Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte ünitemizi değerlendirme sorularına göz atacağız. Bu sorular, öğrendiklerimizi pekiştirmek için harika bir fırsat. Haydi, gelin hep birlikte bu soruları adım adım, anlayarak çözelim. Takıldığınız yer olursa hiç çekinmeyin, amacımız birlikte öğrenmek!
***
A. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Alkollü içkilerin ve uyuşturucunun insan sağlığına zararları nelerdir? Anlatınız.
Sevgili çocuklar, alkol ve uyuşturucu gibi maddeler vücudumuz için adeta birer zehir gibidir. Hem bedenimize hem de ruhumuza çok büyük zararlar verirler.
- Beynimize Zararları: Bu maddeler en başta beynimizi etkiler. Düşünme, karar verme ve hafıza gibi yeteneklerimizi zayıflatır. İnsanın doğru ile yanlışı ayırt etmesini zorlaştırır.
- İç Organlarımıza Zararları: Özellikle karaciğer, kalp ve böbrekler gibi hayati organlarımızı yorarak iflas etmelerine neden olabilir. Bu da çok ciddi ve geri dönüşü olmayan hastalıklara yol açar.
- Ruh Sağlığımıza Zararları: Başlangıçta sahte bir rahatlama hissi verse de zamanla kişiyi mutsuz, endişeli ve depresif yapar. Bağımlılık, insanın özgürlüğünü elinden alır ve onu köleleştirir.
2. Kötü alışkanlıkların toplumsal açıdan zararları nelerdir? Bilgi veriniz.
Kötü alışkanlıklar sadece kullanan kişiye değil, onun ailesine, arkadaşlarına ve yaşadığı tüm topluma zarar verir. Tıpkı suya atılan bir taşın halkalar oluşturarak yayılması gibi, zararları da etrafa yayılır.
- Aileye Zararları: Aile içinde huzursuzluğa, kavgalara ve sevgi bağlarının kopmasına neden olur. Ailenin maddi ve manevi olarak çökmesine yol açabilir.
- Topluma Zararları: Alkollü araç kullanmak trafik kazalarına, masum insanların hayatını kaybetmesine neden olur. Uyuşturucu bulmak için hırsızlık gibi suçlar işlenebilir. Bu da toplumdaki güven ve huzur ortamını bozar. Sağlık harcamalarını artırarak ülke ekonomisine de yük olur.
3. Kötü alışkanlıklardan korunmak için neler yapılmalıdır? Açıklayınız.
Bu zararlı alışkanlıklardan korunmak aslında bizim elimizde. Bilinçli ve dikkatli davranarak kendimizi bir kalkan gibi koruyabiliriz.
- Bilinçlenmek: Öncelikle bu maddelerin ne kadar zararlı olduğunu çok iyi öğrenmeliyiz.
- “Hayır” Diyebilmek: Bize zararlı bir şey teklif eden kişiye, arkadaşımız bile olsa, kararlı bir şekilde “hayır” diyebilmeliyiz. Bu, irademizin ne kadar güçlü olduğunu gösterir.
- Doğru Arkadaş Seçimi: Bizi iyiye ve güzele yönlendiren, bize değer veren arkadaşlar edinmeliyiz.
- Sosyal ve Sportif Faaliyetler: Spor yapmak, bir müzik aleti çalmak, resim yapmak veya kitap okumak gibi güzel hobiler edinmek, zihnimizi ve bedenimizi meşgul ederek bizi kötü alışkanlıklardan uzak tutar.
- Aile ile Güçlü İletişim: Sorunlarımızı ve sıkıntılarımızı ailemizle paylaşmaktan çekinmemeliyiz. Onlar bizim en büyük destekçimizdir.
4. Kul hakkı ne demektir? Kul hakkı ile zararlı alışkanlıklar arasında nasıl bir ilişki vardır? Belirtiniz.
Kul hakkı, en basit tanımıyla, bir insanın diğer insanlar üzerindeki hakları demektir. Yani başkalarının canına, malına, onuruna ve özel hayatına saygı göstermek, onlara zarar vermemektir.
Zararlı alışkanlıklar ile kul hakkı arasında çok yakın bir ilişki vardır. Çünkü bu alışkanlıklar, kişinin başkalarının haklarını ihlal etmesine, yani kul hakkına girmesine neden olur.
Örneğin, alkollü bir sürücü kaza yapıp başkasının yaralanmasına veya ölümüne sebep olursa, o kişinin yaşama hakkını elinden almış olur. Sigara içen biri, dumanıyla yanındaki kişiyi rahatsız eder ve onun temiz hava soluma hakkını engeller. Bağımlı bir kişi, para bulmak için hırsızlık yaparsa başkasının malını gasp etmiş, yani kul hakkına girmiş olur.
5. Kötü alışkanlıklar nasıl başlamaktadır? Maddeler hâlinde yazınız.
Kötü alışkanlıklar genellikle masum görünen adımlarla başlar. İşte en yaygın başlama nedenleri:
- Merak: “Bir kereden bir şey olmaz” düşüncesi, en tehlikeli başlangıçtır.
- Arkadaş Baskısı: Ait olduğu gruptan dışlanmamak için arkadaşlarının ısrarına dayanamamak.
- Özenti: Beğendiği, “havalı” bulduğu kişilerin davranışlarını taklit etmeye çalışmak.
- Sorunlardan Kaçış: Yaşadığı sıkıntıları ve sorunları çözmek yerine, onlardan kaçmak için bu maddelere sığınmak.
- Bilgisizlik: Zararlarını yeterince bilmemek veya “bana bir şey olmaz” diye düşünmek.
