19. yüzyıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu, Tanzimat Fermanı'ndan Meşrutiyet dönemlerine kadar uzanan geniş bir yelpazede, Batılılaşma, merkezi otoriteyi güçlendirme, idari ve askeri yapıları modernize etme yönünde kapsamlı reform çabaları içine girmiştir. Bu reformlar, eğitimden hukuka, ordudan maliyeye kadar pek çok alanı kapsasa da, imparatorluğun çöküş sürecini durdurmada yetersiz kalmıştır.
Bu durumun temelinde yatan ve reformların uzun vadeli başarısızlığını en derinden etkileyen ana neden aşağıdakilerden hangisidir?
A) Reformların, geleneksel ulema ve yeniçeri zümrelerinin şiddetli direnişi nedeniyle tam olarak uygulanamaması.
B) Sürekli dış tehditler ve kaybedilen savaşlar nedeniyle reformlar için gerekli mali ve beşeri kaynakların tükenmesi.
C) Batı finans ve ticaret sistemlerine entegrasyon çabalarının, kapitülasyonların da etkisiyle, imparatorluğu ekonomik bağımlılığa sürüklemesi ve iç üretim yapısını zayıflatması.
D) İmparatorluk içindeki farklı etnik ve dini gruplar arasında yükselen milliyetçilik akımlarının, merkeziyetçi reformları işlevsiz kılması.
E) Reformları yürüten bürokratik elitin, modernleşme hedefleri konusunda yeterli ideolojik bütünlüğe ve uygulama kapasitesine sahip olmaması.

