Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte dinimizin ve kültürümüzün, yaşadığımız şehirlerdeki güzelim yapılara nasıl yansıdığını keşfedeceğimiz harika bir etkinlik yapacağız. Bu etkinlik, çevremizdeki camilere, çeşmelere, medreselere bakarken onları daha anlamlı bir gözle görmemizi sağlayacak.
Haydi bakalım, kâğıdınızdaki soruları adım adım birlikte inceleyelim ve cevaplayalım. Ben size örnek olması için, sanki İstanbul’da yaşıyormuşuz gibi cevaplar hazırladım. Siz de kendi yaşadığınız şehirdeki eserleri düşünerek kendi cevaplarınızı oluşturabilirsiniz.
***
1. Yaşadığınız şehirdeki mimari eserleri ve bu eserlerde kullanılan sanatları aşağıdaki tabloya not ediniz. Bunlar; cami, çeşme, medrese, kervansaray gibi mimari eserler olabilir.
Çözüm:
Adım 1: İlk olarak, etrafımızda gördüğümüz, dinimiz ve kültürümüz için önemli olan yapıları düşüneceğiz. Bunlar ibadet ettiğimiz camiler, su içtiğimiz tarihi çeşmeler veya eskiden okul olarak kullanılan medreseler olabilir.
Adım 2: Bu yapıların adlarını ve içlerinde hangi güzel sanatların kullanıldığını tabloya yazacağız. Mesela bir caminin içinde harika yazılar (hat sanatı) veya rengarenk çiniler olabilir. İşte benim hazırladığım örnek tablo:
Eserin Türü: Cami
Eserin Adı: Sultanahmet Camii
Eserde Kullanılan Sanatlar: Çini sanatı (İznik çinileri), hat sanatı (güzel yazı), vitray (renkli cam sanatı), ahşap ve sedef oymacılığı.Eserin Türü: Çeşme
Eserin Adı: Sultan III. Ahmet Çeşmesi
Eserde Kullanılan Sanatlar: Mermer oymacılığı, hat sanatı, bitkisel motifler (lale, gül gibi).Eserin Türü: Medrese
Eserin Adı: Caferağa Medresesi
Eserde Kullanılan Sanatlar: Taş işçiliği, çini sanatı, ahşap işçiliği.
***
2. İncelediğiniz mimari eserlerden hareketle aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
Şimdi de yukarıdaki tabloda incelediğimiz bu güzel eserler hakkında biraz düşünelim ve soruları cevaplayalım.
- Bu eserler niçin yapılmıştır ve sosyal hayatı nasıl etkilemiştir?
Çözüm:
Adım 1: Önce bu eserlerin neden yapıldığını düşünelim. Her yapının bir amacı vardır, değil mi?
- Camiler, Müslümanların bir araya gelip topluca ibadet etmeleri, Allah’a dua etmeleri için yapılmıştır.
- Çeşmeler, insanların ve diğer canlıların su ihtiyacını karşılamak için yapılmıştır. Dinimizde su ikram etmek, hayırların en güzellerinden biridir. Buna “sadaka-i cariye” yani kesintisiz sadaka denir.
- Medreseler ise eskiden insanların eğitim gördüğü, ilim öğrendiği okullardı. Dinimiz ilim öğrenmeye çok önem verir.
Adım 2: Peki bu yapılar sosyal hayatı, yani insanların birbiriyle olan ilişkilerini nasıl etkilemiştir?
- Camiler sadece namaz kılınan yerler değil, aynı zamanda insanların bayramlarda bir araya geldiği, sohbet ettiği, dertlerini paylaştığı birer toplanma merkezidir. İnsanlar arasında birlik ve beraberliği güçlendirir.
- Çeşmeler, insanların su almak için uğradığı, ayaküstü sohbet ettiği, haberleştikleri sosyal mekanlardı.
- Medreseler ise toplumun bilgili, ahlaklı ve kültürlü insanlar yetiştirmesini sağlamış, böylece toplumun gelişmesine büyük katkıda bulunmuştur.
- Bu eserlerin süslemelerinde yer alan sanatlar hangi duygularla ortaya çıkmıştır?
Çözüm:
Adım 1: Bu eserlerdeki o güzelim sanatları düşünelim. Rengarenk çiniler, harika yazılar, incecik oymalar… Acaba sanatçılar bunları yaparken ne hissetmiş olabilirler?
Adım 2: Bu sanatların arkasındaki duyguları anlamaya çalışalım.
- Allah’a olan Sevgi ve Saygı: Sanatçılar, Allah’ın evleri olan camileri en güzel şekilde süsleyerek O’na olan derin sevgilerini ve saygılarını göstermek istemişlerdir.
- Güzellik ve Estetik Anlayışı: İslam dini temizliği ve güzelliği öğütler. Bu sanat eserleri, dinimizin güzellik anlayışının bir yansımasıdır. Sanatçılar, Allah’ın yarattığı güzelliklerden ilham alarak kendi eserlerini ortaya koymuşlardır.
- Huzur ve Teslimiyet: Camilerdeki süslemeler, özellikle de geometrik desenler ve bitki motifleri insana sonsuzluk hissi verir ve ruha bir dinginlik, bir huzur katar. Bu sanatlar, bakan kişiyi Allah’ı düşünmeye ve O’na teslim olmaya yönlendirir.
- Kulluk Bilinci: Özellikle hat sanatıyla yazılan Kur’an ayetleri, bizlere her an Allah’ı hatırlatır ve kulluk görevlerimizi aklımıza getirir.
Umarım bu örnek cevaplar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Şimdi sizden istediğim, kendi yaşadığınız yerdeki mimari eserleri bu gözle incelemeniz ve kendi cevaplarınızı oluşturmanız. Eminim harika şeyler keşfedeceksiniz!