Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugünkü Hayat Bilgisi dersimizde harika bir konu işleyeceğiz: Davranışlarımız Hepimizi Etkiler. Hazırsanız, sayfamızdaki soruları birlikte çözelim ve bu konuyu daha iyi anlayalım.
YAKIN ZAMANDA ÇEVRENİZDEKİ İNSANLARI MUTLU EDEN BİR DAVRANIŞINIZI SÖYLEYİNİZ.
Bu soru aslında sizlerden kişisel bir deneyiminizi paylaşmanızı istiyor. Düşünün bakalım, en son ne zaman bir arkadaşınızı, ailenizden birini veya öğretmeninizi mutlu edecek bir şey yaptınız? Belki birine yardım ettiniz, belki bir arkadaşınızın sevdiği bir şeyi fark ettiniz ve ona sürpriz yaptınız, ya da sadece güzel bir söz söylediniz. Önemli olan, bu davranışınızın başkalarını nasıl hissettirdiğini düşünmeniz.
Örneğin, ben bir keresinde sınıftaki arkadaşımın yaramaz bir öğrenci tarafından üzüldüğünü gördüm. Ona gidip sarıldım ve “Üzülme, ben yanındayım,” dedim. Arkadaşımın yüzündeki gülümsemeyi görmek beni çok mutlu etmişti.
Sizler de çevrenizdekileri mutlu eden bir davranışınızı hatırlayıp anlatabilirsiniz.
MERVE İLE BİRLİKTE TENEFFÜSTE SINIFTA KOŞUYORDUK. ARKADAŞLARIMIZ BİZE KURALARI HATIRLATTI. KOŞMAMAMIZ GEREKTİĞİNİ SÖYLEDİLER. BUNA RAĞMEN KOŞMAYA DEVAM ETTİK. BU ESNADA ÖĞRETMEN MASASINA ÇARPTIK. MASANIN ÜSTÜNDE DURAN SINIFIN BİLGİSAYARI YERE DÜŞTÜ. BİLGİSAYAR KIRILDI. ÖĞRETMENİMİZİN BİZLERE İZLEMEK İSTEDİĞİ FİLMİ O GÜN İZLEYEMEDİK. BU DURUM HEPİMİZİ ÜZDÜ. ARKADAŞLARIMIZ, MERVE’ YE VE BANA TEPKİ GÖSTERDİLER. ÖĞRETMENİMİZ, DAVRANIŞLARIMIZIN SADECE KENDİMİZİ DEĞİL HEPİMİZİ ETKİLEDİĞİNİ HATIRLATTI. SINIF KURALLARINI YENİDEN GÖZDEN GEÇİRMEMİZ KONUSUNDA HEPİMİZİ UYARDI.
Bu metin bize bir olayı anlatıyor. Gelin bu olayı adım adım inceleyelim:
Adım 1: Merve ve arkadaşları teneffüste sınıfta koşuyorlar. Ama sınıfta koşmak kurallara aykırı, değil mi? Arkadaşları onlara bunu hatırlatıyor ama Merve ve arkadaşı dinlemiyor.
Adım 2: Koşarken öğretmen masasına çarpıyorlar. Masanın üzerindeki bilgisayar yere düşüp kırılıyor.
Adım 3: Bilgisayar kırıldığı için öğretmen o gün izlemek istediği filmi izleyemiyor. Bu durum herkesi üzüyor.
Adım 4: Arkadaşları, Merve ve koştuğu arkadaşını bu davranışlarından dolayı uyarıyorlar.
Adım 5: Öğretmen, bu olayın sadece Merve ve arkadaşını değil, herkesi etkilediğini anlatıyor. Sınıf kurallarını tekrar gözden geçirmeleri gerektiğini söylüyor.
Bu olay bize ne anlatıyor biliyor musunuz? Başladığımız ilk adımda, yani kurallara uymadığımızda, sonuçları sadece bizi değil, etrafımızdaki herkesi olumsuz etkileyebilir. Bu yüzden sınıf kurallarına uymak hepimiz için çok önemli.
YUKARIDAKİ GÖRSELLERDE YER ALAN ÇOCUKLARIN YERİNDE SİZ OLSAYDINIZ BU DAVRANIŞLAR SİZİ VE ARKADAŞLARINIZI NASIL ETKİLERDİ?
Şimdi de görsellere bakalım ve her birinde çocukların yerinde olsaydık neler olacağını düşünelim:
Görsel 1: Bu görselde bir çocuğumuz çöpü yere atıyor ve arkadaşı da onu uyarıyor. Eğer siz bu çocuğun yerinde olsaydınız ve çöpü yere atsaydınız:
- Sizi nasıl etkilerdi? Belki biraz utanır, belki de umursamazdınız. Ama en önemlisi, çevreyi kirletmiş olurdunuz.
- Arkadaşlarınızı nasıl etkilerdi? Arkadaşlarınız çevrenin kirlenmesinden rahatsız olabilir, sizin bu davranışınızdan dolayı hoşnutsuzluk duyabilirlerdi.
Görsel 2: Bu görselde çocuklar birbirlerine yardım ediyor gibi görünüyor. Bir çocuk kaymış ve yere düşmüş, diğerleri ise ona yardım etmek için yanına koşmuş. Eğer siz bu düşen çocuğun yerinde olsaydınız:
- Sizi nasıl etkilerdi? Öncelikle canınız yanardı, üzülürdünüz. Ama sonra arkadaşlarınızın size yardım etmesi sizi çok mutlu eder, yalnız olmadığınızı hissederdiniz.
