1. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Bilim ve Kültür Yayınları Sayfa 127

Merhaba canım öğrencim! Gel bakalım, bu sayfadaki soruları birlikte çözeceğiz. Hiç merak etme, hepsi çok kolay ve eğlenceli olacak. Hadi başlayalım!

3. Aşağıdaki cümleleri, noktalı yerleri anlamlı olarak tamamlayan ifadelerle eşleştiriniz.

Bu soruda yapmamız gereken şey, soldaki cümleleri, sağdaki ifadelerle en uygun şekilde birleştirmek. Sanki bir bilmece gibi düşün, her cümlenin cevabı karşısında gizli!

* ……….. çalışkan olmak isterim.
Bu cümleye en uygun ifade hangisi sence? “Kafeste bir kuş gibi” mi, yoksa başka bir şey mi? Düşünelim bakalım. Bir kuş kafeste olunca ne yapar? Uçamaz, özgür olamaz, değil mi? Ama biz çalışkan olmak istiyorsak, daha çok çabalamalıyız. Bu yüzden bu cümleyle eşleşecek ifade **”Kartal gibi”** olabilir. Kartal ne kadar güçlü ve özgürdür, değil mi? Ama burada verilen seçeneklere baktığımızda, bu cümleye en çok uyan, “Kafeste bir kuş gibi” demek istemiyor, tam tersi özgür ve güçlü olmayı ifade eden bir şey olmalı. Şöyle bir düşününce, “Kartal gibi” ifadesi tam oturuyor. Ama seçeneklerde “Kartal gibi” yok! O zaman başka bir şeye bakalım. “Çalışkan olmak isterim” diyen biri, sanki bir şeylere ulaşmak istiyordur. Belki de bir hayvanın özelliklerini kendine benzetiyordur. Hadi diğer cümlelere bakalım, belki ipucu yakalarız. Bu cümleye en uygun ifade, aslında burada verilen seçeneklerden tam olarak eşleşmiyor gibi görünüyor. Ama eğer birini seçmemiz gerekirse, belki de “Kafeste bir kuş gibi” çalışkan olmak istemez kimse. Belki de “Kartal gibi” demek istiyor ama seçeneklerde yok. Bu soruda bir küçük hata olabilir. Ama en mantıklı eşleştirmeyi yapmaya çalışalım.

* ……….. gökyüzünde uçmaktır dileğim.
Gökyüzünde uçmak kimin dileğidir? Tabii ki kuşların! Peki seçeneklerde kuş var mı? Evet, “Kafeste bir kuş gibi” diyor. Ama dileğimiz gökyüzünde uçmaksa, o zaman “Kafeste bir kuş gibi” olmaz. Bu cümleye en uygun ifade **”Çita gibi”** olamaz, çünkü çita yerde koşar. “Akvaryumdaki balık gibi” olamaz, çünkü balık suda yaşar. “Kartal gibi” olabilir, çünkü kartal da gökyüzünde uçar. “Karınca gibi” olamaz, çünkü karınca yerde çalışır. O zaman bu cümleye en uygun ifade **”Kartal gibi”** olmalı. Ama yine seçeneklerde “Kartal gibi” var. Hmmm. Sanırım bu soruda bir karışıklık var. Ama biz yine de en mantıklı eşleştirmeyi yapalım. Gökyüzünde uçmak dileğimiz ise, bunu en iyi anlatan bir kuş olurdu. Seçeneklerde “Kafeste bir kuş gibi” var. Bu tam olarak uymuyor. Ama yine de en yakın cevap bu olabilir. Dileğimiz gökyüzünde uçmak ise, o zaman biz de uçmak isteyen bir kuş gibi olabiliriz.

* ……….. hızlı koşamayacağını biliyordu.
Hızlı koşamayan kim olabilir? Bir balık hızlı koşamaz, değil mi? O yüzden bu cümleye en uygun ifade **”Akvaryumdaki balık gibi”** olur. Balık suda yaşar ve yerde hızlı koşamaz.

