XV. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupa'da siyasal, ekonomik ve toplumsal alanlarda köklü değişimler yaşanmıştır. Coğrafi Keşifler, yeni kıtaların ve ticaret yollarının bulunmasıyla Avrupa devletlerinin ekonomisini güçlendirip sermaye birikimini artırmıştır. Rönesans, bilim, sanat, edebiyat ve düşüncede önemli ilerlemeler sağlarken özgür ve bilimsel düşüncenin yaygınlaşmasına katkı sunmuştur. XVI. yüzyıldaki Reform hareketleri, mezheplerin çeşitlenmesine ve dini çatışmaların artmasına yol açarken, kilisenin eğitim, bilim ve sanat üzerindeki etkisini azaltmıştır. Skolastik düşüncenin yerini akılcı ve bilimsel yaklaşımlar almıştır.
Buna göre Avrupa'daki gelişmeler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
İngiltere'den Bacon ve Newton, Fransa'dan Descartes, Montesguieu, Rousseau, Voltaire ve Diderot gibi Aydınlanma Çağı düşünürleri, bilim, felsefe, siyaset ve toplum alanındaki fikirleriyle dünyayı derinden etkilemiştir. Insan hakları, demokrasi, özgürlük, eşitlik, vicdan ve düşünce özgürlüğü gibi kavramları halka anlatmışlardır. Fransız düşünürler, ülkelerindeki ekonomik ve siyasal düzeni eleştirerek toplumdaki eşitsizliklere karşı çıkmışlar ve daha adil bir düzenin mümkün olduğunu savunmuşlardır. Bu fikirler, Fransız Ihtilali'nin ortaya çıkışında önemli bir rol oynamıştır.
Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Bu diyagramda verilen fikir akımlarının doğru şekilde eşleştirilmiş hali aşağıdakilerden hangisidir?
“18. yüzyılın sonlarında İngiltere'de başlayan Sanayi İnkılabı, üretim biçimlerini kökten değiştirmiştir. Bu dönemde el emeğiyle üretim, yerini makineleşmeye bırakmış, büyük fabrikalar kurulmuş, seri üretim artmıştır. Avrupa'daki sanayileşen devletler daha fazla ham maddeye ve pazara ihtiyaç duymaya başlamış, bu ihtiyaçlarını karşılamak için sömürge arayışına yönelmişlerdir. Sanayileşemeyen devletler ise bu süreçte Avrupa'nın pazarı hâline gelmiştir. Osmanlı Devleti, gerekli teknolojik gelişmeleri sağlayamadığı için Avrupa ürünleriyle rekabet edememiştir.”
Bu parçadan hareketle ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
· Coğrafi Keşifler sonucunda; yeni yerler keşfedilmiş, farklı ticaret yolları ortaya çıkmış, Avrupa zenginlesmistir.
· Ronesans ile; bilim, sanat, teknik ve edebiyatta gelişmeler yaşanmıştır. Deney, gözlem ve sorgulamaya dayanan özgür düşünce ortamı gelişmiştir.
· Reform hareketiyle; Avrupa'da mezhep birliği bozulmuş, dini çatışmalar artmıştır.
Buna göre Avrupa'da yaşanan gelişmelerin ortak sonucu olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Osmanlı aydınları ve devlet adamları, Avrupa devletlerinin Osmanlı'nın iç işlerine müdahalesini önlemek ve devletin dağılmasını engellemek amacıyla çeşitli reform çalışmaları başlatmışlardır. Osmanlıcılık düşüncesi çerçevesinde, Padişah Abdülmecid Dönemi'nde, 1839'da Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümayunu) ilan edilmiştir. 1856 yılında ise, Avrupa devletlerinin baskıları sonucu Islahat Fermanı yayımlanarak gayrimüslimlere verilen haklar genişletilmiştir.
Bu parçadan hareketle Osmanlı Devleti'nin aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenemez?
XIX. yüzyıl başlarında dağılma sürecine giren Osmanlı Devleti'nde, aydınlar ve devlet adamları, bu süreci engellemek için çeşitli fikirler geliştirmeye çalışmışlardır. Devletin parçalanmasını önlemek amacıyla Osmanlıcılık, Islamcılık, Türkçülük ve
Batıcılık gibi farklı ideolojiler ortaya çıkmıştır.
