Himalaya tavşanı, dünyanın en büyük ve en yüksek sıradağları olan Himalaya Dağı'nda yaşayan bir tavşan türüdür. Himalaya tavsaniarinin ayakları, kulakları, burnu ve kuyruğu siyah, vücudunun diğer bölümleri ise beyazdır.
Himalaya tavşanı ile 2 aşamadan oluşan bir deney yapılıyor.
Deneyin I. aşamasında Himalaya tavsaninin sırt bölgesindeki beyaz tüyler tıraşlanıp bu bölgeye buz torbası bağlanıyor. Bir müddet sonra bu bölgeden çıkan tüylerin siyah olduğu görülüyor.
Deneyin II. aşamasında sırt bölgesinden siyah tüy çıkan tavşanın bu siyah tüyleri tıraşlanıyor ve bir müddet sonra çıkan tüylerin beyaz olduğu görülüyor.
Yapılan bu deneyle ilgili,
I. Çevre şartlarının değişmesi Himalaya tavşanında bazı genlerin işleyişini değiştirmiştir.
II. Bu durum vücut hücrelerinde gerçekleşen kalıcı mutasyon ile açıklanabilir.
III. Himalaya tavşanında görülen bu durum, çevre şartlarının canlıda geçici değişiklikler oluşturabileceğini kanıtlar.
verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Aşağıda genetik mutasyona uğramış ve uğramamış bir gen ile genlerin ürettiği proteinlerin oluşumunu gösteren bir görsele yer verilmiştir.
Verilen görsel incelenerek yapılan,
I. Mutasyona uğramış gen anormal protein oluşumuna sebep olarak bir hastalığa yol açabilir.
II. Protein oluşumu DNA'nın yapısındaki değişimlerden bağımsızdır.
III. Anormal protein oluşumu bir üreme hücresinde gerçekleşmiş ise bu mutasyon kalıtsal olabilir.
çıkarımlardan hangileri doğru olabilir?
Canlılarda mutasyon oluşumu ve bunun gelecek nesillere etkisi ile ilgili çalışmalar yapan bilim insanı Thomas Hunt Morgan çalışmalarda meyve sineklerini kullanmıştır.
Aşağıda Morgan'ın çalışmaları özetlenmiştir.
1. aşama: Morgan binlerce kırmızı gözlü meyve sineğine X ışını, asitler ve zehirli maddeler uyguladıktan sonra onları çaprazlayarak mutant (mutasyona uğramış) sinekler elde etmeye çalıştı. Bir süre sonra yaptığı incelemeler sonucunda beyaz gözlü bir erkek meyve sineğinin varlığını tespit etti.
2. aşama: Bu beyaz gözlü erkek meyve sineğiyle kırmızı gözlü dişi meyve sineğini çaprazladığında F, dölünde oluşan tüm sineklerin kırmızı gözlü olduğunu, F, dölünde oluşan meyve sineklerini kendi aralarında çaprazladığında ise F, dölünde beyaz gözlü erkek mutant (mutasyona uğramış) sineklerin oluştuğunu tespit etti.
Morgan'ın deneyi ve elde ettiği sonuçlar ile ilgili,
I. Çevresel faktörler beyaz gözlü meyve sineğinin genetik yapısında değişime sebep olmuştur.
II. Canlıda meydana gelen mutasyonlar sonraki nesile her zaman aktarılır.
III. Morgan deneyinde hangi çevresel faktörün mutasyona sebep olduğunu belirleyememiştir.
yargılarından hangileri doğrudur?
Bir araştırmacı pembe renkli saksı bitkisini kullanarak aşağıdaki deneyleri yapıp gözlemlerini kaydediyor.
Araştırmacının elde ettiği veriler incelendiğinde aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
Namık Kemal Üniversitesi'ndeki bir grup bilim insanının yaptığı çalışmada makarnalık buğday çeşidine uygulanan 6 farklı radyoaktif gama ışını dozunun 2 tanesinde bitki boylarının istenilen şekilde kısaldığı ve verimin arttığı tespit edilmiştir. Bu buğdaylardan elde edilen tohumlar yetiştirildiğinde yine kısa boylu ve yüksek verimli olduğu gözlemlenmiştir.
Buna göre yapılan çalışma ve elde edilen sonuçlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Buna göre,
I. Meyve sineklerinin kıl sayısında meydana gelen değişim kalıtsal değildir.
II. Sıcaklık meyve sineklerinin kıl sayısını kontrol eden genin yapısını değişikliğe uğratmıştır.
III. Kıl sayısının belirlenmesinde sadece çevresel şartlar etkilidir.
yargılarından hangileri doğrudur?
Aşağıda verilen görsellerde canlılarda gerçekleşen bazı durumlar ifade edilmiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi her iki durum için ortaktır?
Şekildeki grafik bir bölgede sivrisinekler için kimyasal ilaç kullanımı öncesi ve sonrasında sivrisinek sayısının yıllara göre değişimini göstermektedir.
Buna göre,
I. Yıllar geçtikçe kimyasal ilaca dayanıksız sivrisineklerin sayısı azalmıştır.
II. Kimyasal ilaç etkisiyle bazı sivrisineklerin genetik yapısı değişikliğe uğramış olabilir.
III. İlaca dayanıksız sivrisinek türleri, uzun yıllar sonra geçirdiği modifikasyonlarla kimyasal ilaçlara dayanıklı hâle gelmiştir.
verilen ifadelerden hangileri doğrudur?
Yukarıda Mozaik Bilim dergisinde yayımlanan bir habere yer verilmiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi yapılan çalışma ile ilgili doğru bir değerlendirme değildir?