* ……….. yaşamayı kim ister ki?
Yaşamayı kim istemez ki? Bu biraz ironik bir soru. Ama eğer yaşamayı kim istemez sorusuna bir cevap vereceksek, belki de özgür olmayan bir şeyin yaşaması zor olur. “Kafeste bir kuş gibi” yaşamak istemez kimse. O yüzden bu cümleye en uygun ifade **”Kafeste bir kuş gibi”** olur.

Şimdi hepsini bir araya getirelim ve en mantıklı eşleştirmeleri yapalım.

* ……….. çalışkan olmak isterim. –> Belki de buraya “Ben” gelmeliydi. Ama seçeneklerden yola çıkarsak, çalışkan olmak isteyen biri, belki de bir şeyler başarmak isteyen biridir. Bu cümleye uygun seçenek bulmak zor.
* ……….. gökyüzünde uçmaktır dileğim. –> **”Kartal gibi”**
* ……….. hızlı koşamayacağını biliyordu. –> **”Akvaryumdaki balık gibi”**
* ……….. yaşamayı kim ister ki? –> **”Kafeste bir kuş gibi”**

Bu durumda, ilk cümlenin eşleşmesi için uygun bir seçenek kalmıyor. Bu soruda bir eksiklik var gibi görünüyor. Ama biz yine de bildiklerimizi işaretleyelim.

Şimdi, sorunun orijinal haline dönüp tekrar bakalım. Belki de ben bir şeyi atlıyorum. Evet, ilk cümledeki boşluğa gelecek kelime, sağdaki seçeneklerden biriyle eşleşecek. Hadi tekrar düşünelim.

* ……….. çalışkan olmak isterim. –> “Çita gibi” çalışkan olmak isterim. Olabilir.
* ……….. gökyüzünde uçmaktır dileğim. –> “Kartal gibi” gökyüzünde uçmaktır dileğim. Bu çok mantıklı!
* ……….. hızlı koşamayacağını biliyordu. –> “Akvaryumdaki balık gibi” hızlı koşamayacağını biliyordu. Bu da mantıklı!
* ……….. yaşamayı kim ister ki? –> “Kafeste bir kuş gibi” yaşamayı kim ister ki? Bu da çok mantıklı!

O zaman ilk cümlenin eşleşmesi için tek kalan seçenek “Çita gibi” oluyor. Yani, “Çita gibi” çalışkan olmak isterim. Bu da kulağa hoş geliyor.

**Çözüm:**
* ……….. çalışkan olmak isterim. –> Çita gibi
* ……….. gökyüzünde uçmaktır dileğim. –> Kartal gibi
* ……….. hızlı koşamayacağını biliyordu. –> Akvaryumdaki balık gibi
* ……….. yaşamayı kim ister ki? –> Kafeste bir kuş gibi

Bu soruyu çözmek için cümlelerin anlamlarını ve her bir seçeneğin neyi ifade ettiğini iyi anlamamız gerekiyordu. Bazı eşleştirmeler ilk bakışta hemen anlaşılırken, bazıları için biraz daha düşünmek gerekiyordu.

4. Aşağıdaki cümlelerde kutucukların içine uygun noktalama işaretlerini yazınız.

Bu soruda da her cümlenin sonuna uygun noktalama işaretini koyacağız. Noktalama işaretleri, cümlelerin anlamını ve nasıl okunacağını belirler. Hadi bakalım, hangisine ne gelecek?

* Bu yıl çok çalıştık ve okuma yazmayı öğrendik
Bu bir bitmiş cümle. Bir olayı anlatıyor. Bu tür cümlelerin sonuna nokta (.) konulur. Ama burada bir kutucuk var. Acaba buraya bir ünlem işareti (!) mi gelecek? “Bu yıl çok çalıştık ve okuma yazmayı öğrendik!” gibi bir sevinç ifadesi olabilir. Ya da sadece bir bilgi veriyor, o zaman nokta. Kutucuk olunca insanı düşündürüyor. Eğer buraya bir duygu yükleniyorsa ünlem, sadece bir bilgi veriliyorsa nokta. Genellikle bu tür başarı bildiren cümleler ünlemle biter. Hadi ünlem diyelim.

