D
Açıklama:
Bu soru, küresel iklim değişikliğinin Türkiye'nin Akdeniz kıyı kuşağındaki tarım sektörü üzerindeki olası etkilerini ve bu etkilerden hangisinin en az olası olduğunu anlamamızı istiyor. Soruda verilen metin, iklim değişikliğinin bölgedeki su kaynakları, sıcaklıklar ve aşırı hava olayları üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor. Şimdi şıkları tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.
Adım 1: Soruyu Anlamak
Öncelikle sorunun bizden ne istediğini tam olarak anlamalıyız. Soru, "küresel iklim değişikliği senaryoları çerçevesinde, Akdeniz kıyı kuşağındaki tarım sektöründe ortaya çıkması beklenen doğrudan olumsuz sonuçlar arasında hangisinin birincil derecede etkili olması en az olasıdır? " diye soruyor.
Yani, olumsuz etkilerden en az beklenen hangisi, onu bulacağız.
Adım 2: Şıkları Değerlendirmek
Şimdi her bir şıkkı, iklim değişikliğinin Akdeniz kıyı kuşağı üzerindeki bilinen etkileriyle karşılaştırarak değerlendirelim:
- A) Yaz kuraklığının şiddetlenmesine bağlı olarak sulama maliyetlerinin artması: İklim değişikliği, genel olarak kuraklıkların şiddetlenmesine ve süresinin uzamasına neden oluyor. Akdeniz gibi zaten yazları kurak geçen bölgelerde bu durum daha da belirginleşecektir. Su kaynaklarının azalmasıyla birlikte çiftçiler daha fazla sulama yapmak zorunda kalacak, bu da sulama maliyetlerini artıracaktır. Bu, olası bir olumsuz sonuçtur.
- B) Deniz suyu seviyesindeki yükselme nedeniyle kıyı ovalarındaki taban sularının tuzlanması: Küresel ısınma, buzulların erimesine ve deniz suyunun genleşmesine yol açarak deniz seviyesinin yükselmesine neden olur. Akdeniz kıyı kuşağındaki ovalar genellikle deniz seviyesine yakındır. Deniz seviyesinin yükselmesi, bu bölgelerdeki yeraltı sularına tuzlu suyun sızmasına (tuzlanma) neden olabilir. Tuzlanan taban suları, tarım için kullanılamaz hale gelir. Bu da olası bir olumsuz sonuçtur.
- C) Bazı geleneksel ürünlerin ekim alanlarının daralması ve verimliliklerinin düşmesi: İklim değişikliğinin getirdiği sıcaklık artışları, kuraklıklar ve değişen yağış rejimleri, bölgede yetişen bazı geleneksel ürünlerin (örneğin belirli narenciye çeşitleri veya sebzeler) artık eskisi kadar iyi yetişmemesine neden olabilir. Bu durum, ekim alanlarının daralmasına ve verimliliğin düşmesine yol açabilir. Bu da olası bir olumsuz sonuçtur.
- D) Tropikal ve subtropikal iklim bitkilerinin yeni ürün deseni olarak bölgeye adapte olması: Tropikal ve subtropikal iklim bitkileri, daha sıcak ve nemli ortamlarda yetişir. Akdeniz kıyı kuşağında iklim değişikliği nedeniyle sıcaklıklar artsa da, bu bitkilerin bölgeye tamamen adapte olup yeni ürün deseni oluşturması, diğer olumsuz sonuçlar kadar doğrudan ve birincil derecede olası bir olumsuz sonuç olarak görülmez. Aksine, mevcut ürünlerin zarar görmesi daha olasıdır. Bazı yeni türlerin denenebileceği düşünülebilir ancak bu birincil olumsuz sonuç değildir.
- E) Ani ve şiddetli yağışlarla birlikte erozyon ve sel riskinin artması: İklim değişikliği sadece kuraklıkları değil, aynı zamanda aşırı hava olaylarını da tetikliyor. Ani ve şiddetli yağışlar, özellikle eğimli arazilerde toprağın taşınmasına (erozyon) ve sellere neden olabilir. Bu durum, tarım arazilerine zarar verir ve ürün kaybına yol açar. Bu da olası bir olumsuz sonuçtur.
Adım 3: En Az Olası Sonucu Belirlemek
Yukarıdaki değerlendirmelerimize göre, A, B, C ve E şıklarında belirtilen durumlar iklim değişikliğinin Akdeniz kıyı kuşağındaki tarım sektörü için doğrudan ve kuvvetle beklenen olumsuz sonuçlarıdır. Ancak D şıkkında belirtilen durum, yani tropikal ve subtropikal bitkilerin bölgeye adapte olması, diğer olumsuz sonuçlar kadar birincil derecede beklenen bir durum değildir. Aksine, iklim değişikliğinin mevcut ürünler üzerindeki olumsuz etkileri daha önceliklidir.
Bu nedenle, birincil derecede etkili olması en az olası olan sonuç D şıkkıdır.