Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle ünitemizin değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, öğrendiklerimizi pekiştirmek için harika bir fırsat. Hazırsanız, haydi başlayalım! Unutmayın, anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun.
***
A. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Hz. Muhammed’e (s.a.v.) ilk vahyin gelişi ve sonrasında Peygamberimiz’in (s.a.v.) ne yaptığını anlatınız.
Sevgili çocuklar, Peygamber Efendimiz 40 yaşına geldiğinde sık sık Mekke yakınlarındaki Hira Mağarası’na gidip tek başına Allah’ı anar ve düşüncelere dalardı. 610 yılının Ramazan ayında, yine Hira Mağarası’ndayken Cebrail (a.s.) meleği karşısına çıktı ve ona “Oku!” dedi. Peygamberimiz şaşkınlıkla “Ben okuma bilmem.” diye cevap verdi. Cebrail (a.s.) üç kez aynı şeyi tekrarladı ve her seferinde Peygamberimizi sıktı. Sonunda Alak suresinin ilk beş ayetini vahyetti: “Yaratan Rabb’inin adıyla oku! O, insanı bir ‘alak’tan (aşılanmış yumurtadan) yarattı. Oku! Senin Rabb’in en cömert olandır. O, kalemle yazmayı öğretendir, insana bilmediğini öğretendir.”
Bu olaydan sonra Peygamberimiz çok heyecanlanmış ve korkmuş bir halde evine döndü. Sevgili eşi Hz. Hatice’ye “Beni örtün, beni örtün!” dedi. Sakinleştikten sonra başından geçenleri anlattı. Hz. Hatice, O’nu şu güzel sözlerle teselli etti: “Korkma! Allah seni asla yalnız bırakmaz. Çünkü sen akrabana iyi davranır, doğru söyler, muhtaçlara yardım edersin.” diyerek ona destek oldu ve ilk inanan kişi olma şerefine ulaştı.
2. İlk Müslümanlar kimlerdir? Söyleyiniz.
Peygamber Efendimize ilk inanan, yani ilk Müslüman olan kişiler, ona en yakın olanlardı. Bu mübarek insanlar şunlardır:
- Hz. Hatice: Peygamberimizin vefalı eşi.
- Hz. Ali: Peygamberimizin amcasının oğlu, yanında büyüyen sevgili yeğeni.
- Hz. Zeyd bin Hârise: Peygamberimizin azat ettiği kölesi ve evlatlığı.
- Hz. Ebu Bekir: Peygamberimizin en yakın ve sadık dostu.
3. Peygamberimiz (s.a.v.), başlangıçta İslam davetini neden açıktan değil de gizli yapmıştır? Belirtiniz.
Çocuklar, o dönemde Mekke’de insanlar putlara tapıyordu ve bu inançları onların hayatının bir parçasıydı. Peygamberimiz, İslam’ı yani tek Allah inancını anlatmaya başladığında büyük bir tepkiyle karşılaşacağını biliyordu. Eğer daveti en başta açıktan yapsaydı, sayıları çok az olan ilk Müslümanlar, putperestlerin (müşriklerin) baskısı ve eziyetiyle yok olabilirdi. Bu yüzden, İslam’ın ilk tohumlarının güvenle yeşerebilmesi için davetini ilk üç yıl boyunca gizlice, sadece güvendiği insanlara yapmıştır.
4. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) İslam’ı tebliğine müşrikler nasıl tepki göstermişlerdir? Açıklayınız.
Peygamberimiz İslam’ı açıktan anlatmaya başlayınca Mekkeli müşrikler çok sert tepkiler gösterdiler. Önce O’nunla alay ettiler, ona “sihirbaz”, “deli” gibi kötü sözler söylediler. Sonra Müslümanlara, özellikle de kimsesiz ve zayıf olanlara baskı ve işkence yapmaya başladılar. Örneğin, Bilal-i Habeşi’yi kızgın kumlara yatırıp üzerine büyük kayalar koydular. Ayrıca Müslümanlarla her türlü ilişkiyi kesmek için onlara boykot uyguladılar. Bu düşmanlıklarının sebebi, atalarının dinini kaybetme korkusu ve Kâbe’deki putlar sayesinde elde ettikleri ticari çıkarlarını yitirmek istememeleriydi.
5. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) zamanında Mescid-i Nebi’nin işlevleri nelerdi? Bilgi veriniz.
Mescid-i Nebi, sadece namaz kılınan bir yer değildi, aynı zamanda o günkü toplumun kalbi gibiydi. Başlıca görevleri şunlardı:
- İbadethane: Müslümanlar beş vakit namazlarını cemaatle burada kılarlardı.
- Okul (Suffe): Mescidin bir bölümü olan “Suffe”, İslam’ın ilk yatılı okuluydu. Burada kalan sahabeler hem ilim öğrenir hem de öğrendiklerini başkalarına öğretirlerdi.
- Yönetim Merkezi: Peygamberimiz önemli kararları burada alır, başka ülkelerden gelen elçileri burada kabul ederdi.
- Sosyal Alan: Müslümanların bir araya gelip sohbet ettiği, sorunlarını çözdüğü bir merkezdi.
- Hastane: Savaşlarda yaralananlar burada tedavi edilirdi.
6. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Medine’de toplumsal barış ortamını sağlamak için hangi çalışmaları yapmıştır? Bilgi veriniz.
Peygamberimiz Medine’ye hicret ettiğinde orada farklı inançlardan (Müslümanlar, Yahudiler, putperestler) ve farklı kabilelerden insanlar yaşıyordu. Aralarında sık sık kavgalar çıkıyordu. Peygamberimiz bu durumu düzeltmek için iki önemli şey yaptı:
Adım 1: Muâhât (Kardeşlik Antlaşması): Mekke’den göç eden Muhacirler ile Medineli Müslümanlar olan Ensar’ı birbirleriyle kardeş ilan etti. Böylece Ensar, evini, malını Muhacir kardeşleriyle paylaştı ve aralarında çok güçlü bir bağ oluştu.
Adım 2: Medine Sözleşmesi: Medine’de yaşayan tüm grupların (Müslüman, Yahudi vb.) hak ve sorumluluklarını belirleyen bir anayasa hazırladı. Bu sözleşme ile herkesin canı, malı ve inancı güvence altına alındı ve şehirde barış ve adalet ortamı sağlandı.
7. Hz. Muhammed (s.a.v.), Müslüman toplumun eğitim seviyesini yükseltmek için neler yapmıştır? Anlatınız.
Peygamberimiz eğitime ve ilme çok önem verirdi. Bunun için Mescid-i Nebi’nin içinde Suffe adında bir okul kurdu. Burada kalan öğrenciler, doğrudan Peygamberimizden ders alırlardı. Ayrıca Bedir Savaşı’nda esir alınan okuma yazma bilen müşrikleri, on Müslüman çocuğa okuma yazma öğretmeleri karşılığında serbest bıraktı. Bu, eğitime ne kadar değer verdiğinin en güzel örneklerinden biridir. Sürekli olarak “İlim öğrenmek, kadın erkek her Müslümana farzdır.” diyerek insanları öğrenmeye teşvik etmiştir.
8. Bedir, Uhud ve Hendek savaşlarının sebep ve sonuçlarını tartışınız.
Bu üç savaş, İslam tarihi için çok önemli dönüm noktalarıdır.
- Bedir Savaşı (624): Sebebi, Mekkeli müşriklerin Müslümanların Mekke’de bıraktıkları mallarını gasp etmesi ve Müslümanlara yönelik tehditlerinin devam etmesidir. Sonucunda, sayıca çok az olmalarına rağmen Müslümanlar büyük bir zafer kazandı. Bu zafer, Müslümanların özgüvenini artırdı ve İslam’ın gücünü gösterdi.
