Harika bir çalışma sayfası! Merhaba sevgili öğrencim, bu soruları birlikte adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğiz. Haydi başlayalım!
6. Soru: İslam, mimariyi nasıl etkilemiştir? Yorumlayınız.
Çözüm: Bu soruyu cevaplamak için bize verilen “İSLAM VE ŞEHİR” metnine dikkatlice bakmalıyız. Metin, bize bu konuda çok güzel ipuçları veriyor.
- Adım 1: Metni Anlayalım. Metinde diyor ki, insanlar şehirleri hem maddi hem de manevi ihtiyaçlarını karşılamak için kurmuşlar. İslam dini de bu şehirlerin mimarisini, yani binaların yapılış şeklini ve amacını derinden etkilemiş.
- Adım 2: Etkileri Belirleyelim. İslam dininin sosyal hayata bakışı mimariye yansımış. Peki nasıl?
İslam’ın temelinde ibadet, temizlik, yardımlaşma, ilim öğrenme ve misafirperverlik gibi değerler vardır. İşte Müslümanlar, bu değerleri yaşatmak için özel binalar inşa etmişler.
- Adım 3: Örneklerle Açıklayalım.
- İbadet için şehirlerin merkezine camiler yapmışlar.
- Temizlik çok önemli olduğu için camilerin yanına abdest almak için şadırvanlar ve genel vücut temizliği için hamamlar inşa etmişler.
- Yardımlaşma ve dayanışma için ihtiyaç sahiplerine yemek dağıtan aşevleri, yolcuların konaklaması için kervansaraylar ve hastaların tedavisi için şifahaneler kurmuşlar.
- İlim öğrenmeyi teşvik etmek için de medreseler (okullar) yapmışlar.
Sonuç: Kısacası, İslam dini; ibadet, temizlik, yardımlaşma ve ilim gibi değerleriyle mimariyi doğrudan etkilemiş ve bu değerleri yansıtan cami, medrese, şifahane, hamam, kervansaray gibi eserlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır.
7. Soru: Müslümanların, dinin etkisiyle inşa ettiği mimari eser çeşitlerine örnekler veriniz.
Çözüm: Bu soru aslında bir önceki sorunun cevabında gizli! Metinde bu eserler zaten tek tek sayılmış. Biz de bunları listeleyelim.
- Adım 1: Metindeki örnekleri bulalım. Metni okuduğumuzda “cami, şadırvan, hamam, aşevleri, kervansaraylar, şifahaneler, medreseler” gibi yapıların isimleri geçiyor.
- Adım 2: Bu örnekleri sıralayalım.
Sonuç: Müslümanların dinin etkisiyle inşa ettiği mimari eser çeşitlerine şu örnekleri verebiliriz:
- Cami: Toplu ibadet edilen yer.
- Şadırvan: Abdest almak için yapılan çeşme.
- Hamam: Yıkanma ve temizlenme yeri.
- Aşevi: İhtiyaç sahiplerine ücretsiz yemek verilen yer.
- Kervansaray: Yolcuların ve kervanların konakladığı han.
- Şifahane: Hastaların tedavi edildiği hastane.
- Medrese: İlim öğrenilen okul.
8. Soru: Aşağıdaki tabloda bazı ayetler ve hadisler verilmiştir. Bu ayet ve hadisler hangi mimari eserlerle ilişkilendirilebilir? Tabloda boş bırakılan yerlere yazınız.
Çözüm: Bu soruda bize verilen ayet ve hadislerin anlamlarını düşünüp hangi yapıyla ilgili olabileceğini bulacağız. Hadi tek tek bakalım.
a. “… (Ey müminler!) Siz hayır işlerinde yarışın…” (Bakara 2/148.)
Buradaki anahtar ifade “hayır işlerinde yarışın” sözüdür. Hayır işi demek, karşılık beklemeden yapılan iyilik demektir. İnsanlara yardım etmek için kurulan yapılar birer hayır kurumudur.
İlişkili olduğu mimari eser türü:Aşevi, Şifahane, Kervansaray, Çeşme gibi insanların ihtiyaçlarını karşılayan tüm hayır kurumları bu ayetle ilişkilidir.
b. “İlim için yola koyulan kimse, dönünceye kadar Allah yolundadır.” (Tirmizi, İlim, 2.)
Bu hadiste anahtar kelimemiz “ilim” yani bilgidir. Hadis, ilim öğrenmenin ne kadar önemli olduğunu anlatıyor. İlim öğrenmek için gidilen yer neresidir? Tabii ki okul! O dönemdeki okullara ise medrese deniyordu.
İlişkili olduğu mimari eser türü:Medrese
c. “Cemaatle kılınan namaz, tek başına kılınan namazdan yirmi yedi kat daha faziletlidir.” (Buhari, Ezan, 30.)
Burada vurgulanan şey “cemaatle kılınan namaz“dır. Cemaat, insanların bir araya gelerek topluca namaz kılması demektir. Müslümanların topluca ibadet etmek için bir araya geldikleri yapıya ne diyoruz? Elbette cami!
İlişkili olduğu mimari eser türü:Cami
ç. “Ey iman edenler! Namaz kılmaya kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başlarınızı meshedin, ayaklarınızı da topuk kemiklerine kadar (yıkayın)…” (Maide 5/6.)
Bu ayet, namazdan önce yapılması gereken bir temizliği, yani abdest almayı tarif ediyor. Peki, özellikle camilerin avlusunda, insanların abdest alması için özel olarak yapılmış mimari eser hangisidir? Evet, doğru bildin!
İlişkili olduğu mimari eser türü:Şadırvan