Harika bir Hayat Bilgisi dersine hoş geldiniz sevgili çocuklar!
Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki “Kültürel Ögelerimiz” konusunu inceleyeceğiz. Kültürümüz, bizi biz yapan çok özel ve güzel değerlerdir. Tıpkı bir hazine sandığı gibi, içinde yemeklerimiz, giysilerimiz, oyunlarımız ve türkülerimiz saklıdır. Şimdi bu hazine sandığını birlikte aralayalım ve içindeki soruları cevaplayalım!
Soru 1: “Kültür”, “gelenek” ve “görenek” sözcüklerinin anlamlarını öğrenip açıklayınız.
Merhaba çocuklar! Bu kelimeler ilk başta biraz karışık gelebilir ama aslında çok kolay. Gelin, adım adım öğrenelim.
Adım 1: Kültür Nedir?
Kültür, bir toplumun sahip olduğu her şeydir. Tıpkı büyük bir sandık gibi düşünün. İçinde yemeklerimiz, kıyafetlerimiz, bayramlarımız, müziklerimiz, oyunlarımız, inançlarımız, konuşma şeklimiz gibi bizi biz yapan her şey bulunur. Yani kültür, bizim yaşam biçimimizdir.Adım 2: Gelenek Nedir?
Gelenek, bu büyük sandığın içindeki en değerli, en eski eşyalar gibidir. Büyük büyük ninelerimizden, dedelerimizden bize kadar gelmiş olan çok eski ve önemli alışkanlıklardır. Mesela bayramlarda büyüklerimizin elini öpmek, onlara saygı göstermek bir gelenektir. Düğünlerde kına yakılması da bir gelenektir.Adım 3: Görenek Nedir?
Görenek ise gelenek kadar eski olmayan ama toplum tarafından yapılması alışkanlık hâline gelmiş davranışlardır. Örneğin, hasta olan bir komşumuza çorba götürmek, yeni bebeği olan bir aileyi ziyaret etmek güzel göreneklerimizdendir.
Soru 2: Ülkemizin farklı yerlerinde, farklı yemekler yapılır. Sizin çevrenizde en çok hangi yemekler yapılır? Araştırınız.
Ne kadar lezzetli bir soru değil mi? Ülkemiz yemekleriyle bir cennet gibidir! Her şehrin kendine özel, mis gibi kokan yemekleri vardır. Şimdi sıra sizde, küçük bir araştırmacı olmaya ne dersiniz?
- Adım 1: İlk olarak bu soruyu evdeki büyüklere sorabilirsin. Annene, babana, anneannene veya dedene “Bizim yaşadığımız yerde en meşhur yemek hangisidir?” diye sor.
- Adım 2: Aldığın cevapları bir düşün. Mesela eğer Kayseri‘de yaşıyorsan, cevabın muhtemelen mantı olacaktır. Eğer Trabzon‘da yaşıyorsan hamsili pilav veya kuymak olabilir. Belki de Gaziantep‘tesindir ve cevabın baklava ya da kebap‘tır.
- Adım 3: Öğrendiğin yemeğin adını ve belki de nasıl yapıldığını kısaca defterine not alabilirsin. Afiyet olsun!
Soru 3: Ülkemizin farklı yerlerinde, farklı yöresel giysiler giyilir. Yakın çevrenizin yöresel giysileri nasıldır? Yöresel giysiler hangi zamanlarda giyilir? Araştırınız.
Tıpkı yemekler gibi, giysilerimiz de bölgelere göre farklılık gösterir. Resimde de gördüğünüz gibi her yörenin kendine özgü, rengârenk kıyafetleri var.
Adım 1: Yöresel Giysi Nedir?
Yöresel giysiler, her gün giydiğimiz pantolonlar, tişörtler gibi değildir. Bunlar, genellikle özel günlerde giyilen, o bölgenin kültürünü yansıtan geleneksel kıyafetlerdir.Adım 2: Ne Zaman Giyilir?
Bu özel giysiler genellikle millî bayramlarda (23 Nisan, 29 Ekim gibi), düğünlerde, şenliklerde ve halk oyunu gösterilerinde giyilir.Adım 3: Senin Çevrende Nasıl?
Bu sorunun cevabını bulmak için yine ailene danışabilirsin. Yaşadığınız şehrin yöresel kıyafetlerinin adını (mesela Ege’de efe kıyafeti gibi) ve nasıl göründüğünü sorabilirsin. Belki evinizde eski fotoğraflarda bu kıyafetleri giyen bir akrabanız bile vardır!
Soru 4: Yakın çevrenizin yöresel oyunlarına ne ad verilir? Bu yöresel oyunlara hangi çalgılarla eşlik edilir? Araştırınız.
Müzik ve dans zamanı! Yöresel oyunlar, yani halk oyunları, hep birlikte oynanan çok eğlenceli danslardır.
- Adım 1: Ülkemizde çok bilinen halk oyunları vardır. Mesela Karadeniz’de hızlı ve hareketli Horon, Ege’de kahramanlık anlatan Zeybek, Doğu ve Güneydoğu’da el ele tutuşup oynanan Halay, Trakya’da neşeli Hora ve Ankara çevresinde Misket oyunu oynanır.
- Adım 2: Resimdeki müzik aletlerini tanıdınız mı? Orada kemençe, davul, zurna ve saz (bağlama) var. İşte bu çalgılar, halk oyunlarımıza eşlik eder. Mesela Horon kemençeyle, Halay davul ve zurnayla oynanır.
- Adım 3: Ailene sizin yörenizde en çok hangi halk oyununun oynandığını ve hangi müzik aletlerinin kullanıldığını sorarak bu soruyu kolayca cevaplayabilirsin.
Soru 5: Ailenizin ve akrabalarınızın dinlediği yöresel türküleri siz de seviyor musunuz?
Bu sorunun tek bir doğru cevabı yok çocuklar. Çünkü bu, senin kişisel zevkinle ilgili bir soru.
Adım 1: Türkü Nedir?
Türküler, bizim topraklarımızın hikayelerini anlatan şarkılardır. İçinde sevinç, hüzün, kahramanlık, özlem gibi pek çok duygu barındırır.Adım 2: Düşün ve Cevapla
Annenin, babanın veya dedenin dinlediği müzikleri bir düşün. Aralarında hiç türkü var mı? Onları dinlerken ne hissediyorsun? Hoşuna gidiyor mu? Bu soruya dürüstçe “Evet, seviyorum.” veya “Hayır, pek sevmiyorum.” diye cevap verebilirsin. Unutma, en önemli şey, bu türkülerin bizim kültürümüzün çok değerli bir parçası olduğunu bilmektir.
Umarım bu cevaplar, kültürel ögelerimizi daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, kültürümüz bizi birbirimize bağlayan en güçlü bağdır!