Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin jeolojik açıdan en aktif ve yükseltisi en fazla olan bölgelerinden biridir. Bölgenin yüksek dağlık yapısı, geniş volkanik platoları ve şiddetli depremselliği, Avrasya ve Arap levhalarının çarpışma zonunda yer almasından kaynaklanan karmaşık tektonik süreçlerin bir sonucudur. Bu çarpışma süreci, bölgede yalnızca orojenik dağ oluşumuna değil, aynı zamanda belirli bir jeolojik mekanizma aracılığıyla yer yer volkanik faaliyetlere ve graben benzeri çöküntü alanlarının oluşumuna da yol açmıştır.

Bu bağlamda, Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki yaygın volkanik aktivite ve bazı iç çöküntü alanlarının (örneğin, Van Gölü çanağı) oluşumunda, kıtasal çarpışmanın birincil etkisi altında gelişen aşağıdaki süreçlerden hangisi en belirleyici rolü oynamıştır?

A) Okyanusal kabuğun kıtasal kabuk altına dalmasıyla oluşan yay volkanizması

B) Kıtasal kabuğun aşırı kalınlaşması sonucu meydana gelen izostatik yükselme ve ardından gelişen grabenleşme

C) Çarpışma sonrası kabuk altı litosferin (manto litosferi) koparak derinlere batması (delaminasyon) ve astenosferin yükselmesi

D) Bölgedeki ana fay hatları boyunca gerçekleşen yanal atımlı hareketlerin doğrudan volkanik baca oluşturması

E) Eski volkanik arazilerin erozyonla aşınması sonucu oluşan çöküntü havzaları