5. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 51
Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Türkçe ve Sosyal Bilimler öğretmenin. Seninle birlikte bu sayfadaki metni inceleyip, soruları adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim. Bu metin, doğadaki dengenin ne kadar hassas olduğunu ve arıların bu dengedeki hayati rolünü anlatıyor. Hadi başlayalım!
1. Bu metinde anlatılmak istenen asıl düşünce nedir? Yazınız.
Bu soru bizden metnin “ana fikrini” bulmamızı istiyor. Ana fikir, yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım. Yazar, arıların sadece bal yapmadığını, aynı zamanda bitkilerin üremesini sağladığını (polen taşıyarak) anlatıyor.
Adım 2: Metnin devamında bir zincirleme reaksiyondan bahsediliyor: Arılar olmazsa bitkiler olmaz, bitkiler olmazsa otçul hayvanlar olmaz, onlar olmazsa etçil hayvanlar olmaz. Yani bir canlı yok olduğunda tüm yaşam zinciri etkileniyor.
Adım 3: Metnin “Kısaca” ile başlayan cümlesine dikkat edelim: “Kısaca arılar olmazsa besin zincirinin en önemli halkası kopmuş olur…” Bu cümle bize asıl mesajın ipucunu veriyor.
Sonuç: Metnin asıl düşüncesi şudur:
Arılar, sadece bal üreten canlılar değil, bitkilerin çoğalmasını sağlayarak besin zincirinin ve ekosistemdeki dengenin devamlılığı için hayati öneme sahip olan canlılardır; onların yokluğu tüm canlı yaşamını tehlikeye atar.
2. Bu metin aşağıdaki kavramlarla ilişkilendirilmek istense hangisi dışarıda kalır. İşaretleyiniz.
Bu soruda, metindeki anlatımla kutucuklardaki kavramları eşleştirmemiz ve uymayanı bulmamız gerekiyor.
Adım 1: Kavramları tek tek metinle karşılaştıralım:
- Denge: Metinde “ekosistemdeki dengenin korunması” ifadesi geçiyor. Bu kavram metinle ilgilidir.
- İş birliği: Arılar ve çiçekler arasında bir alışveriş var. Arı bal alıyor, çiçek polenini taşıtıyor. Bu bir iş birliğidir.
- Ahenk: Doğadaki bu düzen, parçaların birbiriyle uyumlu çalışması bir ahenktir.
- Uyum: Canlıların birbirine ve doğaya uyumu anlatılıyor.
- Döngü: Besin zinciri bir döngüdür. Bitki, otçul hayvan, etçil hayvan sıralaması bir döngüyü ifade eder.
- Tesadüf: Tesadüf, “rastgele oluş” demektir. Ancak metinde her şeyin bir sebep-sonuç ilişkisi içinde, planlı ve düzenli işlediği anlatılıyor (Arı olmazsa bitki olmaz, bitki olmazsa hayvan olmaz gibi). Bu mükemmel düzen bir rastgelelik değil, bir planın parçasıdır.
Adım 2: Metinde anlatılan bu hassas ve birbirine bağlı sistem “tesadüf” (rastgelelik) kavramı ile açıklanamaz. Tam tersine burada bir düzen ve amaç vardır.
Sonuç: Dışarıda kalan kavram Tesadüftür.
3. İnsan evrendeki mükemmel düzenin devamlılığını sağlamak için sizce neler yapabilir? Birkaç cümle ile açıklayınız.
Bu soru bir yorum sorusudur. Metinden öğrendiklerimizden yola çıkarak, doğayı korumak için bizim (insanların) üzerine düşen görevleri yazmalıyız.
Adım 1: Metinde arıların yok olmasının felakete yol açacağı söylenmişti. Demek ki ilk görevimiz canlı türlerini korumaktır.
Adım 2: Doğadaki dengeyi bozan en büyük etkenlerden biri çevre kirliliğidir. Bunu önlemeliyiz.
Sonuç: Aşağıdaki gibi anlamlı cümleler kurabilirsin:
İnsanlar, doğadaki diğer canlıların yaşam alanlarına saygı duymalı ve onları korumalıdır. Çevreyi kirletmemeli, ormanları yok etmemeli ve doğal kaynakları israf etmeden kullanmalıdır. Ayrıca tarım ilaçları gibi kimyasalları bilinçsizce kullanarak arılar gibi faydalı canlılara zarar vermekten kaçınmalıdır.