Harika bir çalışma sayfası! Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin bu güzel değerlendirme sorularını birlikte çözelim. Adım adım ilerleyerek her soruyu daha iyi anlayacaksın. Haydi başlayalım!
A. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Din, bireyin güzel ahlaklı olmasına, toplumda ahlaki ilkelerin yaygınlaşmasına nasıl katkıda bulunur? Açıklayınız.
Dinimiz, bizlere her zaman iyi, dürüst, adaletli, merhametli ve saygılı olmayı öğütler. Düşünsene, yalan söylememek, hırsızlık yapmamak, büyüklere saygı göstermek, küçüklere sevgiyle yaklaşmak gibi kuralların hepsi dinimizin bize öğrettiği güzel davranışlardır. Bir kişi bu kurallara uyduğunda, yani dinimizin istediği gibi güzel ahlaklı olduğunda, çevresine de iyi bir örnek olur. Herkesin böyle davrandığı bir toplumda ise huzur, güven ve mutluluk artar. Kısacası din, hem içimizdeki iyilik duygusunu besler hem de toplumun daha yaşanılır bir yer olmasını sağlar.
2. İslam dininin ahlaka verdiği önemi ayet ve hadislerle açıklayınız.
İslam dini, güzel ahlakı imanın bir parçası olarak görür. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir hadisinde, “Ben, ancak güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.” buyurmuştur. Bu söz, onun görevinin temelinde ahlakı güzelleştirmek olduğunu gösterir. Ayrıca Kur’an-ı Kerim’de de Peygamberimiz için, “Ve sen elbette yüce bir ahlak üzeresin.” (Kalem suresi, 4. ayet) denilmektedir. Bu ayet de güzel ahlakın ne kadar değerli olduğunu bize anlatır. Yani hem Peygamberimizin hayatı ve sözleri hem de Kur’an-ı Kerim, ahlaklı olmanın ne kadar önemli olduğunu vurgular.
3. İnsani ilişkilerde sevgi ve saygının önemi hakkında bilgi veriniz.
Sevgi ve saygı, insan ilişkilerinin temelidir, tıpkı bir binanın temeli gibi. Temel ne kadar sağlamsa, bina o kadar sağlam olur. Arkadaşlarımızla, ailemizle, öğretmenlerimizle olan ilişkilerimizde sevgi ve saygı olmazsa, o ilişkiler zayıflar ve yıkılır. Sevgi, insanları birbirine bağlar, aradaki samimiyeti artırır. Saygı ise karşımızdaki kişinin düşüncelerine, haklarına ve kişiliğine değer verdiğimizi gösterir. Birbirini seven ve saygı duyan insanlar arasında anlaşmazlıklar daha kolay çözülür, dostluklar daha kalıcı olur.
4. Anne ve babamıza karşı sorumluluklarımız nelerdir? Açıklayınız.
Anne ve babamız, bizim için en değerli varlıklardır. Onlara karşı en temel sorumluluğumuz, saygılı olmaktır. Onlara “öf” bile demememiz, sesimizi yükseltmememiz gerekir. Bize verdikleri emekler için onlara teşekkür etmeli ve minnettar olmalıyız. Yaşlandıklarında veya yardıma ihtiyaçları olduğunda onların bakımını üstlenmeli, ihtiyaçlarını gidermeliyiz. Onları üzecek davranışlardan kaçınmalı, her zaman hayır dualarını almaya çalışmalıyız. Kısacası, onlar bize bebekken nasıl şefkatle baktıysa, biz de onlara her zaman sevgi ve saygıyla yaklaşmalıyız.
5. Kardeşlerimizle ilişkilerimizde nelere özen göstermeliyiz? Söyleyiniz.
Kardeşlerimiz, bizim en yakın arkadaşlarımızdır. Onlarla ilişkilerimizde sevgi, saygı ve adalet çok önemlidir. Eşyalarını izinsiz kullanmamalı, onlara karşı kırıcı sözler söylememeliyiz. Anlaşmazlık yaşadığımızda bağırıp çağırmak yerine, sakince konuşarak sorunları çözmeye çalışmalıyız. Birbirimize destek olmalı, sevinçlerimizi ve üzüntülerimizi paylaşmalıyız. Unutma, kardeşlik bağları çok değerlidir ve bu bağları korumak bizim elimizdedir.
6. Komşuluk hakları nelerdir? Açıklayınız.
Peygamberimiz, “Cebrail bana komşu hakkından o kadar çok bahsetti ki, komşuyu komşuya mirasçı kılacak sandım.” demiştir. Bu, komşuluğun ne kadar önemli olduğunu gösterir. Komşuluk haklarından bazıları şunlardır:
- Komşumuza selam vermek, halini hatırını sormak.
- Onları rahatsız edecek gürültü gibi davranışlardan kaçınmak.
- Hasta olduklarında ziyaret etmek, zor zamanlarında yanlarında olmak.
- Düğün, bayram gibi özel günlerinde sevinçlerini paylaşmak.
