Merhaba sevgili öğrencim,
Gönderdiğin Hayat Bilgisi “Neler Öğrendik?” sayfasındaki soruları bir öğretmen olarak senin için büyük bir keyifle analiz ettim. Gel, şimdi bu soruları birlikte adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözelim.
1. Afetlere karşı alınması gereken önlemlerle ilgili ifadelerin hangi afetle ilgili olduğunu belirleyelim. Boş bırakılan yerlere uygun rakamları yazarak eşleştirelim.
Bu soruda bizden, verilen cümlelerin hangi doğal afetle ilgili olduğunu bulup yanındaki sayıyı cümlenin başındaki parantezin içine yazmamız isteniyor. Haydi başlayalım!
(…..) a. Karlı havalarda yol durumu haberlerini dinler ve dikkatli oluruz.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. “Karlı havalar” ifadesi bize önemli bir ipucu veriyor. Çok fazla kar yağdığında hangi afet meydana gelebilir diye düşünelim.
Adım 2: Çok fazla karın birikip dağdan aşağı doğru kaymasına çığ diyoruz. Karlı havalarda yola çıkarken çığ tehlikesine karşı dikkatli olmalıyız. Listeye baktığımızda 5 numarada “çığ” yazdığını görüyoruz.
Sonuç: Bu yüzden bu cümlenin başına 5 yazmalıyız.(…..) b. Evlerimizin sağlamlığını kontrol ettiririz.
Adım 1: Bu cümlede “evlerimizin sağlamlığı” vurgulanıyor. Hangi afette binaların sağlam olması çok önemlidir?
Adım 2: Tabii ki deprem! Deprem, yerin sarsılmasıdır ve binaların yıkılmasına neden olabilir. Bu yüzden evlerimizin depreme dayanıklı, yani sağlam olması gerekir. Listede 1 numarada “deprem” yazıyor.
Sonuç: Bu cümlenin başına 1 yazmalıyız.(…..) c. Evlerimizi dere yataklarına yapmayız.
Adım 1: Cümledeki anahtar kelime “dere yatakları”. Dere yatağı, normalde suyun aktığı yerdir. Buraya ev yapmak neden tehlikeli olabilir?
Adım 2: Çünkü çok fazla yağmur yağdığında dereler taşar ve sular her yeri kaplar. Buna sel diyoruz. Dere yatağındaki bir ev, sel sularının altında kalır. Listede 2 numarada “sel” yazıyor.
Sonuç: Bu cümlenin başına 2 yazmalıyız.(…..) ç. Soba ve ocak gibi aletleri dikkatli kullanırız.
Adım 1: Soba ve ocak gibi aletler ateşle veya ısıyla çalışır. Bunları dikkatsiz kullanırsak ne olabilir?
Adım 2: Dikkatsizlik sonucu bir anda her yer alev alabilir ve yangın çıkabilir. Yangından korunmak için bu aletleri çok dikkatli kullanmalıyız. Listede 6 numarada “yangın” yazıyor.
Sonuç: Bu cümlenin başına 6 yazmalıyız.(…..) d. Yerleşim alanlarını dik yamaçların yanına yapmayız.
Adım 1: “Dik yamaç” ifadesi bize yol gösteriyor. Dik bir yamaçtan aşağıya doğru ne kayabilir?
Adım 2: Özellikle çok yağmur yağdığında toprak ve taşlar yamaçtan aşağı doğru hızla kayar. Bu afete heyelan (toprak kayması) denir. Bu yüzden dik yamaçların kenarına ev yapmak çok tehlikelidir. Listede 4 numarada “heyelan” yazıyor.
Sonuç: Bu cümlenin başına 4 yazmalıyız.
2. Doğru ifadelerin başına D, yanlış ifadelerin başına Y yazalım. Yanlış ifadelerin doğrularını altlarındaki boşluklara yazalım.
Bu soruda ise cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğuna karar vereceğiz. Yanlış olanları da düzelteceğiz.
