C) II VE III.
Açıklama:
Çözüm Aşamaları
Sevgili öğrencim, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.
Adım 1: Soruyu ve Metni Anlama
Öncelikle sorunun bizden ne istediğini ve verilen metinde hangi bilgilere dikkat etmemiz gerektiğini anlayalım. Soru, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılda Avrupa'daki hangi gelişmelerden etkilendiğini ve metinde bu etkilerden hangilerinin bahsedildiğini soruyor.
Metinde iki temel sorun dile getiriliyor: 1. "Sömürgecilik rekabetinde olan Avrupalı devletler Osmanlı topraklarını işgale başlamışlardır. " Bu cümle, Avrupalı devletlerin hammadde ve pazar arayışı içinde olduklarını ve bu yüzden Osmanlı topraklarını ele geçirmeye çalıştıklarını gösteriyor.
2. "Devletin sınırları içerisinde yer alan azınlıkların isyanları Osmanlı Devleti'nin toprak kayıplarını artırmıştır. " Bu cümle ise Osmanlı içindeki farklı milletlerden insanların bağımsızlık için ayaklandığını ve bunun Osmanlı'nın toprak kaybetmesine neden olduğunu anlatıyor.
Şimdi verilen Avrupa'daki gelişmeleri bu iki sorunla eşleştirmeye çalışalım.
Adım 2: Verilen Gelişmeleri Değerlendirme
Şimdi şıklarda verilen üç önemli Avrupa gelişmesinin etkilerini ve metindeki olaylarla bağlantılarını inceleyelim:
- I. Coğrafi Keşifler:
- Ne zaman oldu? 15. ve 16. yüzyıllarda yani 19. yüzyıldan çok daha önce.
- Etkisi neydi? Yeni ticaret yolları bulundu, Akdeniz limanları ve İpek Yolu gibi Osmanlı'nın kontrolündeki yollar önemini kaybetti. Bu durum Osmanlı'yı ekonomik olarak etkiledi ama metinde bahsedilen "sömürgecilik rekabetiyle toprak işgali" veya "azınlık isyanları"nın doğrudan 19. yüzyıldaki nedeni değildi. Metin 19. yüzyıldaki olaylara odaklanıyor.
- II. Sanayi İnkılabı:
- Ne zaman oldu? 18. yüzyılın sonlarında başlayıp 19. yüzyılda hızla yayıldı.
- Etkisi neydi? Fabrikalar kuruldu, üretim hızlandı. Bu durum, fabrikalar için hammadde (kumaş için pamuk, makine için demir vb.) ihtiyacını ve üretilen malları satmak için pazar arayışını artırdı. Avrupalı devletler bu yüzden dünyanın farklı yerlerini, özellikle de Osmanlı topraklarını sömürgeleştirmeye ve işgal etmeye başladılar. İşte bu durum, metindeki "Sömürgecilik rekabetinde olan Avrupalı devletler Osmanlı topraklarını işgale başlamışlardır." cümlesiyle birebir örtüşüyor.
- III. Fransız İhtilali:
- Ne zaman oldu? 1789'da (18. yüzyılın sonu).
- Etkisi neydi? Bu ihtilal, dünyaya milliyetçilik, eşitlik, özgürlük gibi fikirleri yaydı. Milliyetçilik fikrine göre, her milletin kendi bağımsız devletini kurma hakkı vardı. Çok uluslu bir imparatorluk olan Osmanlı Devleti içinde yaşayan farklı milletler (Rumlar, Sırplar, Bulgarlar vb.) bu fikirden etkilendi ve kendi devletlerini kurmak için isyan etmeye başladılar. Bu isyanlar Osmanlı'nın büyük toprak kayıpları yaşamasına neden oldu. İşte bu durum da metindeki "Devletin sınırları içerisinde yer alan azınlıkların isyanları Osmanlı Devleti'nin toprak kayıplarını artırmıştır." cümlesiyle tam olarak uyuşuyor.
Adım 3: Doğru Seçeneği Belirleme
Yukarıdaki değerlendirmelere göre:
- Metindeki "sömürgecilik rekabeti ve toprak işgalleri" Sanayi İnkılabı'nın bir sonucudur (II).
- Metindeki "azınlık isyanları ve toprak kayıpları" ise Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımının bir sonucudur (III).
- Coğrafi Keşifler ise metinde belirtilen 19. yüzyıl gelişmelerinin doğrudan nedeni olarak gösterilmemiştir.
Bu durumda, metinde etkilerinden bahsedilen gelişmeler II (Sanayi İnkılabı) ve III (Fransız İhtilali)'dir.
Doğru cevap bu nedenle C) II VE III. seçeneğidir.