Buraya uygun noktalama işareti: !

* Emine Teyze’ye sen mi yardım ettin
Bu bir soru cümlesi. Birine soru soruyoruz. Soruların sonuna ne konulur? Tabii ki soru işareti (?).

Buraya uygun noktalama işareti: ?

* Bayramda İzmir e gidip dedemi ziyaret ettik
Burada iki tane boşluk var. İlk boşluğa bakalım. “Bayramda İzmir”den sonra bir şey gelmeli. Eğer İzmir’e gidiyorsak, buraya “e” harfi gelmeli. “İzmir’e”. Bu bir yer belirtiyor. İkinci boşluğa gelelim. “gidip dedemi ziyaret ettik”. Bu bir eylem bildiriyor. Bu cümlenin sonunda ne olmalı? Bir olay anlatıldığı için nokta (.). Ama ilk boşluğa “e” harfi gelmesi gerektiği için, buradaki kutucuklar biraz kafa karıştırıcı. Eğer ilk kutucuk “e” harfi için ise, ikinci kutucuk cümlenin sonu için nokta olmalı. Yani, “Bayramda İzmir’e gidip dedemi ziyaret ettik.”

Buraya uygun noktalama işareti: İlk kutucuğa ‘ (kesme işareti) ve ikinci kutucuğa . (nokta)

* 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda şiir okuyacağım
Bu da bir gelecek zamanı bildiren cümle. Bir planı anlatıyor. Bu tür cümlelerin sonuna nokta (.) konulur. Ama bir de kutucuk var. Eğer bu bir heyecan cümlesiyse, ünlem (!) de olabilir. “29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda şiir okuyacağım!” gibi. Ama genellikle bu tür ifadeler nokta ile biter.

Buraya uygun noktalama işareti: .

* Minik kediye süt mü verdin
Yine bir soru cümlesi! Birine soru soruluyor. O zaman sonuna ne gelecek? Soru işareti (?).

Buraya uygun noktalama işareti: ?

* Almanya ya gidince ülkemizi çok özledim
İlk boşluğa bakalım. “Almanya”dan sonra ne gelir? “Almanya’ya”. Yani buraya kesme işareti (‘) gelmeli. İkinci boşluk cümlenin sonu. “ülkemizi çok özledim”. Bu bir duygu ifadesi. Özlem duyulduğu için buraya ünlem (!) gelebilir. Ya da sadece bir bilgi veriyor olabilir, o zaman nokta (.). Ama özlem duygusu olduğu için ünlem daha uygun.

Buraya uygun noktalama işareti: İlk kutucuğa ‘ (kesme işareti) ve ikinci kutucuğa ! (ünlem işareti)

* Ah parmağım kapıya sıkıştı
“Ah” kelimesi bir seslenme kelimesidir. Seslenme kelimelerinden sonra genellikle virgül (,) veya ünlem (!) gelir. Burada parmağın sıkışması gibi acı verici bir durum olduğu için ünlem daha uygun. “Ah!” Sonra “parmağım kapıya sıkıştı”. Bu da bir olayı anlatıyor ve bir üzüntü ifadesi. O yüzden sonuna da ünlem (!) gelebilir.

Buraya uygun noktalama işareti: İlk kutucuğa ! (ünlem işareti) ve ikinci kutucuğa ! (ünlem işareti)

Şimdi bu çözümleri daha düzenli bir şekilde yazalım.

**Çözüm:**
* Bu yıl çok çalıştık ve okuma yazmayı öğrendik !
* Emine Teyze’ye sen mi yardım ettin ?
* Bayramda İzmir‘e gidip dedemi ziyaret ettik .
* 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nda şiir okuyacağım .
* Minik kediye süt mü verdin ?
* Almanya‘ya gidince ülkemizi çok özledim !
* Ah! parmağım kapıya sıkıştı !

Bu soruda farklı noktalama işaretlerini kullanmayı öğrendik. Cümlelerin türüne göre doğru işareti seçmek çok önemli.

Umarım bu açıklamalarım senin için faydalı olmuştur canım öğrencim. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sor lütfen! Başka sorularda görüşmek üzere!