6. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları SDR İpekyolu Yayıncılık Sayfa 69
Merhaba sevgili öğrencilerim! Gelin, bu değerlendirme çalışmasındaki soruları hep birlikte, adım adım çözelim ve konuları güzelce pekiştirelim. İşte size özel, anlaşılır açıklamalarla çözümler:
1. Namaz kılmak neden önemlidir? Açıklayınız.
Namaz kılmak, dinimizin en temel ibadetlerinden biridir, hatta İslam’ın beş şartından biridir. Şöyle düşünebiliriz: Bizi yaratan, bize sayısız nimetler veren Yüce Allah’a teşekkür etmenin, O’nu anmanın ve O’nunla konuşmanın en güzel yoludur. Günde beş defa O’nun huzuruna çıkarak hem O’na olan sevgimizi ve bağlılığımızı gösteririz hem de ruhumuzu dinlendirir, huzur buluruz. Namaz, bizi kötülüklerden uzak tutan bir kalkan gibidir ve hayatımıza bir düzen, bir disiplin getirir. Kısacası namaz, Rabbimizle aramızdaki en özel bağdır.
2. Namaz insanın ahlaki gelişimine nasıl katkı sağlar? Anlatınız.
Namaz, sadece bir ibadet olmakla kalmaz, aynı zamanda ahlakımızı da güzelleştirir.
- Sorumluluk Bilinci: Günde beş vakit namaz kılmak, bize zamanı doğru kullanmayı ve sorumluluklarımızı yerine getirmeyi öğretir.
- Sabır ve Disiplin: Her gün düzenli olarak namaz kılmak sabırlı ve disiplinli olmamızı sağlar.
- Temizlik: Namazdan önce abdest almak zorunda olduğumuz için, sürekli olarak bedenimizi, elbiselerimizi ve çevremizi temiz tutma alışkanlığı kazanırız. Bu da hem maddi hem de manevi bir arınmadır.
- Kötülüklerden Korunma: Yüce Allah, Kur’an-ı Kerim’de namazın insanı kötülüklerden ve çirkin işlerden alıkoyduğunu söyler. Sürekli Rabbini hatırlayan bir insan, kötü davranışlar yapmaktan çekinir.
- Alçakgönüllülük: Namazda rükûya eğilerek ve secdeye kapanarak kibrimizi, yani büyüklenmeyi bir kenara bırakır, ne kadar aciz olduğumuzu hatırlar ve alçakgönüllü olmayı öğreniriz.
3. Namaz çeşitleri nelerdir? Söyleyiniz.
Kıldığımız namazları hükümlerine göre üç ana gruba ayırabiliriz:
- Farz Namazlar: Allah’ın kesin olarak emrettiği, kılınması zorunlu olan namazlardır. Beş vakit namaz (sabah, öğle, ikindi, akşam, yatsı), Cuma namazı ve Cenaze namazı farz namazlardır.
- Vacip Namazlar: Farz kadar kesin olmasa da kılınması gereken önemli namazlardır. Vitir namazı ve Bayram namazları vacip namazlardır.
- Nafile Namazlar: Farz ve vaciplerin dışında, daha fazla sevap kazanmak amacıyla kıldığımız namazlardır. Örneğin, beş vakit namazın sünnetleri, Teravih namazı, Teheccüd namazı gibi namazlar nafile namazlardır.
4. Ezan ve kamet arasındaki fark nedir? Bilgi veriniz.
Ezan ile kamet, ikisi de namaza bir çağrıdır ama aralarında önemli farklar vardır:
- Ezan: Namaz vaktinin girdiğini herkese duyurmak için okunan çağrıdır. Daha yavaş ve nağmeli bir şekilde okunur.
- Kamet: Farz namaza başlamadan hemen önce, cemaatin namaza durması için okunan çağrıdır. Ezandan daha hızlı okunur ve ezan cümlelerine ek olarak “Kad kâmeti’s-salâh” (Namaz başladı) ifadesi iki kez söylenir.