Yapılan işlemler ve gözlenen sonuçlar tablodaki gibi olduğuna göre,
I. Deneyde gama ışınları bağımsız değişken olarak kullanılmıştır.
II. Üçüncü aşama sonucunda bakterilerin DNA'larının kalıtsal olarak farklı olduğunun gözlenmesi, B kabındaki bakterilerin mutasyona uğradığını gösterir.
III. Gama ışınlarının etkisiyle gerçekleşen mutasyon deney grubundaki tüm bakterilerin üreme ve beslenme şansını artırdığı için yararlı mutasyon olarak değerlendirilir.
verilenlerden hangileri yanlıştır?
Çekirge larvaları 25°C sıcaklıkta yetiştirilirse vücutları beneksiz, 16°C sıcaklıkta yetiştirilirse vücutları benekli olmaktadır.
Çekirge larvalarının sıcaklığa bağlı olarak farklı fenotiplere sahip olmaları aşağıdaki ifadelerden hangisiyle açıklanabilir?
26 Nisan 1986 gecesi Ukrayna ve Belarus sınırında bulunan Çernobil Nükleer Enerji Santralinin dördüncü reaktöründe meydana gelen patlama 20. yüzyılın en büyük nükleer kazasıydı.
Patlama ile atmosfere 8 ton radyoaktif yakıt salındı. Çevreye yayılan bu radyoaktif maddeler geniş bir coğrafyanın hava, toprak ve su kaynaklarında radyoaktif kirlenmelere yol açtı. Çevre ülkelerde yaklaşık 5 milyon kişi radyasyona maruz kalırken kanser vakalarında dramatik artışlar yaşandı. Anne ve babaları radyasyona maruz kalmış olan çocukların bazıları iç organları eksik şekilde doğarken, çoğu kalp rahatsızlığı ile dünyaya geldi.
Bölgede hastalıklı bitki ve gıdalar yetişti. Aradan geçen 32 yılın ardından bölgede tarım ve hayvancılık yapmak hâlâ olanaksız.
Mustafa'nın proje ödevi için yaptığı araştırma sonucu ulaştığı bilgiler yukarıda verilmiştir.
Bu araştırma sonucu elde edilen bilgiler değerlendirildiğinde,
I. Radyasyon sadece insanların DNA'larında değişime sebep olmuştur.
II. Bazı mutasyonlar nesilden nesile aktarılabilir.
III. Canlıların DNA dizilimlerinde veya yapısında meydana gelen değişimler modifikasyon olarak adlandırılır ve kalitsaldir.
yargılarından hangileri doğrudur?
Bitki tohumları klorofil geni taşıdıkları hâlde tamamen karanlık bir yerde çimlendirilip büyümeye bırakılırsa klorofil sentezleyemez ve yeşil renk oluşturamaz. Kısa süre sonra ölürler. Çimlenen fide ışığa çıkarılırsa yaprakları yeşil renk oluşturur.
Buna göre bitki fideleriyle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisine ulaşılamaz?
Aşağıda sağlıklı bir insanın işaretlenmiş bir gen bölgesindeki nükleotid dizilimi verilmiştir.
İşaretlenmiş gen bölgesindeki değişimle ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
Bir genetik mühendisinin yaptığı araştırmanın basamakları aşağıda verilmiştir.
Yapılan işlemler sonucu DNA kesitleri incelendiğinde aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılamaz?
Mutasyon bir canlının genomu içindeki kalıtsal yapının diziliminde meydana gelen kalıcı değişimlerdir. Bu değişimler DNA'nın kopyalanması sırasındaki bir hataya bağlı olarak ya da çevresel etkiler nedeniyle gerçekleşebilmektedir.
DNA'da görülen mutasyon sonucunda üretilen proteinler değişir. Değişim bazen organizmanın yararına, çoğunlukla ise zararına olur.
Buna göre aşağıda verilen mutasyonlardan hangisi organizmanın yararına olan bir mutasyon değildir?
Bilim insanları yaptıkları genetik müdahaleler ile şeffaf bir denizanası türünün avını yakalamak ve enerji ihtiyacını karşılamak gibi hareketleri gerçekleştirmek amacıyla sinir hücrelerinin birlikte nasıl bir organizasyonda çalıştığının sırrını çözdü.
Genetik mühendisleri şeffaf denizanası türüne bir gen aktarımı yaparak sinir hücrelerinin harekete geçtiği zaman parlamasını sağladı. Sinir hücrelerinin hangi sırayla parladığını ve parlama sıklığını tespit eden bilim insanları denizanasının karmaşık hareketlerini analiz etmeyi başardı.
Yapılan biyoteknolojik çalışma ile ilgili,
I. Gen aktarımı yapılan denizanası mutasyona uğramıştır.
II. Sinir hücrelerinde parlama özelliği kazandırılmasında biyoteknolojik yöntemler kullanılmıştır.
III. Yapılan çalışma ile denizanasinin tüm sinirler hücrelerinin aynı sıklık ve yoğunlukla çalıştığı tespit edilmiştir.
yargılarından hangileri doğrudur?
Türkan, akşam yemeğine davet ettiği misafirlerine hazırlayacağı sofra için pazar alışverişine çıkmış, pazardan eve geldiğinde aldığı havuç ve dolmalık biberlerin bazılarının şeklinde bir farklılık olduğunu gözlemlemiştir.
Havuç ve dolmalık biberdeki bu farklı görünüş ile ilgili olarak,
I. Sebze ve meyvelerde de mutasyon görülebilir.
II. Bazı mutasyonlar fenotipte etkisini gösterirken, genotipte etkisini göstermeyebilir.
III. Dolmalık biber ve havuçtaki bu farklı görünümün sebebi genlerin işleyişinde meydana gelen değişimlerdir.
yapılan yorumlardan hangileri doğrudur?
Testi Değerlendir