5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 109
Harika bir çalışma sayfası! Sevgili öğrencim, gel birlikte bu soruları adım adım inceleyelim ve çözelim. Sosyal Bilgiler dersimizin en güzel konularından biri olan kültürel mirasımızı daha yakından tanıyalım.
A. Aşağıdaki örnekleri uygun kavramla ilişkilendiriniz ve boşluğa “✔” işareti koyunuz.
Bu soruyu çözmeden önce, kavramların ne anlama geldiğini bir hatırlayalım. Bu bize çok yardımcı olacak!
- Tarihî Mekân: Geçmişte önemli olayların yaşandığı, geniş bir alanı kaplayan ve genellikle gezilip görülebilen yerlerdir. Antik kentler, savaş alanları, yerleşim yerleri gibi düşünebilirsin.
- Tarihî Eser: Geçmişte insanlar tarafından yapılmış, genellikle mimari bir yapı olan ve yerinden kolayca taşınamayan değerli varlıklardır. Cami, saray, manastır, köprü gibi yapılar buna örnektir.
- Tarihî Nesne: Geçmiş uygarlıklardan kalma, genellikle müzede sergilenen, taşınabilir eşyalardır. Para, halı, vazo, takı gibi küçük ve taşınabilir şeylerdir.
Şimdi bu bilgilerle tabloyu dolduralım:
- Efes Antik Kenti: Efes, içinde binalar, yollar, tiyatrolar olan kocaman bir şehir kalıntısıdır. Yani geniş bir alanı kaplar. Bu yüzden o bir Tarihî Mekân‘dır.
- Pazırık halısı: Bu, çok eski zamanlardan kalma, dokunmuş bir halıdır. Elimize alıp taşıyabileceğimiz bir eşyadır. Bu yüzden o bir Tarihî Nesne‘dir.
- Süleymaniye Camii: Mimar Sinan’ın yaptığı muhteşem bir yapıdır. Bir binadır ve yerinden oynatılamaz. Bu yüzden o bir Tarihî Eser‘dir.
- Çanakkale Şehitliği: Savaşların geçtiği ve şehitlerimizin anıtlarının bulunduğu çok geniş bir alandır. Bu yüzden o bir Tarihî Mekân‘dır.
- İshak Paşa Sarayı: Ağrı’da bulunan, muhteşem bir mimariye sahip bir saraydır. Bir yapıdır. Bu yüzden o bir Tarihî Eser‘dir.
- Selçuklu Parası: Selçuklu Devleti zamanında kullanılan metal bir paradır. Küçük ve taşınabilir bir eşyadır. Bu yüzden o bir Tarihî Nesne‘dir.
- Çatalhöyük yerleşim yeri: İnsanların binlerce yıl önce yaşadığı bir köy, bir yerleşim alanıdır. Geniş bir alanı kapsar. Bu yüzden o bir Tarihî Mekân‘dır.
- Sümela Manastırı: Trabzon’da, dağın yamacına inşa edilmiş etkileyici bir manastırdır. Bir yapıdır. Bu yüzden o bir Tarihî Eser‘dir.
B. Aşağıdaki soruların cevaplarını ilgili alana yazınız.
Bu sorular senin düşüncelerini ve gözlemlerini öğrenmek için sorulmuş. Herkesin cevabı farklı olabilir, bu yüzden ben sana örnek olması için bazı cevaplar yazacağım. Sen de kendi yaşadığın şehre ve düşüncelerine göre cevaplarını oluşturabilirsin.
Soru 1: Yaşadığınız ilde belirlediğiniz kültürel miras alanını kimler ziyaret etmektedir?
Diyelim ki İstanbul’da yaşıyoruz ve kültürel miras olarak Ayasofya’yı seçtik.
Adım 1: Ziyaretçi türlerini düşünelim.
Bir yeri kimler ziyaret eder? O şehirde yaşayanlar, başka şehirden gelenler, başka ülkeden gelenler, öğrenciler…
Adım 2: Cevabımızı oluşturalım.
Yaşadığım ildeki Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’ni hem yerli hem de yabancı birçok kişi ziyaret etmektedir. Şehrimizdeki insanlar, aileleriyle birlikte manevi atmosferini hissetmek için gelirler. Türkiye’nin farklı şehirlerinden gelen turistler, tarihini ve mimarisini merak ettikleri için ziyaret ederler. Ayrıca, dünyanın dört bir yanından gelen yabancı turistler için de en önemli uğrak noktalarından biridir. Okulların düzenlediği geziler sayesinde öğrenciler de sık sık Ayasofya’yı ziyaret etme fırsatı bulur.
Soru 2: Ziyaretçiler, kültürel miras alanlarında nasıl davranmalı ve hangi davranışlardan kaçınmalıdır?
Bu çok önemli bir soru! Çünkü bu miras hepimizin ve onu korumak bizim görevimiz.
Adım 1: Olumlu davranışları listeleyelim.
