Bir ailede yeni doğan bebeğin göz rengi bakımından anne ve babasından farklı olduğu gözlemleniyor. Anne ve baba kahverengi gözlü olduğu hâlde çocuk mavi gözlüdür.

Bu durumla ilgili olarak;

I. Ailenin doğabilecek diğer çocukları kesinlikle kahverengi gözlü olur.

II. Anne ve babanın göz rengi genotipi melez kahverengidir.

III. Çekinik gen anne ve babanın fenotipinde etkisini gösterememiştir.

IV. Mavi göz rengi geni, kahverengi göz rengi genine baskındır.



verilenlerden hangileri yanlıştır?

A) Yalnız I
B) II ve IV
C) I ve IV
D) II ve III

Açıklama

Adım 1: Genlerin Baskınlığı ve Çekinikliği

Göz rengi gibi özellikler genlerle belirlenir. Her bir özellik için iki gen alırız, biri anneden, diğeri babadan. Bazı genler daha güçlüdür (baskın) ve fenotipte (görünen özellik) etkilerini gösterir.

Diğer genler ise daha zayıftır (çekinik) ve baskın gen yanlarındayken etkilerini gösteremezler. Kahverengi göz geni, mavi göz genine baskındır. Bu demektir ki, bir kişide bir tane bile kahverengi göz geni varsa, gözleri kahverengi olur.

Mavi gözlü olmak için kişinin iki tane mavi göz geni taşıması gerekir.

Adım 2: Ailenin Genotipi ve Olasılıklar

Anne ve baba kahverengi gözlü ama çocukları mavi gözlü. Bu durum, hem annenin hem de babanın mavi göz genini taşıdığı anlamına gelir. Yani, anne ve babanın göz rengi genotipleri melez kahverengidir.

Bu, bir kahverengi göz geni (B) ve bir mavi göz geni (b) taşıdıkları anlamına gelir. Bu genotiplerini @@Bb@@ şeklinde gösterebiliriz. Çocuklarına gen aktarırken, her bir ebeveyn mavi göz genini (b) aktarmış olmalı ki çocuk mavi gözlü (bb) olabilsin.

Ancak bu, diğer çocuklarının da kesinlikle mavi gözlü olacağı anlamına gelmez. Diğer çocukları da @@Bb@@ (kahverengi gözlü), @@BB@@ (kahverengi gözlü) veya @@bb@@ (mavi gözlü) olabilir.

Adım 3: İfadelerin Değerlendirilmesi

- I. Ailenin doğabilecek diğer çocukları kesinlikle kahverengi gözlü olur. Bu ifade yanlıştır, çünkü diğer çocuklar da mavi gözlü olabilir.

- II. Anne ve babanın göz rengi genotipi melez kahverengidir. Bu ifade doğrudur, çünkü mavi gözlü bir çocuğun olması bunu gerektirir.

- III. Çekinik gen anne ve babanın fenotipinde etkisini gösterememiştir. Bu ifade doğrudur. Anne ve baba kahverengi gözlüdür, yani baskın gen etkisini göstermiştir ve çekinik mavi göz geni fenotiplerinde görülmemiştir.

- IV. Mavi göz rengi geni, kahverengi göz rengi genine baskındır. Bu ifade yanlıştır. Kahverengi göz geni mavi göz genine baskındır.

Bu değerlendirmelere göre yanlış olan ifadeler I ve IV'tür.