- Uhud Savaşı (625): Sebebi, müşriklerin Bedir’in intikamını almak istemesidir. Savaşın başında Müslümanlar kazanıyordu. Ancak Peygamberimizin “Sakın yerinizden ayrılmayın!” dediği okçuların, savaşın kazanıldığını zannederek yerlerini terk etmesiyle savaşın gidişatı değişti. Bu savaşta Peygamberimiz yaralandı ve amcası Hz. Hamza şehit oldu. Sonuç olarak, bu savaş bize peygambere itaatin ne kadar önemli olduğunu öğreten acı bir ders olmuştur.
- Hendek Savaşı (627): Sebebi, Mekkeli müşriklerin diğer Arap kabileleri ve Medine’deki bazı Yahudilerle birleşerek Müslümanları tamamen yok etmek istemesidir. Müslümanlar, Selman-ı Farisi’nin önerisiyle Medine’nin etrafına büyük bir hendek kazarak şehri savundular. Düşman bu hendeği geçemedi ve uzun bir kuşatmadan sonra dağılıp gitti. Bu savaş, Müslümanların son savunma savaşı oldu ve bundan sonra Müslümanlar taarruza geçtiler.
9. Veda Hutbesi’nde Peygamberimiz (s.a.v.) nelere dikkat çekmiştir? Belirtiniz.
Veda Hutbesi, Peygamberimizin vefatından kısa bir süre önce yüz binden fazla Müslümana yaptığı tarihi bir konuşmadır. Bu konuşmada tüm insanlığa seslenerek şu evrensel mesajlara dikkat çekmiştir:
- Can ve mal dokunulmazlığı (Kimsenin canına ve malına zarar verilmemesi).
- Faizin yasaklanması.
- Kan davalarının kaldırılması.
- Kadın haklarına saygı gösterilmesi ve onlara iyi davranılması.
- İnsanların ırk veya renk ayrımı olmaksızın eşit olduğu, üstünlüğün sadece takva ile (Allah’a karşı sorumluluk bilinci) olduğu.
- Müslümanlara emanet olarak Kur’an’ı ve kendi sünnetini bıraktığı.
10. Peygamberimiz’in (s.a.v.) vefatı Müslümanları nasıl etkilemiştir? Açıklayınız.
Peygamber Efendimizin 632 yılında vefatı, tüm Müslümanları derin bir üzüntüye boğdu. O’nu canlarından çok seven sahabeler büyük bir şok yaşadılar. Hatta Hz. Ömer gibi bazıları O’nun öldüğüne inanamadı. Bu zor anda Hz. Ebu Bekir ortaya çıktı ve şu tarihi konuşmayı yaptı: “Kim Muhammed’e tapıyorsa, bilsin ki Muhammed ölmüştür. Kim de Allah’a kulluk ediyorsa, bilsin ki Allah diridir ve ebedîdir.” Bu sözler, şoktaki Müslümanları kendilerine getirdi ve toparlanmalarını sağladı. Peygamberimizin vefatı büyük bir kayıptı ama aynı zamanda İslam toplumunun O’nsuz da ayakta kalabileceğini gösteren önemli bir sınavdı.
***
B. Aşağıdaki soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz.
1. Allah’ın (c.c.), Hz. Peygamber’e (s.a.v.) ilk gönderdiği vahiyler hangi surede yer almaktadır?
A) Bakara
B) Yunus
C) Alâk
D) Rahman
Çözüm:
Adım 1: Peygamberimize ilk vahyin Hira Mağarası’nda geldiğini ve Cebrail meleğinin “Oku!” emrini getirdiğini hatırlayalım.
Adım 2: Bu ilk beş ayet, Kur’an-ı Kerim’deki Alâk suresinin başlangıcıdır. “İkra’ bismi rabbikellezî halak” diye başlar.
Sonuç: Doğru cevap C) Alâk şıkkıdır.
2. İlk hicret nereye olmuştur?
A) Habeşistan’a
B) Medine’ye
C) Bağdat’a
D) Yemen’e
Çözüm:
Adım 1: Soruda bize “ilk” hicret soruluyor. Peygamberimizin Mekke’den Medine’ye yaptığı büyük hicretten önce, Müslümanlar bir yere daha göç etmişlerdi.