- Evimizde pişen güzel bir yemekten onlara da ikram etmek.
- Onların canına, malına ve namusuna zarar vermemek, sırlarını başkalarına anlatmamak.
7. Öğretmenlerimize nasıl davranmalıyız? Belirtiniz.
Öğretmenlerimiz, bize bilgi ve beceri kazandıran, geleceğe hazırlayan değerli insanlardır. Onlara karşı her zaman saygılı olmalıyız. Derslerini dikkatle dinlemeli, verdikleri ödevleri zamanında ve özenle yapmalıyız. Anlamadığımız bir konu olduğunda çekinmeden, uygun bir dille sormalıyız. Sınıfta veya okulda karşılaştığımızda selam vermeli, onlarla konuşurken nazik bir dil kullanmalıyız. Onların bize gösterdiği emeğin karşılığını, başarılı ve ahlaklı birer öğrenci olarak verebiliriz.
B. Aşağıdaki soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz.
1. “Biz insana, ana-babasına iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Çünkü anası onu nice sıkıntılara katlanarak taşımıştır… (İşte bunun için) önce bana, sonra da ana-babana şükret diye tavsiyede bulunmuşuzdur. Dönüş ancak banadır.” (Lokman suresi, 14. ayet.)
Yukarıdaki ayetten hangisi çıkarılamaz?
A) Allah (cc), anne ve babamıza iyi davranmamızı emretmektedir.
B) İnsan, anne ve babası için çok dua etmelidir.
C) Anneler, evlatları için birçok sıkıntı ve zorluk çekmektedir.
D) İnsan, anne ve babasına karşı minnet duymalı ve teşekkür etmelidir.
Çözüm:
Adım 1: Ayeti dikkatlice okuyalım ve ne anlattığını anlayalım. Ayet bize, anne-babaya iyi davranmamızı, annemizin bizi ne zorluklarla taşıdığını, bu yüzden önce Allah’a sonra da onlara şükretmemiz gerektiğini söylüyor.
Adım 2: Şimdi şıkları tek tek inceleyelim ve ayette geçip geçmediğine bakalım.
- A) “İyi davranmasını tavsiye etmişizdir” ifadesi, Allah’ın bunu emrettiğini gösterir. Bu şık ayetten çıkarılabilir.
- B) Ayette “şükretmekten” bahsediliyor ama “dua etmekten” bahsedilmiyor. Anne-babamız için dua etmek çok güzel bir davranıştır ama bu ayette doğrudan bu bilgi yer almıyor.
- C) “Anası onu nice sıkıntılara katlanarak taşımıştır” ifadesi, annelerin zorluk çektiğini açıkça belirtiyor. Bu şık ayetten çıkarılabilir.
- D) “…önce bana, sonra da ana-babana şükret” ifadesi, onlara minnet duymamız ve teşekkür etmemiz gerektiğini gösterir. Bu şık da ayetten çıkarılabilir.
Adım 3: Ayette yer almayan ifadeyi bulduk. Bu, “dua etmek” ile ilgili olan B şıkkıdır.
Doğru Cevap: B
2.
I. Akrabaları ziyaret etmek
II. Akrabalarla aynı evde yaşamak
III. Akrabalarla dayanışma içinde olmak
IV. Akrabaların sevinç ve üzüntüsünü paylaşmak
Yukarıdakilerden hangileri, akrabalarımıza karşı sorumluluklarımız arasında yer alır?
A) I ve II
B) II ve III
C) I, II ve III
D) I, III ve IV
Çözüm:
Adım 1: Verilen maddeleri tek tek düşünelim. Hangileri akrabalık ilişkilerinde yapmamız gereken güzel davranışlardır?
- I. Akrabaları ziyaret etmek: Evet, bu çok önemlidir. Buna “sıla-i rahim” denir ve ilişkileri canlı tutar. Bu bir sorumluluktur.
- II. Akrabalarla aynı evde yaşamak: Hayır, bu bir zorunluluk değildir. Herkesin kendi özel yaşam alanı olabilir. Bu bir sorumluluk olarak sayılamaz.
- III. Akrabalarla dayanışma içinde olmak: Evet, iyi ve kötü günlerinde birbirimize maddi ve manevi olarak destek olmalıyız. Bu bir sorumluluktur.
- IV. Akrabaların sevinç ve üzüntüsünü paylaşmak: Evet, bu da dayanışmanın bir parçasıdır. Düğünlerinde, bayramlarında sevinmek; hastalık veya vefat gibi durumlarda üzüntülerine ortak olmak önemlidir. Bu da bir sorumluluktur.
Adım 2: Sorumluluklarımız arasında yer alan maddeleri belirleyelim. Bunlar I, III ve IV numaralı maddelerdir.
Adım 3: Şimdi şıklara bakalım ve I, III ve IV’ün bir arada olduğu şıkkı bulalım. Bu şık D seçeneğidir.
Doğru Cevap: D
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa hiç çekinme, tekrar sorabilirsin. Başarılar dilerim!