Buna göre fikir akımları ile ilgili;
I. Kötü gidişatı durdurduğu,
II. Farklı çözüm yolları sunduğu,
III. Devletin bütünlüğünü korumayı amaçladığı
ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?
Mustafa Kemal, 1881 yılında Selânik'te, bugün müze olarak kullanılan üç katlı bir evde doğmuştur. Babası Ali Rıza Efendi, annesi ise Zübeyde Hanım'dır. Aileleri, Anadolu'dan Rumeli'ye göç eden Türkmen kökenlidir. Ali Rıza Efendi, Evkaf Dairesinde kâtiplik yapmış, ardından gönüllü subaylık ve gümrük memurluğu görevlerinde bulunmuş, daha sonra ticarete yönelmiştir.
Zübeyde Hanım, okuma yazma bilen, kültürlü bir ev hanımıdır. Çiftin altı çocuğu olmuş, ancak Mustafa ve Makbule dışındakiler küçük yaşta vefat etmiştir.
Buna göre Mustafa Kemal ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Mustafa Kemal'in doğduğu Selânik, 19. yüzyılda Osmanlı'nın en modern ve gelişmiş şehirlerindendi. Ordu merkezi olan şehir,
Avrupa ile demir yolu bağlantısına ve canlı bir limana sahipti. Ticaretin geliştiği Selânik; Türkler, Rumlar, Sırplar gibi farklı toplulukların bir arada yaşadığı çok kültürlü bir yapıdaydı.
Buna göre Selânik şehrinin yapısı ile ilgili;
I. Farklı etnik ve dini grupların yer aldığı,
II. Şehrin sahip olduğu limanın ticari hareketliliği artırdığı,
III. Osmanlı Devleti'nin Batı'ya açılan kapısı konumunda olduğu
yorumlarından hangileri yapılabilir?
Osmanlı'da azınlık ayaklanmalarının arttığı dönemde; Rumeli'de huzur bozulmuş, Rum ve Bulgar çeteleri Türk halkına zarar vererek halkı göçe zorlamıştır.
Buna göre Osmanlı Devleti'nde;
I. Asayişin bozulduğuna,
II. Siyasi ve sosyal sorunların yaşandığına,
III. Baskılar sonucunda reformlar yaptığına
ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?
Selânik'te uzun süreden beri matbaanın kullanılması basın yayın hayatı ve kültürel hayatın gelişmesine önemli katkı sağlamıştır. Şehirde Türkçe, Rumca, Bulgarca ve İbranice resmi vilayet gazetesi yayımlanmaktaydı. Bunun yanı sıra Avrupa'da çeşitli dillerde basılan gazete, dergi ve kitaplara da kolayca ulaşma imkânı vardı.
Buna göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Aşağıda Selânik şehri ile ilgili görsel verilmiştir.
Buna göre Selanik şehri hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Mustafa Kemal, öğrenimine annesinin isteğiyle klasik Osmanlı eğitimi veren Mahalle Mektebinde başlamış ancak kısa süre sonra modern eğitim veren Şemsi Efendi Mektebine geçmiştir. Bu okul, ileri öğretim yöntemleriyle dikkat çekiyordu. Şemsi
Efendi, Mustafa'nın okuma sevgisi, araştırmacı ruhu ve özgürlükçü düşüncelerinin gelişiminde önemli rol oynamıştır.
Buna göre Mustafa Kemal'in eğitim hayatı ile ilgili;
I. Ailesinin kararlarına uygun hareket ettiği,
II. Fikir hayatının oluşumunda etkili olduğu,
III. Osmanlı Devleti'nde eğitimde birliğin olmadığı
ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?
Rüştiyeler, Tanzimat Dönemi'nde ortaokul seviyesinde Batı tarzı eğitim veren kurumlardı. Önce Selânik Mülkiye Rüştiyesine kaydolan Mustafa, burada mutlu olamamış ve askeri okula girmeye karar vermiştir. Çocukluğundan beri askerlik mesleğine ilgi duymuş, üniformalı subaylara özenmiştir. Annesi, karşı çıkmasına rağmen, Selânik Askeri Rüştiyesi sınavını kazanınca oğluna destek vermiştir.