Saygılı olmak, sessiz olmak, kurallara uymak…
Adım 2: Olumsuz davranışları listeleyelim.
Çöp atmak, bir yerlere dokunmak, bağırmak…
Adım 3: Cevabımızı birleştirelim.
Ziyaretçiler kültürel miras alanlarında çok dikkatli ve saygılı davranmalıdır.
Yapılması gerekenler:
- Sessiz olunmalı ve diğer ziyaretçiler rahatsız edilmemelidir.
- Etraftaki bilgilendirme yazılarını ve uyarı levhalarını okuyup onlara uyulmalıdır.
- Fotoğraf çekerken flaş kullanmamak gibi özel kurallara dikkat edilmelidir.
- Çöpler mutlaka çöp kutusuna atılmalıdır.
- Görevlilere saygılı davranılmalı ve sorularımız varsa onlara sorulmalıdır.
Kaçınılması gerekenler:
- Tarihî eserlere, duvarlara ve nesnelere kesinlikle dokunulmamalı ve zarar verilmemelidir.
- Duvarlara yazı yazmak veya bir şeyler kazımak çok büyük bir saygısızlıktır ve yasaktır.
- Yüksek sesle konuşmak, koşuşturmak gibi rahatsız edici hareketlerden kaçınılmalıdır.
- Yiyecek ve içecek tüketilmesi yasak olan bölgelerde bu kurala uyulmalıdır.
Soru 3: Sizce ortak kültürel miras ögelerini korumak için ne gibi kurallar olmalıdır?
Adım 1: Kuralların amacını düşünelim.
Amaç, mirası gelecek nesillere aktarmak. Bunun için eğitim, yasa, denetim gerekir.
Adım 2: Aklımıza gelen kuralları sıralayalım.
Bence ortak kültürel miras ögelerini korumak için şu gibi kurallar olmalıdır:
- Eğitim: Okullarda öğrencilere kültürel mirasın önemi hakkında daha fazla ders verilmeli ve bu yerlere geziler düzenlenerek bilinç artırılmalıdır.
- Ağır Cezalar: Tarihî eserlere zarar veren kişilere (duvarları kazıyan, sprey boyayla boyayan vb.) çok ciddi para ve hapis cezaları uygulanmalıdır.
- Sıkı Denetim: Bu alanlardaki güvenlik görevlisi ve kamera sayısı artırılmalı, eserlerin durumu düzenli olarak kontrol edilmelidir.
- Restorasyon Kuralları: Tarihî yapıların onarımı (restorasyon), mutlaka işin uzmanı kişiler tarafından ve yapının orijinal haline sadık kalınarak yapılmalıdır. Yanlış onarımlar da bir tür zarardır.
- Ziyaretçi Sınırlaması: Çok popüler olan ve yıpranma tehlikesi bulunan yerlere, aynı anda belirli sayıda ziyaretçi alınması gibi bir kural getirilebilir.
Soru 4: Yaşadığınız ilde bir kültürel miras ögesinin tehlikede olduğunu varsayınız. Tehlikedeki kültürel miras ögesini korumak ve herkesin bu konuda duyarlı davranmasını sağlamak için neler yaparsınız?
Bu durumda bir vatandaş olarak bize de görevler düşüyor!
Adım 1: Yapabileceklerimizi düşünelim.
Bir çocuk/genç olarak ne yapabilirim? Bilinçlendirme, yardım isteme, harekete geçme…
Adım 2: Bunları adımlar halinde yazalım.
Eğer yaşadığım ildeki tarihî bir çeşmenin bakımsızlıktan yıkılmak üzere olduğunu veya insanların oraya çöp atarak kirlettiğini görseydim şunları yapardım:
- Adım 1 – Araştırma ve Bilgilendirme: Önce o çeşmenin tarihini araştırır, neden önemli olduğunu öğrenirdim. Sonra bu bilgileri ve çeşmenin üzücü fotoğraflarını kullanarak okulumda ve sosyal medyada bir farkındalık kampanyası başlatırdım. Arkadaşlarımı, ailemi ve öğretmenlerimi bu konuda bilgilendirirdim.
- Adım 2 – Yetkililere Ulaşma: Ailemle birlikte belediyeye veya Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne durumu anlatan bir dilekçe yazardım. Çeşmenin korunması için yardım talep ederdim.
- Adım 3 – İmza Kampanyası: Okulumdaki arkadaşlarımla birlikte “Tarihî Çeşmemiz Yıkılmasın!” gibi bir başlıkla bir imza kampanyası düzenler ve topladığımız imzaları yetkililere sunardım.
- Adım 4 – Temizlik Etkinliği: Öğretmenlerimden ve belediyeden izin alarak, arkadaşlarımızla birlikte çeşmenin etrafında bir temizlik etkinliği organize ederdim. Bu, hem çevreyi güzelleştirir hem de insanların dikkatini çekerdi.
Unutma, küçük bir adım bile büyük bir değişimin başlangıcı olabilir!