- Arkadaşlarınızı nasıl etkilerdi? Arkadaşlarınız size yardım ederek iyilik yapmış olurlardı. Bu durum onları da mutlu ederdi çünkü iyilik yapmak güzel bir duygudur.
Görsel 3: Bu görselde ise bir çocuk ıslak zemine basıp kayıyor ve diğer çocuklar buna gülüyor. Eğer siz bu kayan çocuğun yerinde olsaydınız:
- Sizi nasıl etkilerdi? Canınız yanardı, çok utanırdınız ve arkadaşlarımın bana gülmesine çok üzülürdüm. Kendimi değersiz hissederdim.
- Arkadaşlarınızı nasıl etkilerdi? Arkadaşlarınız sizi gülerken sizleri incitmiş olurlardı. Bu, onların da pek iyi bir davranış yapmadıklarını gösterir. Onlar da belki bu durumdan sonra vicdan azabı duyabilirlerdi.
Bu görseller bize gösteriyor ki, davranışlarımız başkalarını hem olumlu hem de olumsuz yönde etkileyebilir.
DAVRANIŞLARIMIZ, BİZİ VE ÇEVREMİZDEKİLERİ OLUMLU VEYA OLUMSUZ ŞEKİLDE ETKİLEYEBİLİR. OLUMLU DAVRANIŞLARIMIZ ARKADAŞLARIMIZ İLE İYİ İLİŞKİLER KURMAMIZI SAĞLAR. ÖRNEĞİN ARKADAŞLARIMIZLA OKUL ARAÇ VE GEREÇLERİMİZİ PAYLAŞMAK, KARŞILAŞTIĞIMIZDA SELAMLAŞMAK, ARKADAŞIMIZA YARDIM ETMEK, SAYGILI DAVRANMAK OLUMLU DAVRANIŞLARDIR. ARKADAŞLARIMIZLA ALAY ETMEK, ONLARA LAKAP TAKMAK ARKADAŞLARIMIZI ÜZEBİLİR. AYRICA OLUMSUZ DAVRANIŞLAR BİZE VE ARKADAŞLARIMIZA ZARAR VEREBİLİR. ÖRNEĞİN MERDİVENLERDEN İNERKEN ÖNÜMÜZDEKİ ARKADAŞIMIZI İTMEK, ONU DÜŞEREK YARALANMASINA SEBEP OLABİLİR.
Bu paragraf, davranışlarımızın sonuçlarını çok güzel özetliyor. Gelin bunu daha iyi anlayalım:
Olumlu Davranışlar: Bunlar, hem bizi hem de etrafımızdakileri mutlu eden, iyi hissettiren davranışlardır.
- Örnekler:
- Okul eşyalarımızı arkadaşımızla paylaşmak.
- Karşılaştığımız kişileri gülümseyerek selamlamak.
- Yardım isteyen bir arkadaşımıza yardım etmek.
- Büyüklerimize ve arkadaşlarımıza saygılı olmak.
Bu tür davranışlar, dostluklarımızı güçlendirir ve çevremizde sevilen insanlar olmamızı sağlar.
Olumsuz Davranışlar: Bunlar ise hem bizi hem de başkalarını üzen, hatta zarar verebilen davranışlardır.
- Örnekler:
- Arkadaşımızla alay etmek, ona takılmak.
- Arkadaşımıza kötü lakaplar takmak.
- Merdivenlerden inerken önümüzdeki arkadaşımızı itmek. (Bu, az önceki metinde de bahsettiğimiz gibi, hem onu yaralayabilir hem de bizi zor durumda bırakabilir.)
Unutmayalım ki, olumsuz davranışlar sonucunda hem kendimizi hem de arkadaşlarımızı üzebiliriz. O yüzden her zaman iyi ve doğru davranışlar sergilemeye özen göstermeliyiz.
OLUMLU VE OLUMSUZ DAVRANIŞLARINIZ SİZİ VE ARKADAŞLARINIZI NASIL ETKİLER? ÖRNEKLERLE AÇIKLAYINIZ.
Bu soru, az önce öğrendiklerimizi kendi cümlelerimizle ifade etmemizi istiyor. Kendi örneklerimizi düşünelim:
Olumlu Davranışların Etkisi:
- Örnek: Bir arkadaşımın ödevi bittiğinde ona yardım ettim.
- Etkisi: Arkadaşım çok mutlu oldu, bana teşekkür etti. Bu durum benim de kendimi iyi hissetmemi sağladı. İkimiz arasındaki dostluk daha da güçlendi.
Olumsuz Davranışların Etkisi:
- Örnek: Bir arkadaşımın en sevdiği oyuncağını bilerek yere attım.
- Etkisi: Arkadaşım çok üzüldü, ağlamaya başladı. Ben de onun üzüldüğünü görünce kendimi kötü hissettim. Arkadaşım bana bir daha güvenmezse ne olacak diye düşündüm. Bu durum aramızda bir sorun yarattı.
Gördüğünüz gibi, iyi davranışlar bizi ve arkadaşlarımızı mutlu ederken, kötü davranışlar ise bizi üzer ve aramızdaki ilişkileri zedeleyebilir.
Umarım bu açıklamalarımız konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur sevgili öğrencilerim! Unutmayın, her birimizin davranışı hem kendisi hem de çevresi için önemlidir.