ve boşlukları doldurabilirsin.
Yaşadığım İl: Ankara
Yeryüzü şekilleri:
Adım 1: Türkiye fiziki haritasında Ankara’yı bulalım. Ankara’nın ve çevresinin genellikle sarı ve açık kahverengi tonlarda olduğunu görüyoruz.
Adım 2: Şimdi haritanın sağ alt köşesindeki renklerin ne anlama geldiğini gösteren “Lejant” bölümüne bakalım. Bu bölümde sarı ve açık kahverengi renklerin 500 ile 1500 metre arasındaki yükseltileri gösterdiğini görüyoruz. Bu tür geniş ve yüksek düzlüklere plato denir.
Sonuç: Ankara, İç Anadolu Platosu üzerinde yer alır. Çevresinde Haymana ve Cihanbeyli gibi platolar bulunur. Ayrıca şehrin etrafında Elmadağ gibi dağlar da vardır. Yani yeryüzü şekilleri genel olarak platolar, ovalar ve dağlardan oluşur.
Su kaynakları:
Adım 1: Haritada su kaynakları mavi renkle gösterilir. Nehirler ince mavi çizgiler, göller ise mavi alanlar şeklindedir. Ankara’nın çevresindeki mavi çizgilere ve alanlara odaklanalım.
Adım 2: Ankara’nın batısından büyük bir nehir olan Sakarya Nehri‘nin, doğusundan ise Türkiye’nin en uzun nehri olan Kızılırmak‘ın geçtiğini görüyoruz. Şehrin güneyinde ise büyük bir göl olan Tuz Gölü‘ne komşu olduğunu fark edebiliriz.
Sonuç: Ankara’nın önemli su kaynakları arasında Kızılırmak ve Sakarya Nehirleri ile Tuz Gölü sayılabilir.
Soru 2: Aşağıdaki illerin göreceli konumları tarif edilirken hangi özelliklerinden faydalanıldığını yazınız.
Sevgili öğrencim, unutma ki bir yerin göreceli konumu, o yerin kıtalara, okyanuslara, komşu ülkelere, yollara, boğazlara veya yeryüzü şekillerine göre nerede olduğunu belirtir. Şimdi bu bilgiyle kutucukları inceleyelim.
a) Edirne
Edirne; ülkemizin Avrupa’ya kara ve demir yolu ile bağlantısını sağlayan beş sınır kapısına sahip, Yunanistan ve Bulgaristan sınırı boyunca uzanan ilimizdir.
Adım 1: Edirne’nin tanımında altı çizilmesi gereken önemli noktalar nelerdir? “Avrupa’ya bağlantı”, “kara ve demir yolu”, “sınır kapıları”, “Yunanistan ve Bulgaristan sınırı”.
Adım 2: Bu özelliklerin ne tür özellikler olduğunu düşünelim. Yollar, sınır kapıları gibi yapılar insanlar tarafından yapılmıştır. Komşu ülkeler ise siyasi sınırlardır. Bunlar bir yerin doğal özellikleri (dağ, ova gibi) değildir.
Sonuç: Edirne’nin göreceli konumu tarif edilirken;
- Ulaşım özellikleri (kara ve demir yolları)
- Komşu ülkelere göre konumu (Yunanistan ve Bulgaristan’a komşu olması)
- Siyasi ve ekonomik özellikleri (Avrupa’ya açılan sınır kapıları)
kullanılmıştır. Kısacası daha çok beşerî ve siyasi özelliklerinden faydalanılmıştır.
b) Nevşehir
Nevşehir; ülkemizin peribacaları ile ünlü, Göreme Millî Parkı, Karain Güvercinlikleri, Derinkuyu ve Kaymaklı yer altı şehirleri ile Karlık ve Yeşilöz kiliseleri bulunan ilimizdir.
Adım 1: Nevşehir’in tanımındaki anahtar kelimeler neler? “Peribacaları”, “Göreme Millî Parkı”, “yer altı şehirleri”, “kiliseler”.
Adım 2: Bu özelliklerin ne ifade ettiğini düşünelim. Peribacaları doğal bir oluşumdur, yani bir doğal güzelliktir. Yer altı şehirleri, kiliseler ve milli park ise hem tarihi hem de turistik öneme sahip yerlerdir. İnsanlar bu yerleri görmek için Nevşehir’e giderler.
Sonuç: Nevşehir’in göreceli konumu tarif edilirken;
- Doğal güzellikleri (peribacaları)
- Tarihi ve kültürel zenginlikleri (yer altı şehirleri, kiliseler)
- Turistik özellikleri (Göreme Millî Parkı)
kullanılmıştır. Yani genel olarak doğal, tarihi ve turistik özelliklerinden faydalanılmıştır.