Fen Bilimleri dersinde aldığı proje ödevi için fotosentez hızına etki eden faktörleri araştıran Yasin, oluşturduğu dört farklı sera ortamında bitkilerini gözlemliyor.
Seralarda bulunan su, oksijen, karbondioksit miktarları ile bitkileri aydınlatan ışığın rengi ve şiddeti aşağıdaki tabloda verilmiştir. ( ‘+’ sayısı madde miktarını göstermektedir.)
Buna göre Yasin hangi iki seradaki bitki gelişimini gözlemleyerek fotosentez hızına etki eden faktörlerden biriyle ilgili sağlıklı bir sonuca ulaşabilir?
Yukarıda verilen yaprak büyüklükleri aynı üç saksı bitkisi ile kontrollü deneyler yapılmak istenmektedir. 1. ve 2. bitkilerin yaprak sayıları aynı, 3. bitkinin yaprak sayısı daha fazladır.
Karbondioksit ve su miktarlarının aynı olduğu ortamda bulunan bu bitkiler kullanılarak;
a) Klorofil miktarının
b) Ortam sıcaklığının
c) Işığın renginin fotosentez hızına etkisi araştırılacaktır.
Deney sonuçlarının doğru bir şekilde elde edilebilmesi için düzeneklerde yapılması gereken değişiklikler ile ilgili olarak;
I. Klorofil miktarının fotosentez hızına etkisini incelemek için 1 ve 3. düzenekler seçilmeli ve 1. bitkinin ortam sıcaklığı 30 °C olarak değiştirilmelidir.
II. Ortam sıcaklığının fotosentez hızına etkisini incelemek için 2. ve 3. düzenekler seçilmeli ve 2. düzenekte kullanılan ışığın rengi kırmızı olarak değiştirilmelidir.
III. Işığın renginin fotosentez hızına etkisini incelemek için 1. ve 2. düzenekler seçilmeli ve 2. bitkinin ortam sıcaklığı 25 °C olarak değiştirilmelidir.
yargılarından hangileri doğrudur?
Bilgi: Ağaçlandırma çalışmaları yapılırken kış mevsiminde dahi yapraklarını dökmeyen ağaç çeşitleri daha çok tercih edilmelidir. Çünkü yaprak, bitkilerin besin ve oksijen üreten kısmıdır. Bitkiler CO₂'i fotosentezde kullanarak, havaya oksijen gazı verirler.
Aşağıda A, B, C şehirlerinde atmosferdeki CO₂ yoğunluğunu gösteren sütun grafiği verilmiştir.
Buna göre A, B ve C şehirlerinde bulunan, kış mevsiminde yapraklarını dökmeyen ağaç sayılarını gösteren grafik aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir? (Şehirler diğer özellikler açısından özdeştir.)
Yukarıda verilen harflendirilmiş düzeneklerde özdeş bitkiler kullanılmış ve şekilde gösterilen değişkenler dışında tüm şartlar sabit tutulmuştur.
Buna göre,
I. Işığın fotosentez hızına etkisini araştıran bir öğrenci “İ” ve “F” düzeneklerini kullanabilir.
II. Sıcaklığın, fotosentez hızına etkisini araştıran bir öğrenci “M” ve “N” düzeneklerini kullanabilir.
III. Suyun fotosentez hızına etkisini araştıran bir öğrenci “O” ve “E” düzeneklerini kullanabilir.
yargılarından hangileri yanlıştır?
Sera; bitkilerin yetişmesi için ortam koşullarının kontrol altında tutabildiği yapılardır.
Seralarda verimliliği artırabilmek için bazı yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden biri seraya ıslak saman balyaları yerleştirmektir. Islak saman balyaları içerisinde üreyen mikroorganizmalar (ayrıştırıcılar) ortamdaki karbondioksit miktarını artırırlar.
Seralardan alınan verimi yükseltmenin yollarından bir tanesi de gece boyu bitkiler tarafından üretilen karbondioksitin gündüz saatlerinde fotosentezde kullanılmasını sağlamaktır. Bu nedenle seraların havalandırmasının gün doğumundan birkaç saat sonra yapılması gece boyu üretilen CO₂’nin kaçışını engeller.
Yukarıda bitkilerin yetiştirilmesi için uygun şartların oluşmasını sağlayan seralar ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir.
Buna göre,
I. Islak saman balyalarında üreyen organizmalar fotosentez yaparak sera bitkilerinin gelişimine katkı sağlarlar.
II. Seraların havalandırılması gün doğumundan önce yapılırsa sera bitkilerinin fotosentez hızı düşebilir.
III. Ayrıştırıcı faaliyetleri fotosentez olayında etkilidir.
yapılan yorumlardan hangileri doğrudur?
Bilgi: Fotosentez hızına etki eden faktörlerden bazıları çevresel, bazıları ise kalıtsaldır.
Ortamdaki karbondioksit, su, ışık miktarı ve ışığın rengi gibi etkenler çevresel faktörler olarak adlandırılırken, bitkinin yaprak sayısı, yaprak genişliği, klorofil miktarı ve gözenek sayısı gibi faktörler kalıtsal faktörler olarak adlandırılır.
Aşağıda iki farklı bitki türünün yaprak şekilleri verilmiştir.
