Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir etkinlik bu! Haydi gel, metni birlikte dikkatlice analiz edelim ve bu soruları adım adım cevaplayalım. Bu tür metinler, arkadaşlarımızın ne hissettiğini anlamamıza ve onlarla daha iyi geçinmemize yardımcı olur. Tıpkı gerçek hayattaki gibi, değil mi?
Hadi başlayalım!
1. Metni okuyalım. Soruları cevaplayalım.
Melis ve Hazal Teneffüste
Melis, ikinci sınıf öğrencisidir. Öğretmeni geri dönüşüm ile ilgili bir araştırma ödevi vermiştir. Melis, öğle arasında sınıf kütüphanesinden konu ile ilgili kitaplar bulur ve kitapları okumaya başlar. O sırada yakın arkadaşı Hazal, Melis’in yanına gelir. Babasının yeni bir top aldığını söyler ve bahçeye beraber çıkmayı teklif eder. Melis bahçeye gelmeyeceğini, ödevini tamamlamak istediğini söyler. Hazal, bu cevabı duyunca kızar. Melis’in kendisine değer vermediğini söyler. Hazal sinirli bir şekilde sınıftan çıkar.
a. Hazal’ın duygu, düşünce ve davranışları nelerdir?
Haydi şimdi Hazal’ın neler hissettiğini, aklından neler geçtiğini ve nasıl davrandığını metne bakarak bulalım.
- Adım 1: Duygularını Bulalım
Metinde Hazal’ın arkadaşı ona “hayır” deyince ne hissettiği yazıyor. “Hazal, bu cevabı duyunca kızar.” ve “sinirli bir şekilde sınıftan çıkar.” diyor. Demek ki Hazal öncelikle kızgın ve sinirli. Ayrıca arkadaşı onunla oynamadığı için hayal kırıklığına uğramış ve üzülmüş olabilir.Duygu: Kızgınlık, hayal kırıklığı, üzüntü.
- Adım 2: Düşüncelerini Anlayalım
Hazal, Melis’e ne söylüyor? “Melis’in kendisine değer vermediğini söyler.” İşte bu, onun aklından geçen düşüncedir. Yani şöyle düşünüyor: “Arkadaşım benimle oynamak yerine ödevini seçti. Demek ki beni sevmiyor, bana değer vermiyor.”Düşünce: Arkadaşı Melis’in kendisine değer vermediğini, onu önemsemediğini düşünmüştür.
- Adım 3: Davranışlarını Tespit Edelim
Peki Hazal bu duygular ve düşüncelerle ne yapıyor? Metnin sonunda açıkça yazıyor: Arkadaşına kızıyor ve sinirli bir şekilde sınıftan çıkıp gidiyor.Davranış: Arkadaşına sitem etmek (değer vermediğini söylemek) ve sinirli bir şekilde sınıfı terk etmek.
b. Melis’in duygu, düşünce ve davranışları neler olabilir?
Şimdi de kendimizi Melis’in yerine koyalım. Metin onun ne hissettiğini tam olarak söylemiyor, o yüzden biz tahmin yürüteceğiz.
- Adım 1: Olası Duygularını Tahmin Edelim
En yakın arkadaşı bir anda ona kızıp gittiğinde Melis ne hissetmiş olabilir? Muhtemelen çok şaşırmıştır. Arkadaşının neden bu kadar sinirlendiğini anlamamış olabilir. Bu yüzden biraz üzülmüş ve arkadaşı için endişelenmiş de olabilir.Duygu: Şaşkınlık, üzüntü, endişe.
- Adım 2: Olası Düşüncelerini Tahmin Edelim
Melis’in aklından şunlar geçiyor olabilir: “Ben sadece öğretmenimin verdiği ödevi bitirmek istemiştim. Hazal neden bu kadar sinirlendi ki? Onu kırmak istememiştim.” Onun önceliği sorumluluğunu yerine getirmekti.Düşünce: Sorumluluğu olan ödevini bitirmesi gerektiğini, ancak arkadaşının tepkisine bir anlam veremediğini düşünmüş olabilir.
- Adım 3: Davranışlarını Belirleyelim
Melis’in davranışı çok net. Arkadaşının oyun teklifini geri çevirip ödevini yapmaya devam ediyor.Davranış: Arkadaşının oyun teklifini nazikçe reddetmek ve ödevini yapmaya devam etmek.
c. Melis ve Hazal arkadaşlık ilişkilerinin olumsuz etkilenmemesi için duygu, düşünce ve davranışlarında ne gibi değişiklikler yapmalıdır?
Bu en önemli soru! Arkadaşlıklarımızı korumak için bazen farklı davranmamız gerekir. Bakalım onlar ne yapabilirdi?
- Adım 1: Melis Ne Yapabilirdi?
Melis, sadece “gelemem, ödevim var” demek yerine durumu daha güzel açıklayabilirdi. Mesela şöyle diyebilirdi:“Canım arkadaşım, oynamayı çok isterim ama önce şu ödevimi biraz ilerletmem gerekiyor. Söz, bir sonraki teneffüste mutlaka oynayalım olur mu?”
Böylece Hazal kendini dışlanmış hissetmezdi. Yani Melis, davranışında daha açıklayıcı ve yapıcı olabilirdi.
- Adım 2: Hazal Ne Yapabilirdi?
Hazal ise hemen kötü düşünmek yerine arkadaşını anlamaya çalışabilirdi. “Arkadaşım bana değer vermiyor” diye düşünmek yerine, “Onun bir sorumluluğu var, saygı duymalıyım” diye düşünebilirdi. Sinirlenip gitmek yerine şöyle bir şey söyleyebilirdi:“Anladım, ödevin önemli. O zaman sen ödevini yap, ben de seni beklerim ya da ödevin bitince haber ver.”
Bu şekilde davranarak hem arkadaşına saygı duyduğunu gösterir hem de küsmemiş olurlardı.
Kısacası, iyi bir arkadaşlık için en önemli şey empati kurmak (kendimizi karşımızdakinin yerine koymak) ve güzelce iletişim kurmaktır.