Buna göre Mustafa Kemal ile ilgili;
I. Üniformalı askerlerin kendisinde hayranlık uyandirdigina,
II. Sosyal çevresinin mesleki tercihini etkilediğine,
III. Kararlı bir tutum sergiledigine
ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?
Aşağıda Mustafa Kemal'in fikir hayatının oluşmasında etkisi olan düşünürlerin görüşleri ile ilgili bilgiler verilmiştir.
Bu görüşlerden hareketle Mustafa Kemal'in fikir dünyasının hangi yönlerden etkilendiği söylenemez?
Mustafa'nın doğduğu ve çocukluğunun geçtiği Selânik, önemli bir liman şehriydi. Bunun yanında limanı ve demir yolu ile gelişmiş bir ticaret ağına sahipti. Avrupa'daki gelişmelerin takip edildiği, etkileşimin yoğun olduğu bir yerdi. Halk bu sayede aydın fikirlerle tanışma imkânı buluyordu. Şehrin bu özellikleri Mustafa Kemal'in kişiliği üzerinde de etkili olmuş düşünce yapısını geliştirmiş ve kişiliğini şekillendirmiştir. Doğup büyüdüğü şehir, onun karakterinde hoşgörü, farklı fikir ve inançlara saygılı olma gibi birçok duyguyu kazanmasını sağlamıştır.
Bu bilgilerden hareketle Selânik ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Mustafa Kemal, idadi yıllarında matematik, yabancı dil ve hitabetin yanı sıra; Tarih öğretmeni Kolağası Mehmet Tevfik Bey'in etkisiyle Türk tarihine de ilgi duymaya başlamıştır. Okuduğu eserler, tarih bilinci ve milli benliğinin gelişimine katkı sağlamıştır.
1898'de Manastır Askeri İdadisini başarıyla bitiren Mustafa Kemal, çocukluk ve gençlik yıllarını geçirdiği Balkanlardan ayrılarak Harbiye eğitimi için İstanbul'a gitmiştir.
Buna göre Mustafa Kemal'in eğitim hayatı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
1899'da İstanbul Harp Okuluna giren Mustafa Kemal, burada hem akademik hem de düşünsel açıdan olgunlaşmıştır. Farklı kültürlerin bir arada yaşadığı bu yerde, Osmanlı'nın siyasi ve ekonomik sorunlarını daha yakından gözlemleme imkânı bulmuştur. Okul komutanı Mustafa Zeki Paşa, öğretim başkanı ise ileride Çanakkale'de komutanı olacak Esat Paşa'ydı. Başarılı bir öğrenci olmanın yanı sıra, arkadaşlarıyla devlet yönetimindeki aksaklıkları tartışarak el yazısıyla bir gazete çıkarıp Harp
Okulu öğrencileriyle paylaşmışlardır.
Buna göre Mustafa Kemal'in Harp Okulu yılları ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Mustafa Kemal, vatanseverlik, hürriyet ve millet konularında Namık Kemal'den etkilenirken, Tevfik Fikret'ten inkılapçılık, bağımsızlık, batılılaşma, gençlik ve kadın hakları konusunda ilham almıştır. Ziya Gökalp milli dayanışma ve Türk milliyetçiliği,
Mehmet Emin (Yurdakul) ise milli kültür ve birlik kavramlarında düşüncelerini şekillendirmiştir. Türk aydınlarının yanı sıra
Aydınlanma Çağı düşünürlerinin eserlerini de inceleyen Mustafa Kemal, Montesguieu'den meşruti monarşi, Rousseau'dan eşitlik ve demokrasi, Voltaire'den vicdan ve fikir hürriyeti, Diderot'dan ise özgürlük ve adalet kavramlarını benimsemiştir.
Fransız İhtilali'nin fikir altyapısını oluşturan bu düşünürlerden edindiği bilgiler, onun inkılapçı kişiliğinin gelişmesinde önemli rol oynamıştır.
Buna göre Mustafa Kemal ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Bu parçadan hareketle Mustafa Kemal'in;
I. vatanseverlik,
II. milli kimlik bilinci,
III. ulusal egemenlik
anlayışlarından hangileri doğrultusunda hareket ettiği söylenebilir?
Testi Değerlendir