Adım 2: Mekke’deki baskılar artınca Peygamberimiz, bir grup Müslümana o dönemde adaletli bir Hristiyan kral tarafından yönetilen Habeşistan’a gitmelerini tavsiye etmiştir. Bu, İslam tarihindeki ilk hicrettir.
Sonuç: Doğru cevap A) Habeşistan’a şıkkıdır.
3. Hz. Hatice (r.a.) ile Ebu Talip’in vefat ettiği yıla ne denilmiştir?
A) Ölüm Yılı
B) Ebu Talip Yılı
C) Hüzün Yılı
D) Hatice Yılı
Çözüm:
Adım 1: Peygamberimiz, eşi Hz. Hatice’yi ve kendisini her zaman koruyup kollayan amcası Ebu Talip’i aynı yıl içinde, kısa aralıklarla kaybetmiştir.
Adım 2: Bu iki büyük destekçisini kaybetmek Peygamberimizi çok derinden üzmüştür. Bu yüzden bu yıla “Hüzün Yılı” (Senetü’l-Hüzn) denilmiştir.
Sonuç: Doğru cevap C) Hüzün Yılı şıkkıdır.
4. Peygamberimiz’in (s.a.v.) hicret esnasında yaptırdığı ve İslam tarihinde kurumsal anlamda ilk mescit kabul edilen cami aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kuba Mescidi
B) Mescid-i Nebi
C) Kâbe
D) Mescid-i Aksâ
Çözüm:
Adım 1: Peygamberimiz Mekke’den Medine’ye hicret ederken, Medine’ye varmadan önce Kuba adında bir köyde kısa bir süre konaklamıştır.
Adım 2: İşte bu konaklama sırasında, İslam tarihinde inşa edilen ilk mescit olan Kuba Mescidi’ni yaptırmıştır. Mescid-i Nebi ise Medine’ye vardıktan sonra inşa edilmiştir.
Sonuç: Doğru cevap A) Kuba Mescidi şıkkıdır.
5. Peygamberimiz hangi tarihte vefat etmiştir?
A) 20 Haziran 630
B) 8 Haziran 632
C) 8 Mayıs 628
D) 22 Eylül 622
Çözüm:
Adım 1: Bu bir bilgi sorusudur. Peygamber Efendimizin hayatındaki önemli tarihleri bilmek gerekir.
Adım 2: Peygamberimiz (s.a.v.), 63 yıllık mübarek ömrünün sonunda, Miladi takvime göre 8 Haziran 632 tarihinde Medine’de vefat etmiştir.
Sonuç: Doğru cevap B) 8 Haziran 632 şıkkıdır.
6. I. Nadiroğulları II. Kurayzaoğulları III. Ümeyyeoğulları IV. Kaynukaoğulları
Yukarıdakilerden hangileri, Medine’de bulunan Yahudi kabileleridir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I, II ve IV
D) II III ve IV
Çözüm:
Adım 1: Medine’de İslam’dan önce yaşayan önemli topluluklardan biri de Yahudi kabileleriydi. Bu kabileleri hatırlayalım.
Adım 2: Medine’deki üç büyük Yahudi kabilesi; Nadiroğulları, Kurayzaoğulları ve Kaynukaoğulları idi. Listede verilen Ümeyyeoğulları ise Mekkeli Kureyş kabilesinin zengin ve güçlü bir koludur, Medine’deki Yahudi kabilelerinden değildir.
Adım 3: Bu durumda doğru olanlar I, II ve IV numaralı kabilelerdir.
Sonuç: Doğru cevap C) I, II ve IV şıkkıdır.
***
İşte bu kadar çocuklar! Gördüğünüz gibi soruları dikkatlice okuyup bildiklerimizi hatırlayınca cevaplamak hiç de zor değil. Hepinizi tebrik ediyorum. Başarılarınızın devamını dilerim!