5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 147
Merhaba sevgili öğrencim, ben Sosyal Bilgiler Öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki soruları senin için inceledim. Gel şimdi bu ilginç tarih yolculuğuna birlikte çıkalım ve Çatalhöyük’teki yaşamın sırlarını metinden yola çıkarak çözelim.
3. Çatalhöyük’te yaşayan toplumun sosyal yaşantısını açıklayan kaynak bilgiden yola çıkarak istenenleri ilgili alanlara yazınız.
a. Beslenmeye yönelik faaliyetleri nelerdir?
Bu soruda bizden, metinde anlatılan Çatalhöyük insanlarının karınlarını doyurmak için neler yaptığını bulmamız isteniyor. Hadi metindeki ipuçlarını birlikte arayalım!
Adım 1: Metni okuduğumuzda insanların yiyecek elde etmek için yaptığı işleri bulmaya odaklanalım. Metinde yiyeceklerle ilgili hangi kelimeler geçiyor? “tahıl öğütmek”, “ekmek pişirmek”, “balıkçılık”, “koyun, keçi”, “buğday, arpa, bakliyat tarımı” gibi ifadeler hemen gözümüze çarpıyor.
Adım 2: Şimdi bu bulduğumuz ipuçlarını güzelce bir araya getirelim.
Çatalhöyük’te yaşayan insanlar beslenmek için şu faaliyetlerde bulunmuşlardır:
- Tahıl öğütmüşler ve ekmek pişirmişler.
- Balıkçılıkla uğraşmışlar.
- Koyun, keçi ve köpeği evcilleştirmişler; bu da hayvancılık yaptıklarını gösterir.
- Buğday, arpa ve bakliyat gibi ürünlerin tarımını yapmışlar.
b. Barınmaya yönelik faaliyetleri nelerdir?
Bu soruda ise insanların yaşadıkları, yani barındıkları evlerle ilgili neler yaptıklarını bulacağız. Evlerini nasıl yapmışlar, nasıl kullanmışlar, metinde bunlara dair ne gibi bilgiler var, bir bakalım.
Adım 1: Metindeki evlerle ilgili kısımları dikkatlice okuyalım. “evlerini dikdörtgen biçimde”, “kerpiçten”, “çatısındaki deliklerden girmişlerdir”, “sokaklar yoktur”, “çatıdan çatıya dolaşmışlardır”, “ana oda ve yan odalar”, “sekiler” gibi ifadeler bize barınma şekilleri hakkında önemli bilgiler veriyor.
Adım 2: Topladığımız bu bilgileri birleştirelim ve barınma faaliyetlerini sıralayalım.
Çatalhöyük’te yaşayan insanların barınmaya yönelik faaliyetleri şunlardır:
- Evlerini kerpiç kullanarak dikdörtgen biçimde yapmışlardır.
- Evler bitişik olduğu ve sokak olmadığı için evlere kapıdan değil, çatıdaki açıklıklardan girmişlerdir.
- Ulaşımı çatıların üzerinden yürüyerek sağlamışlardır.
- Evlerini ana oda ve depo olarak kullandıkları yan odalar şeklinde planlamışlardır.
- Ana odada oturmak ve uyumak için “seki” adı verilen sedir benzeri yükseltiler yapmışlardır.
c. Temel geçim faaliyetleri nelerdir?
“Geçim faaliyeti” demek, insanların hayatlarını sürdürmek için para veya ürün kazandıkları işler demektir. Çatalhöyük’te insanlar geçimlerini sağlamak için neler yapmışlar, metinden bu bilgileri çekip çıkaralım.
Adım 1: Metinde insanların ürettiği, yaptığı veya sattığı şeylerle ilgili kısımları bulalım. Beslenme ve barınma dışındaki üretim faaliyetlerine odaklanalım. “kumaş ve sepet dokumak”, “obsidyenden alet ve silah yapmak”, “tarım”, “hayvancılık”, “obsidyeni ticaret aracı olarak kullanmak” ifadeleri bize bu konuda yol gösteriyor.
Adım 2: Şimdi bu faaliyetleri listeleyelim. Gördüğün gibi bazıları beslenme ile ortak çünkü tarım ve hayvancılık hem karınlarını doyurmak hem de geçimlerini sağlamak için önemliydi.
Çatalhöyük halkının temel geçim faaliyetleri şunlardır:
- Tarım (buğday, arpa, bakliyat yetiştirmek).
- Hayvancılık (koyun ve keçi beslemek).
- Dokumacılık (kumaş ve sepet yapmak).
- Alet ve silah yapımı (özellikle obsidyen taşını kullanarak).
- Ticaret (ürettikleri obsidyen aletleri satarak veya başka ürünlerle takas ederek).
4. Çatalhöyük’te yaşayan toplumun barındığı yerlerin mimarisi ile günümüzde barındığımız yerlerin mimarisinin farklı özelliklerine örnekler veriniz.
Bu soruda ise yaklaşık 9500 yıl önceki evlerle şimdiki evlerimizi karşılaştırmamız isteniyor. Ne kadar çok şeyin değiştiğini görünce şaşıracaksın!
Adım 1: Önce Çatalhöyük evlerinin özelliklerini bir hatırlayalım: Evler bitişik, kerpiçten yapılmış, pencereleri yok, girişler çatıdan ve sokakları yok.
Adım 2: Şimdi de günümüzdeki evleri düşünelim: Betonarme binalar, birbirinden ayrı evler, sokaklar ve caddeler var, evlere kapılardan giriliyor, pencereleri ve balkonları var.
Adım 3: Şimdi bu iki farklı ev tipini karşılaştırarak farkları yazalım.
Çatalhöyük mimarisi ile günümüz mimarisi arasındaki temel farklar şunlardır:
- Giriş Şekli: Çatalhöyük’te evlere çatıdaki açıklıklardan girilirken, günümüzdeki evlere kapılardan girilmektedir.
- Yapı Malzemesi: O dönemde evler genellikle kerpiçten yapılırken, günümüzde beton, tuğla, çelik gibi daha dayanıklı malzemeler kullanılmaktadır.
- Yerleşim Planı: Çatalhöyük evleri birbirine bitişik nizamda inşa edilmiş ve aralarında sokak yoktur. Günümüzde ise binalar arasında sokaklar, caddeler ve boşluklar bulunur.
- Pencereler: Metinden anladığımız kadarıyla Çatalhöyük evlerinde pencere bulunmazken, günümüz evlerinin aydınlanma ve havalandırma için pencereleri vardır.
- Kat Sayısı: Çatalhöyük evleri genelde tek katlıdır. Günümüzde ise tek katlı evlerin yanı sıra çok katlı apartmanlar ve gökdelenler yaygındır.
Umarım açıklamalarım senin için faydalı olmuştur. Unutma, geçmişi anlamak bugünümüzü daha iyi kavramamızı sağlar. Başarılar dilerim!