Harika bir Hayat Bilgisi dersine hoş geldiniz sevgili öğrencilerim! Ben 3. Sınıf Hayat Bilgisi öğretmeniniz.
Bugün sizlerle birlikte, sağlığımızı korumanın ne kadar önemli olduğunu gösteren bir görseli inceleyeceğiz. Görselde doktorların yazdığına benzer 4 farklı “reçete” bulunuyor. Bu reçeteler, bazı hastalıklara sahip olan kişilerin nasıl beslenmesi gerektiğini anlatıyor. Unutmayın, doğru beslenmek en iyi ilaçlardan biridir!
Hadi gelin bu reçeteleri adım adım inceleyip ne anlama geldiklerini öğrenelim.
1. Soru: Birinci reçetede TANI olarak Obezite yazıyor. Bu reçete bize ne anlatıyor?
Çözüm:
Haydi bu reçeteyi birlikte okuyalım ve anlayalım.
Adım 1: “Obezite” ne demektir?
Obezite, vücudumuzda sağlığımızı olumsuz etkileyecek kadar çok yağ birikmesi durumudur. Yani, aşırı kilolu olmak anlamına gelir. Bu durum, dengesiz beslenme ve hareketsiz yaşam sonucu ortaya çıkabilir.
Adım 2: Neleri Tüketmemek gerekir?
Reçeteye göre obezite tanısı konan bir kişi şunlardan uzak durmalıymış:
- Yağ, un ve şeker oranı yüksek gıdalar (pastalar, kızartmalar gibi)
- Aşırı şekerli içecekler (gazlı içecekler, hazır meyve suları)
- Hazır gıdalar (cips, bisküvi gibi paketli ürünler)
Çünkü bu yiyecekler vücudumuza gereğinden fazla enerji verir ve bu enerji harcanmazsa yağa dönüşerek kilomuzun artmasına neden olur.
Adım 3: Neleri Tüketmek gerekir?
Sağlıklı bir kiloda kalmak için ise şunları yemeliyiz:
- Sebze
- Yoğurt
- Bakliyat (nohut, fasulye, mercimek gibi)
Bu gıdalar hem bizi tok tutar hem de vücudumuzun ihtiyacı olan vitamin ve mineralleri almamızı sağlar.
2. Soru: İkinci reçetede TANI olarak Diyabet yazıyor. Bu reçete bize ne anlatıyor?
Çözüm:
Şimdi de diyabet hastaları için hazırlanan beslenme listesine göz atalım.
Adım 1: “Diyabet” ne demektir?
Diyabet, halk arasında “şeker hastalığı” olarak da bilinir. Bu hastalıkta vücudumuz, yediğimiz besinlerdeki şekeri olması gerektiği gibi kullanamaz. Bu yüzden kanımızdaki şeker oranı normalden fazla olur.
Adım 2: Neleri Tüketmemek gerekir?
Diyabetli bir kişinin kan şekerini dengede tutmak için yememesi gerekenler şunlarmış:
- Hazır meyve suları, şekerli ve gazlı içecekler
- İçinde şeker olan tüm yiyecekler (Pastalar, tatlılar, çikolatalar)
- Şeker oranı çok yüksek olan bazı meyveler (doktor kontrolünde yenmeli)
Bu yiyecekler kan şekerini aniden yükselttiği için diyabetli kişiler için zararlı olabilir.
Adım 3: Neleri Tüketmek gerekir?
Reçeteye göre diyabetli kişiler içeriğinde şeker bulunmayan gıdaları rahatlıkla yiyebilirler. Yani doğal ve şekersiz beslenmeye özen göstermelidirler.
3. Soru: Üçüncü reçetede TANI olarak Çölyak yazıyor. Bu reçete bize ne anlatıyor?
Çözüm:
Gelin, çölyak hastalığı olan birinin nasıl beslenmesi gerektiğini öğrenelim.
Adım 1: “Çölyak” ne demektir?
Çölyak, buğday, arpa, çavdar gibi tahılların içinde bulunan “gluten” isimli bir proteine karşı vücudun hassasiyet göstermesidir. Yani çölyaklı bir kişi, normal ekmek, makarna gibi yiyecekleri yediğinde rahatsızlanır.
Adım 2: Neleri Tüketmemek gerekir?
Çölyak hastalarının kesinlikle yememesi gereken yiyecekler şunlardır:
- Buğday, çavdar, arpa, bulgur gibi tahıllar
- Bu tahıllardan yapılan ekmek, makarna, şehriye, simit gibi ürünler
Adım 3: Neleri Tüketmek gerekir?
Neyse ki gluten içermeyen birçok lezzetli yiyecek de var! Çölyak hastaları şunları yiyebilir:
- Nohut, kuru fasulye, mercimek
- Mısır, pirinç
- Bu ürünlerden yapılmış özel glutensiz ekmek ve makarnalar
4. Soru: Dördüncü reçetede TANI olarak Besin Alerjisi (kuru yemiş, balık) yazıyor. Bu reçete bize ne anlatıyor?
Çözüm:
Son olarak, besin alerjisi durumunda nelere dikkat etmemiz gerektiğine bakalım.
Adım 1: “Besin Alerjisi” ne demektir?
Besin alerjisi, vücudumuzun bazı besinleri yabancı ve zararlı bir madde olarak algılayıp onlara karşı tepki vermesidir. Bu tepkiler kaşıntı, kızarıklık gibi basit olabileceği gibi daha ciddi de olabilir.
Adım 2: Neleri Tüketmemek gerekir?
Bu reçetede örnek olarak kuru yemiş (fındık, fıstık vb.) ve balık alerjisi olan bir kişiden bahsedilmiş. Bu kişi şunları yememelidir:
- Kuru yemişler ve bunları içeren ürünler (fıstıklı çikolata gibi)
- Balık ve balıktan yapılan yiyecekler
Herkesin alerjisi farklı yiyeceklere karşı olabilir. Kimi süte, kimi yumurtaya karşı alerjik olabilir.
Adım 3: Neleri Tüketmek gerekir?
Alerjisi olan bir kişi, içeriğinde kendisine alerji yapan besinin bulunmadığı tüm gıdaları güvenle yiyebilir. Bu yüzden paketli bir ürün alırken mutlaka içindekiler kısmını okumak çok önemlidir.