***
B. Aşağıdaki soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz.
1. I. İnsanın akıl sağlığına zarar verir.
II. İnsanın sorunlarını çözmesine katkı sağlar.
III. İnsanın toplumsal ilişkilerine zarar verir.
IV. Maddi imkânların boş yere harcanmasına neden olur.
Alkollü içkilerle ilgili yukarıdakilerden kaç tanesi doğrudur?
Çözüm:
Haydi, bu maddeleri tek tek inceleyelim.
Adım 1: Maddeleri doğru (D) veya yanlış (Y) olarak değerlendirelim.
- I. İnsanın akıl sağlığına zarar verir:Doğru. Alkol, beyni uyuşturur ve doğru düşünmeyi engeller.
- II. İnsanın sorunlarını çözmesine katkı sağlar:Yanlış. Alkol sorunları çözmez, aksine daha da büyütür ve yeni sorunlar ekler.
- III. İnsanın toplumsal ilişkilerine zarar verir:Doğru. Kişiyi ailesinden ve arkadaşlarından uzaklaştırır, yalnız bırakır.
- IV. Maddi imkânların boş yere harcanmasına neden olur:Doğru. Alkole verilen parayla çok daha faydalı şeyler yapılabilir. Bu bir israftır.
Adım 2: Kaç tane doğru ifade olduğunu sayalım.
Gördüğümüz gibi I, III ve IV numaralı ifadeler doğru. Yani toplam 3 tane doğru ifade var.
Sonuç: B) 3
2. Sigara ve tütün ürünleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Çözüm:
Bu soruda bizden sigara ile ilgili yanlış olan bilgiyi bulmamız isteniyor. Şıkları dikkatlice okuyalım.
Adım 1: Şıkları inceleyelim.
- A) Sigarada bağımlılık yapan nikotin bulunur: Bu bilgi doğru. Nikotin, insanı sigaraya bağlayan en temel maddedir.
- B) Sigaradaki bazı vitaminler vücut için faydalıdır: Bu bilgi kesinlikle yanlış. Sigaranın içinde faydalı hiçbir şey yoktur, aksine binlerce zehirli madde bulunur. Vitamin ise asla içermez.
- C) Sigaranın dumanı, sadece içene değil, çevredeki insanlara da zarar verir: Bu bilgi doğru. Buna “pasif içicilik” diyoruz ve en az sigara içmek kadar tehlikelidir.
- D) Sigarada pek çok zehirli madde bulunur: Bu bilgi de doğru. Katran, karbonmonoksit gibi birçok kanserojen madde içerir.
Adım 2: Yanlış olan ifadeyi bulalım.
İncelediğimizde B şıkkındaki ifadenin tamamen yanlış olduğunu görüyoruz.
Sonuç: B) Sigaradaki bazı vitaminler vücut için faydalıdır.
3. Aşağıdakilerden hangisi kötü alışkanlıklara başlama nedenleri arasında sayılamaz?
Çözüm:
Bu soruda kötü alışkanlıklara sebep olmayan seçeneği bulmalıyız. Yani üç tanesi kötü alışkanlığa iterken, bir tanesi bunun tam tersi bir etki yapar.
Adım 1: Şıkları değerlendirelim.
- A) Taklitçilik: Kötü alışkanlıklara başlama nedenidir.
- B) Özenti: Bu da bir başlama nedenidir.
- C) Kitap okuma: Kitap okumak ufkumuzu açan, bizi bilgilendiren, zihnimizi geliştiren çok faydalı bir alışkanlıktır. Kötü alışkanlıklara başlamaya neden olmaz, tam tersine onlardan korur.
- D) Arkadaş çevresi: Kötü arkadaşlar, kişiyi kötü alışkanlıklara sürükleyebilir. Bu da önemli bir nedendir.
Adım 2: Nedenler arasında sayılamayacak olanı seçelim.
Gördüğümüz gibi “Kitap okuma” diğerlerinden farklı olarak olumlu bir eylemdir ve kötü alışkanlıkların bir sebebi olamaz.
Sonuç: C) Kitap okuma
4. I. Araplara peygamber olarak gönderilmiştir.
II. Hz. Zekeriya’nın (a.s.) oğludur.
III. Hz. İsa’nın (a.s.) kardeşidir.
IV. Kudüs’te doğmuş ve büyümüştür.
Hz. Yahya (a.s.) ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden kaç tanesi doğrudur?
Çözüm:
Bu soruda Hz. Yahya (a.s.) hakkındaki bilgileri kontrol edip doğru olanları sayacağız.
Adım 1: Bilgileri doğru (D) veya yanlış (Y) olarak değerlendirelim.
- I. Araplara peygamber olarak gönderilmiştir:Yanlış. Hz. Yahya, İsrailoğullarına gönderilmiş bir peygamberdir.
- II. Hz. Zekeriya’nın (a.s.) oğludur:Doğru. Kur’an-ı Kerim’de de belirtildiği gibi, Hz. Zekeriya’nın yaşlılığında Allah’ın bir lütfu olarak dünyaya gelmiştir.
- III. Hz. İsa’nın (a.s.) kardeşidir:Yanlış. Hz. Yahya, Hz. İsa’nın teyzesinin oğludur, yani kuzenidirler.
- IV. Kudüs’te doğmuş ve büyümüştür:Doğru. O dönemde Filistin topraklarında, Kudüs ve çevresinde yaşamış ve tebliğ görevini orada yapmıştır.
Adım 2: Doğru olan bilgileri sayalım.
II ve IV numaralı bilgiler doğru. Demek ki toplamda 2 tane doğru bilgi var.
Sonuç: B) 2
***
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Unutmayın, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda neden doğru olduğunu anlamaktır. Hepinize başarılar dilerim