Kısacası, ezan “Haydi namaza!” diye genel bir çağrı yaparken, kamet “Haydi, artık namaza başlıyoruz!” demektir.
5. Sabah namazının iki rekâtlık sünnetinin kılınişı nasıldır? Anlatınız.
Sabah namazının iki rekâtlık sünnetini kılmak çok kolaydır, hadi adımlarını birlikte hatırlayalım:
- Adım 1 (1. Rekât):
- Önce “Niyet ettim Allah rızası için sabah namazının iki rekât sünnetini kılmaya” diye niyet ederiz.
- “Allahu Ekber” diyerek namaza başlarız.
- Sübhaneke duasını okuruz.
- Eûzü-besmele çekip Fatiha suresini, ardından da Kur’an’dan bir sure daha (zamm-ı sure) okuruz.
- “Allahu Ekber” diyerek rükûya gideriz.
- Doğruluruz ve “Allahu Ekber” diyerek secdeye gideriz. İki defa secde yaparız.
- Adım 2 (2. Rekât):
- “Allahu Ekber” diyerek ikinci rekât için ayağa kalkarız.
- Besmele çekip Fatiha suresini ve bir zamm-ı sure daha okuruz.
- Aynı şekilde rükû ve secdeleri yaparız.
- İkinci secdeden sonra otururuz. Bu oturuşta Ettehiyyâtü, Salli-Bârik ve Rabbenâ dualarını okuruz.
- En son başımızı önce sağa, sonra sola çevirerek “Esselâmü aleyküm ve rahmetullah” diyerek selam verir ve namazı bitiririz.
6. Cuma namazı nasıl kılınır? Söyleyiniz.
Cuma namazı, Cuma günü öğle namazı vaktinde camide cemaatle kılınan çok önemli bir namazdır. Toplamda 10 rekâttır ve şu sırayla kılınır:
- Adım 1: Dört Rekât İlk Sünnet: Camiye girince, öğle namazının ilk sünneti gibi dört rekât sünnet kılınır.
- Adım 2: Hutbe: İmam minbere çıkar ve hutbe okur. Hutbeyi dinlemek çok önemlidir, bu sırada konuşulmaz ve başka bir şeyle ilgilenilmez.
- Adım 3: İki Rekât Farz: Hutbeden sonra kamet getirilir ve cemaatle birlikte imamın arkasında iki rekât Cuma namazının farzı kılınır.
- Adım 4: Dört Rekât Son Sünnet: Farzdan sonra, öğle namazının son sünneti gibi dört rekât daha sünnet kılınarak Cuma namazı tamamlanır.
7. Cemaatle namaz kılmanın toplumsal açıdan faydaları nelerdir? Açıklayınız.
Cemaatle namaz kılmak, bireysel olarak daha çok sevap kazandırmasının yanında toplum için de çok güzel faydalar sağlar:
- Birlik ve Beraberlik: Farklı mesleklerden, farklı yaşlardan insanların aynı safta, omuz omuza durması Müslümanlar arasındaki birlik ve beraberlik duygusunu güçlendirir.
- Eşitlik: Zengin, fakir, yönetici, işçi ayrımı olmadan herkesin aynı hizada Allah’ın huzurunda durması, insanlar arasındaki eşitlik düşüncesini pekiştirir.
- Tanışma ve Kaynaşma: İnsanlar camide birbirleriyle tanışır, komşuluk ilişkileri güçlenir, birbirlerinin dertlerinden ve sevinçlerinden haberdar olurlar.
- Yardımlaşma: Cemaat sayesinde hasta olanlar ziyaret edilir, ihtiyacı olanlara yardım eli uzatılır. Bu da toplumda sevgi ve dayanışmayı artırır.