Çınar ağacı yaprağının klorofil miktarı ve gözenek sayısının çam ağacı yaprağından daha fazla olduğu bilindiğine göre,
I. Yaprakların özdeş ortamda fotosentez hızları farklıdır.
II. Yapraklar farklı ortamlarda bulunduğu hâlde fotosentez hızları eşit ise çınar yaprağının bulunduğu ortamın karbondioksit miktarı daha az olabilir.
III. Çam yaprağının fotosentez hızı çınar yaprağından fazla ise çınar yaprağının bulunduğu ortam düşük ışık şiddetine sahip bir ortam olabilir.
yargılarından hangileri doğrudur?
Farklı ortamlarda özdeş saksı bitkileri kullanılarak fotosentez hızına etki eden faktörler gözlemleniyor.
Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Bir araştırmacı su bitkisi ve diğer malzemeleri kullanarak aşağıdaki deney düzeneğini kurmuştur.
Buna göre araştırmacı fotosentez hızına etki eden aşağıdaki faktörlerden hangisini bu deney düzeneğini kullanarak test edebilir?
Bir araştırmacı özdeş üç şişe kullanarak sırasıyla aşağıdaki işlemleri gerçekleştiriyor.
· Tüm şişelere 50 gr bira mayası koyuyor.
· Tüm şişelere 200 gr su ilave ediyor.
· İkinci şişeye 20 gr, üçüncü şişeye 40 gr şeker ilave ediyor.
· Tüm şişeleri çalkalayarak ağızlarına özdeş balonlar takıyor.
Bir süre bekledikten sonra birinci balonda şişme olmadığı, ikinci balonda şişme miktarının az olduğu, üçüncü balonun da daha fazla şiştiği gözleniyor.
Yapılan deney ve gazların sonuçları ile ilgili,
I. 1. şişenin ucuna takılan balonun şişmeme nedeni bira mayası besin olmadığı için fermantasyon yapamamasidir.
II. 2. ve 3. şişelerin ucundaki balonların şişme nedeni bira mayası hücrelerinin yaptığı solunum sonucu açığa çıkan oksijendir.
III. Ortamdaki besin miktarının artması açığa çıkan gaz miktarının artmasına sebep olmuştur.
verilenlerden hangileri doğrudur?
Oksijenli solunum yapan bakteriler içerisinde yeterince besin bulunan aşağıdaki düzenek içerisine bırakılıyor.
verilen grafiklerden hangileri doğru çizilmiştir?
Olimpiyatlara hazırlanırken çok zorlu bir antrenman gerçekleştiren Selim, önce soluk soluğa kalıyor, ardından antrenmana devam edip çok yoruluyor. Selim eve gidip uyuyor. Sabah uyandığında kol ve bacak kaslarında ağrı hissediyor.
Buna göre Selim'in kol ve bacak kaslarında ağrıya neden olay ile ilgili olarak aşağıda verilen grafiklerden hangisi çizilemez?
Bilgi: Oksijenli solunum sonucunda besin (glikoz) ve oksijen kullanılarak karbondioksit ve su açığa çıkar.
Kapalı cam fanus içine konulan kelebeklerin bir müddet sonra öldüğü ve fanusun iç yüzeyinde su damlacıklarının oluştuğu gözleniyor.
Ortamdaki CO₂ miktarının deneyin ilk başlangıcına göre daha fazla olduğu CO₂ dedektörü sayesinde ölçülüyor.
Yapılan bu deneyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisine ulaşılamaz? (Kireç suyu CO₂ tutucu özelliğe sahiptir ve ortamda CO₂ var ise bulanır.)
Fermantasyon, hâlk arasında mayalanma olarak bilinen biyokimyasal bir olaydır. Fermantasyon yapan bazı bakteriler ve çeşitli organizmalar oksijensiz ortamda enerji üretir.
Fermantasyon genelde gıda endüstrisinde kullanılmaktadır. Sirke üretimi, penisilin üretimi, kefir, boza yapımı, peynir yapımı, siyah zeytin üretimi ve çeşitli ilaçların üretimi bunlardan bazılarıdır.
Fermantasyon ayrıca petrolün rafine edilmesinde, kozmetik, reçine ve boya üretiminde, lastik ve plastik üretiminde de kullanılır.
Yukarıda verilen bilgiler değerlendirildiğinde,
I. Bazi canlılar oksijen kullanmadan enerji ihtiyaçlarını karşılayabilir.
II. Fermantasyon olayı sadece gıda endüstrisinde kullanılır.
III. Bakteriler ve çeşitli organizmalar kimya endüstrisi alanında da kullanılabilir.
verilenlerden hangilerine ulaşılamaz?
Bir sporcunun farklı zaman dilimlerinde çizgili kas hücrelerinde tüketilen enerji miktarının (ATP) gösteren grafik aşağıdaki gibidir.
Buna göre aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır?
X, Y ve Z bakteri türlerinin farklı ortamlardaki üreme durumları ve ortamdaki glikoz miktarını gösteren tablo aşağıdaki gibidir.
Buna göre tablodaki veriler değerlendirildiğinde,
I. X bakterisi glikozu oksijenle parçalayarak enerji üretir.
II. Y bakterisi oksijensiz solunum yapar.
III. Z bakterisi ışığı soğurup fotosentez yapar.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Testi Değerlendir