Osmanlı Devleti'nin XX. yüzyılın başlarında yaşadığı Trablusgarp ve Balkan Savaşları, devletin hem askeri hem de siyasi gücünü derinden sarsmış, büyük toprak ve nüfus kayıplarına yol açmıştır. Bu savaşlar, aynı zamanda, kurtuluş arayışındaki Türk aydınları ve subayları için önemli dersler çıkarmalarına zemin hazırlamıştır.
Bu bağlamda, söz konusu savaşların, Mustafa Kemal Paşa liderliğindeki Milli Mücadele'nin temel hedeflerinden olan "tam bağımsızlık" ve "Misak-ı Millî"nin şekillenmesinde, aşağıdakilerden hangisi açısından en belirleyici tecrübeyi sunduğu söylenebilir?
A) Azınlık isyanlarının dış güçler tarafından kışkırtılmasının ülkenin bütünlüğüne yönelik en büyük tehdit olduğunun anlaşılması.
B) Çok uluslu bir imparatorluk yapısının artık sürdürülemez olduğunun ve ulusal sınırlara dayalı yeni bir devlet kurma fikrinin güçlenmesi.
C) Donanmanın yetersizliğinin ve deniz gücünün öneminin stratejik bir öncelik olarak belirlenmesi.
D) Batılı devletlerin Osmanlı toprakları üzerindeki sömürgeci emellerinin açıkça ortaya çıkması ve bu duruma karşı topyekûn bir direnişin kaçınılmaz hale gelmesi.

