Harika bir görev! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Hayat Bilgisi öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu güzel sorulara bakacak ve cevaplarını adım adım bulacağız. Unutmayın, önemli olan doğru cevabı bulmak kadar, neden o cevabın doğru olduğunu anlamaktır. Haydi başlayalım!
1. Soru: Seda, Mehmet’e hafta sonu izlediği tiyatro oyununu anlatıyordu. Mehmet, bazen Seda’nın sözünü kesiyor bazen de bahçede top oynayan arkadaşlarına bakıyordu. Mehmet’in dikkat etmesi gereken iletişim kuralları nelerdir?
Bu soruda arkadaşımız Mehmet, Seda’yı dinlerken bazı hatalar yapıyor. İyi bir arkadaş ve iyi bir dinleyici olmak için nelere dikkat etmemiz gerektiğini hatırlayalım.
Adım 1: Önce Mehmet’in yaptığı yanlış davranışları bulalım. Birincisi, arkadaşının sözünü kesiyor. İkincisi ise Seda konuşurken onunla ilgilenmek yerine başka yere bakıyor. Bu davranışlar, karşımızdaki kişiye “Seni dinlemiyorum, anlattıkların benim için önemli değil” mesajı verir ve onu üzer.
Adım 2: Şimdi de Mehmet’in ne yapması gerektiğini listeleyelim. İşte Mehmet’in uyması gereken kurallar:
- Göz Teması Kurmalı: Arkadaşı konuşurken onun yüzüne bakmalıdır. Bu, onu dikkatle dinlediğini gösterir.
- Sabırla Dinlemeli: Arkadaşının sözünün bitmesini beklemeli, asla sözünü kesmemelidir.
- İlgisini Belli Etmeli: Başka şeylerle ilgilenmek yerine tüm dikkatini arkadaşına vermelidir. Anlattıklarıyla ilgili olduğunu göstermek için başıyla onaylayabilir.
Kısacası, Mehmet arkadaşına saygı göstermeli ve iyi bir dinleyici olmalıdır. Arkadaşlarımızı dinlemek, onlara değer verdiğimizi gösterir.
2. Soru: Ali, sınıfta araştırma ödevini sunuyordu. Arkadaşlarına sesini duyurmakta zorlanıyordu. Ara sıra konu ile ilgisi olmayan şeyler de söylüyordu. Sınıfın dikkati dağılmaya başlamıştı. Ali sunumunu yaparken nelere dikkat etmelidir?
Burada da Ali arkadaşımız sunum yaparken bazı zorluklar yaşıyor. Gelin, Ali’ye sunumunu daha güzel yapması için yardım edelim.
Adım 1: Ali’nin sunumundaki sorunları tespit edelim. Sesi yeterince çıkmıyor, bu yüzden arkadaşları onu duyamıyor. Bir de anlattığı konuyla ilgisiz şeyler söylüyor, bu da dinleyenlerin dikkatini dağıtıyor.
Adım 2: Ali’nin dikkat etmesi gerekenleri sıralayalım:
- Ses Tonunu Ayarlamalı: Tüm arkadaşlarının duyabileceği, ne çok yüksek ne de çok alçak, anlaşılır bir ses tonuyla konuşmalıdır.
- Konuya Sadık Kalmalı: Sunumuna önceden hazırlanmalı ve sadece araştırdığı konu hakkında konuşmalıdır. Konu dışına çıkmamalıdır.
- Arkadaşlarıyla Göz Teması Kurmalı: Sadece tahtaya veya kağıdına bakmak yerine, sınıfındaki arkadaşlarına bakarak anlatmalıdır. Bu, onların ilgisini çeker.
- Hazırlıklı Olmalı: Sunumdan önce ne söyleyeceğini planlarsa hem heyecanı azalır hem de konudan sapmaz.
Bu kurallara dikkat ederse Ali’nin sunumu çok daha başarılı olur ve arkadaşları da onu keyifle dinler.
3. Soru: Öğretmen, Burcu’ya söz hakkı vermişti. Ancak Burcu konuşurken Efe parmak kaldırmaya devam ediyordu. Öğretmenin yerinde olsaydınız Efe’yle nasıl iletişim kurardınız?
Bu durumda Efe aslında doğru bir şey yapıyor, parmak kaldırıyor. Ama zamanlaması yanlış. Sınıf içinde kurallara uyarken birbirimize karşı nazik olmayı da unutmamalıyız.
Adım 1: Durumu anlayalım. Söz hakkı Burcu’da. Efe ise sabırsızlanıp Burcu konuşurken sürekli parmak kaldırarak hem Burcu’nun hem de sınıfın dikkatini dağıtıyor.
Adım 2: Öğretmen olarak Efe ile nasıl konuşurdum? Onu kırmadan, nazik bir dille uyarırdım. Şöyle diyebilirdim:
“Efe’ciğim, söz almak için parmak kaldırman çok güzel bir davranış, teşekkür ederim. Ancak şu anda söz hakkı arkadaşın Burcu’da. Lütfen önce saygıyla onu dinleyelim. O konuşmasını bitirdikten sonra sözü sana vereceğim.”
Bu şekilde Efe’ye hem doğru davranışının (parmak kaldırma) takdir edildiğini hissettirir, hem de beklemesi gerektiğini nazikçe öğretmiş olurum. Unutmayın, sabırlı olmak ve sıramızı beklemek çok önemlidir.
4. Soru: Esra, Gamze’ye kendisini çok üzen bir olayı anlatıyordu. Gamze, arkadaşını tepki vermeden dinliyordu. Esra üzgün bir şekilde Gamze’ye “Beni anladığını düşünmüyorum arkadaşım.” dedi. Gamze’nin yerinde olsaydınız Esra’yla nasıl iletişim kurardınız?
Bu çok hassas bir durum. Bazen arkadaşlarımızı sadece sessizce dinlemek yetmez, onları anladığımızı da hissettirmemiz gerekir. Buna empati kurmak diyoruz.
Adım 1: Sorun ne? Gamze aslında kötü bir şey yapmıyor, arkadaşını dinliyor. Ama hiç tepki vermediği için Esra, Gamze’nin onu umursamadığını veya anlamadığını düşünüyor. Çünkü üzgün olduğumuzda karşımızdakinden destek bekleriz.
Adım 2: Gamze’nin yerinde olsam ne yapardım? Esra’yı anladığımı belli eden davranışlarda bulunur ve sözler söylerdim.
- Sözlü İfadeler: Esra’nın sözü bittiğinde, “Bu yaşadıkların seni ne kadar üzmüş, anlıyorum.“, “Böyle hissetmen çok normal.” veya “Senin için yapabileceğim bir şey var mı?” gibi cümleler kurardım.
- Beden Dili: Onu dinlerken endişeli bir yüz ifadesiyle ona bakar, başımı sallayarak onu anladığımı belli ederdim.
- Güven Verme: Esra’ya, “İyi ki bunu benimle paylaştın, ben senin yanındayım.” diyerek ona destek olduğumu hissettirirdim.
Önemli olan, arkadaşımızın duygularını anladığımızı ve onun yanında olduğumuzu hem sözlerimizle hem de davranışlarımızla göstermektir.