(…..) a. Afet ve acil durum çantasını ulaşamayacağımız bir yerde saklarız.
Adım 1: Afet anında o çantaya hemen ihtiyacımız olur. Peki ulaşamayacağımız bir yerde olursa onu alabilir miyiz? Hayır.
Adım 2: Bu yüzden bu ifade kesinlikle Yanlış (Y). Afet çantasını her an kolayca alabileceğimiz, kapıya yakın bir yerde tutmalıyız.
Doğrusu:Afet ve acil durum çantasını kolayca ulaşabileceğimiz bir yerde saklarız.
(…..) b. Ağaçlandırma yaparak çığın zararlarını azaltabiliriz.
Adım 1: Ağaçlar kökleriyle toprağı, dallarıyla da karı tutar. Bu durum çığı engeller mi, yoksa artırır mı?
Adım 2: Ağaçlar kar kütlelerinin hızla kaymasını engeller. Bu yüzden ağaçlandırma yapmak hem çığı hem de heyelanı önlemek için çok faydalıdır. Yani bu ifade Doğru (D).(…..) c. Afetler için afet ve acil durum planı hazırlarız.
Adım 1: Bir afet olduğunda ne yapacağımızı önceden planlamak, o an panik olmamızı engeller. Ailemizle “Deprem olunca nerede buluşacağız?”, “Kimi arayacağız?” gibi konuları konuşmak önemlidir.
Adım 2: Buna “aile afet planı” denir ve hayat kurtarır. Dolayısıyla bu ifade kesinlikle Doğru (D).(…..) ç. Devrilebilecek eşyaları dolabın üstüne koyarız.
Adım 1: Deprem gibi bir sarsıntıda dolabın üzerindeki ağır ve devrilebilecek eşyaların başımıza düştüğünü hayal edelim. Bu çok tehlikeli değil mi?
Adım 2: Elbette çok tehlikeli! Bu yüzden bu ifade Yanlış (Y). Ağır ve devrilebilecek eşyaları ya yere yakın yerlere koymalı ya da duvara sabitlemeliyiz.
Doğrusu:Devrilebilecek eşyaları dolabın üstüne koymamalıyız.
3. Afetlere hazırlıklı olmak için evde ve okulda neler yaparız?
Bu harika bir soru! Afetler olmadan önce hazırlık yapmak, afet sırasında güvende kalmamızı sağlar. İşte evde ve okulda yapabileceklerimizden bazıları:
Evde Yapabileceklerimiz:
- Ailemizle birlikte bir Afet ve Acil Durum Planı hazırlarız. (Nerede buluşacağımızı, kimi arayacağımızı belirleriz.)
- İçinde el feneri, su, konserve yiyecek, ilk yardım malzemesi gibi şeylerin olduğu bir acil durum çantası hazırlarız.
- Evimizdeki kitaplık, dolap gibi devrilebilecek büyük eşyaları duvara sabitleriz.
- Deprem anında “Çök-Kapan-Tutun” hareketini öğrenir ve evde tatbikatını yaparız.
- Elektrik, su ve doğal gaz vanalarının yerini ve nasıl kapatılacağını öğreniriz.
Okulda Yapabileceklerimiz:
- Okulda yapılan deprem ve yangın tatbikatlarına ciddiyetle katılırız.
- Sınıfımızdaki ve koridorlardaki acil çıkış yollarını öğreniriz.
- Sarsıntı anında sıramızın yanına “Çök-Kapan-Tutun” yaparak kendimizi nasıl koruyacağımızı biliriz.
- Okulun belirlediği “Acil Durum Toplanma Alanı”nı öğreniriz ve tatbikatlarda oraya gideriz.
- Panik yapmadan öğretmenlerimizin talimatlarını dinler ve uygularız.
Umarım açıklamalarım senin için faydalı olmuştur. Unutma ki, bilgi bizi afetlere karşı koruyan en önemli kalkandır! Başarılar dilerim.