8. Aşağıdakilerden hangisi abdestin farzlarından biri değildir?
A) Yüzü yıkamak
B) Burna su vermek
C) Başı mesh etmek
D) Ayakları yıkamak
Çözüm:
Sevgili çocuklar, abdestin farzları yani mutlaka yapılması gerekenler dörttür:
- Yüzü yıkamak
- Kolları dirseklerle birlikte yıkamak
- Başın dörtte birini mesh etmek (ıslak elle sıvazlamak)
- Ayakları topuklarla birlikte yıkamak
Şıklara baktığımızda; yüzü yıkamak, başı mesh etmek ve ayakları yıkamak abdestin farzlarındandır. Ancak burna su vermek, Peygamber Efendimizin yaptığı ve bize tavsiye ettiği bir davranış olduğu için sünnettir, farz değildir.
Doğru Cevap: B) Burna su vermek
9. Aşağıdakilerden hangisi namazın hazırlık şartlarından biridir?
A) Başlama tekbiri
B) Kıraat
C) Rükû
D) Abdest almak
Çözüm:
Namazın şartları ikiye ayrılır: hazırlık şartları (namaza başlamadan önce yapılması gerekenler) ve namazın içindeki şartlar (namazı kılarken yapılanlar).
- Hazırlık Şartları: Abdest almak, bedenin ve namaz kılınacak yerin temiz olması, kıbleye dönmek gibi.
- İçindeki Şartlar (Rükünler): Başlama tekbiri, kıraat (Kur’an okumak), rükû, secde gibi.
Bu durumda şıklardaki başlama tekbiri, kıraat ve rükû namazın içindeki şartlardır. Abdest almak ise namaza başlamadan önce yapmamız gereken bir hazırlık şartıdır.
Doğru Cevap: D) Abdest almak
10. Namazların çeşitleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi dışarıda kalır?
A) Sabah namazı
B) Yatsı namazı
C) Teravih namazı
D) Cuma namazı
Çözüm:
Bu soruda namazları hükümlerine göre gruplamamız isteniyor.
- Sabah namazı: Farz bir namazdır.
- Yatsı namazı: Farz bir namazdır.
- Cuma namazı: Farz bir namazdır.
- Teravih namazı: Sadece Ramazan ayında kılınan bir sünnet (nafile) namazdır.
Gördüğünüz gibi, A, B ve D şıklarındaki namazlar farz iken, C şıkkındaki Teravih namazı sünnettir. Bu yüzden grupta farklı olan odur.
Doğru Cevap: C) Teravih namazı
11. Aşağıdakilerden hangisi ezanda geçen ifadelerden biri değildir?
A) Sübhânallah
B) Lâ ilâhe illallah
C) Allahüekber
D) Hayye ale’l-felâh
Çözüm:
Ezanda okunan mübarek sözleri hatırlayalım: “Allahüekber” (Allah en büyüktür), “Eşhedü en lâ ilâhe illallah” (Allah’tan başka ilah olmadığına şahitlik ederim), “Hayye ale’l-felâh” (Haydi kurtuluşa) gibi ifadeler vardır. Ezanın sonunda da “Lâ ilâhe illallah” denir. Ancak “Sübhânallah” (Allah tüm eksikliklerden uzaktır) ifadesi, çok söylediğimiz güzel bir zikir olmasına rağmen ezanın sözleri arasında yer almaz.
Doğru Cevap: A) Sübhânallah
12. Aşağıdakilerden hangisi cemaatle kılınması zorunlu olan bir namazdır?
A) Teravih namazı
B) Vitir namazı
C) Cuma namazı
D) Sabah namazı
Çözüm:
Namazların birçoğunu cemaatle kılmak çok sevaptır ama tek başımıza da kılabiliriz. Ancak bir namaz var ki, onun geçerli olabilmesi için cemaatle kılınması şarttır. Bu namaz Cuma namazıdır. Cuma namazı, tek başına kılınamaz; mutlaka camide cemaatle birlikte kılınması gerekir. Diğer şıklardaki Teravih, Vitir ve Sabah namazları ise tek başına da kılınabilir.
Doğru Cevap: C) Cuma namazı
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Hepinize başarılar dilerim!