Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle birlikte çok keyifli ve bir o kadar da öğretici bir etkinlik yapacağız. Görseldeki adımları takip ederek evdeki malzemelerle nasıl harika bir pusula yapabileceğimizi öğreneceğiz. Bu etkinlik bittiğinde, yönleri bulan gerçek bir kaşif olacaksın!
Hadi başlayalım!
Soru: Pusulamızı Yapıyoruz
Aşağıdaki malzemeleri kullanarak ve yapılış yönergelerini uygulayarak kendi pusulanızı yapınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu deneyi yapmak aslında bir sihirbazlık gibi görünebilir ama tamamen bilime dayanıyor. Gel, bu sihrin arkasındaki sırrı adım adım birlikte çözelim ve kendi pusulamızı yapalım.
Adım 1: Malzemelerimizi Hazırlayalım
Öncelikle masamızın üzerine ihtiyacımız olan her şeyi hazırlamalıyız. İşte listemiz:
- 1 adet toplu iğne
- 1 adet kâse (içine su koyacağız)
- Makas
- Küçük bir parça yünlü kumaş (mesela eski bir yün kazağın parçası işimizi görür)
- Kâğıt
Adım 2: Pusula Gövdesini Oluşturalım
Kâğıdımızdan, toplu iğnenin rahatça sığabileceği boyutta, daire şeklinde küçük bir parça kesiyoruz. Bu kâğıt parçası, iğnemizin su üzerinde batmadan yüzmesini sağlayacak küçük bir sal gibi olacak. Kestikten sonra üzerine ana yönleri, yani Kuzey, Güney, Doğu ve Batı‘yı yazıyoruz. Bunu yaparken yönleri doğru yerleştirdiğinden emin ol, genellikle Kuzey yukarıya, Güney aşağıya gelecek şekilde çizilir.
Adım 3: İğnemizi Mıknatısa Dönüştürelim (İşte İşin Sırrı!)
Bu adım en önemlisi! Toplu iğnemizi alıp ucunu yünlü kumaşa hep aynı yöne doğru olacak şekilde yaklaşık 2-3 dakika boyunca sürtüyoruz. Bu sürtünme sayesinde, toplu iğnenin ucunu geçici bir mıknatısa dönüştürüyoruz. Evet, yanlış duymadın! İğnemiz artık metalleri çekebilen minik bir mıknatıs oldu.
Adım 4: Pusulamızı Suya Bırakalım
Mıknatısa dönüştürdüğümüz iğneyi, üzerine yönleri yazdığımız kâğıt parçasının tam ortasına dikkatlice yerleştiriyoruz. Sonra bu kâğıt ve iğneyi, içi su dolu kâsenin tam ortasına yavaşça bırakıyoruz. Kâğıdın su üzerinde serbestçe yüzdüğünden emin olmalıyız.
Adım 5: Gözlem Zamanı!
Kâğıdı suya bıraktığında, iğnenin ve kâğıdın yavaşça dönmeye başladığını göreceksin. Bir süre sonra bu hareket duracak. İşte o an geldiğinde, iğnenin yünlü kumaşa sürttüğümüz ucunun her zaman Dünya’nın Kuzey yönünü gösterdiğini fark edeceksin. Tebrikler, kendi pusulanı başarıyla yaptın!
Peki Neden Böyle Oldu?
Bunu merak ettiğini biliyorum. Sebebi çok basit: İçinde yaşadığımız Dünya’mız aslında dev gibi bir mıknatıstır. Tıpkı diğer mıknatıslar gibi bir Kuzey Kutbu ve bir Güney Kutbu vardır. Bizim yünlü kumaşa sürterek mıknatıs haline getirdiğimiz iğne de Dünya’nın bu devasa manyetik alanından etkilenir. Mıknatısların zıt kutupları birbirini çektiği için, iğnemizin mıknatıslı ucu her zaman Dünya’nın manyetik Kuzey Kutbu’na doğru döner. Su üzerinde serbestçe yüzmesi de bu dönüşü kolaylaştırır. İşte gerçek pusulalar da tam olarak bu prensiple çalışır.
Artık sen de yönleri kolayca bulabilen bir kaşifsin. Bu harika deneyi arkadaşlarına ve ailene de gösterebilirsin!