Osmanlı Devleti'nde 19. yüzyıl reform hareketleri kapsamında ilan edilen Tanzimat Fermanı (1839) ve Islahat Fermanı (1856), devletin iç sorunlarını çözerek merkezi otoriteyi güçlendirme ve Batılı devletlerin iç işlerine müdahalesini engelleme amacı gütmüştür. Özellikle Islahat Fermanı, Kırım Savaşı sonrası Paris Antlaşması'na (1856) bir ek niteliğinde olup, gayrimüslim tebaaya geniş haklar tanımıştır. Ancak bu fermanın uygulamaları, devletin beklediği sonuçların aksine, bazı istenmeyen gelişmelere yol açmıştır.

Bu bilgiler ışığında, Islahat Fermanı'nın temel hedeflerinden biri olan toplumsal barışı ve devletin bütünlüğünü sağlama çabasının, uzun vadede aşağıdaki durumlardan hangisini paradoksal bir biçimde körüklediği söylenebilir?

A) Osmanlıcılık ideolojisinin devletin beklediği ölçüde güçlenerek tüm tebaayı tek bir kimlik altında birleştirmesi

B) Gayrimüslim tebaanın Avrupa devletleri nezdinde "korunmaya muhtaç azınlık" statüsünün pekişerek dış müdahalelere zemin hazırlaması

C) Merkezi yönetimin taşradaki etkinliğinin artmasıyla yerel ayanların ve derebeylerinin siyasi gücünün tamamen kırılması

D) Ordu ve donanmanın modernizasyon sürecinin hızlanarak askeri alanda Batılı devletlerle rekabet edebilir düzeye ulaşılması

E) Yabancı sermayenin Osmanlı ekonomisine girişinin engellenerek yerli sanayinin mutlak bir koruma altına alınması