5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 141

Merhaba sevgili öğrencilerim!

Ünite sonu değerlendirme sorularını birlikte çözerek öğrendiklerimizi pekiştirmeye ne dersiniz? Haydi, kalemleriniz hazırsa başlayalım! İşte soruların çözümleri ve açıklamaları:

Soru 1: Hücreler hangi araçla incelenir?

Sevgili çocuklar, hücreler canlıların en küçük yapı taşlarıdır ve o kadar küçüktürler ki onları çıplak gözle göremeyiz. Tıpkı çok uzaktaki yıldızları görmek için teleskop kullanmamız gibi, bu minicik yapıları görebilmek için de özel bir alet kullanırız. Bu aletin adı mikroskoptur. Mikroskop, cisimleri binlerce kat büyüterek bizim için görünür hale getirir.

Soru 2: Hücrenin temel kısımları nelerdir?

Bir hücrenin üç temel kısmı vardır. Bunu bir şeftaliye benzeterek aklımızda tutabiliriz:

• Hücre Zarı: Şeftalinin en dışındaki ince kabuk gibidir. Hücreyi dış etkenlerden korur, ona şekil verir ve madde giriş çıkışını kontrol eder.
• Sitoplazma: Şeftalinin yediğimiz etli, sulu kısmı gibidir. Hücrenin içini dolduran, yumurta akı kıvamında bir sıvıdır. Beslenme, solunum gibi yaşamsal faaliyetler burada gerçekleşir.
• Çekirdek: Şeftalinin ortasındaki sert çekirdek gibidir. Hücrenin yönetim merkezidir. Bütün yaşamsal faaliyetleri o yönetir.

Soru 3: Bitki ve hayvan hücreleri arasındaki farklar nelerdir?

Bitki ve hayvan hücreleri birbirine çok benzese de aralarında önemli farklar vardır. Gelin bu farkları karşılaştıralım:

• Hücre Duvarı (Çeperi): Bitki hücrelerinde hücre zarının dışında bir de sert ve dayanıklı hücre duvarı bulunur. Bu duvar bitkiye destek olur. Hayvan hücrelerinde hücre duvarı yoktur.
• Şekil: Hücre duvarı sayesinde bitki hücreleri genellikle köşeli bir yapıya sahiptir. Hayvan hücreleri ise daha yuvarlak bir şekle sahiptir.
• Kloroplast: Bitkiler, yapraklarına yeşil rengi veren ve kendi besinlerini üretmelerini sağlayan kloroplast organeline sahiptir. Hayvanlar besinlerini dışarıdan aldığı için hayvan hücrelerinde kloroplast bulunmaz.
• Koful: Kofullar hücredeki atık maddeleri ve fazla suyu depolayan keseciklerdir. Bitki hücrelerinde koful büyük ve az sayıdadır. Hayvan hücrelerinde ise küçük ve çok sayıdadır.

Soru 4: Hücre duvarı (çeperi) hangi hücrelerde bulunur?

Bir önceki soruda da bahsettiğimiz gibi, hücreye desteklik ve dayanıklılık sağlayan bu sert yapı, sadece bitki hücrelerinde bulunur. Ayrıca bakteri ve mantar gibi bazı basit canlılarda da bulunur ama hayvan hücrelerinde kesinlikle bulunmaz.

Soru 5: Organizma altı katlı bir okul binasına benzetilirse duvar, sınıf, tuğla, kat örnekleri hangi yapıları temsil eder? Örnekten hareketle yazalım.

Bu çok güzel bir benzetme sorusu! Canlı vücudundaki yapıları küçükten büyüğe doğru sıralayarak okul binasıyla eşleştirelim.

Hücre ➞ Doku ➞ Organ ➞ Sistem ➞ Organizma

Şimdi bu sıralamayı okul binası için yapalım:

Tuğla ➞ Duvar ➞ Sınıf ➞ Kat ➞ Okul Binası

Bu durumda eşleştirmemiz şöyle olur:

• Akciğer Hücresi (en küçük yapı taşı) ➞ Tuğla
• Akciğer Dokusu (hücrelerin birleşimi) ➞ Duvar
• Akciğer (dokuların birleşimiyle oluşan organ) ➞ Sınıf
• Solunum Sistemi (organların birleşimi) ➞ Kat
• Organizma (İnsan) (sistemlerin birleşimi) ➞ Okul Binası

Soru 6: Destek ve hareket sisteminin görevleri nelerdir?

İskeletimiz ve kaslarımızdan oluşan destek ve hareket sistemimizin çok önemli görevleri vardır:

• Vücudumuza genel şeklini verir.
• Kaslarla birlikte hareket etmemizi sağlar.
• Beyin, kalp, akciğerler gibi önemli iç organlarımızı dış darbelere karşı korur.
• Vücudumuz için gerekli olan kalsiyum gibi bazı mineralleri depolar.
• Kemiklerin içinde bulunan ilikler, kan hücrelerini üretir.

Soru 7: İnsan vücudundaki kemikleri şekillerine göre sınıflandırarak birer örnek verelim.

Vücudumuzdaki kemikler şekillerine göre üçe ayrılır:

• Uzun Kemikler: Boyu eninden daha uzun olan kemiklerdir. Örnek: Kol ve bacak kemiklerimiz (Örneğin; uyluk kemiği).
• Kısa Kemikler: Eni ve boyu hemen hemen eşit olan, küp şeklinde kemiklerdir. Örnek: El ve ayak bilek kemiklerimiz.
• Yassı Kemikler: Geniş, ince ve levha şeklindeki kemiklerdir. Örnek: Kafatası kemikleri, kürek kemiği ve kaburga kemikleri.

Soru 8: Kas çeşitleri nelerdir? Bu kasların bulunduğu bölgelere örnekler verelim.

Vücudumuzda çalışmaları ve yapıları birbirinden farklı üç çeşit kas bulunur:

• Çizgili Kaslar (İskelet Kası): İsteğimizle çalıştırdığımız kaslardır. Hızlı kasılır ve çabuk yorulurlar. Kollarımızda, bacaklarımızda, parmaklarımızda bulunur ve kemiklere bağlıdır.
• Düz Kaslar: İsteğimiz dışında, kendi kendilerine çalışırlar. Yavaş ve düzenli kasılırlar, yorulmazlar. Mide, bağırsak, damarlar gibi iç organlarımızın yapısında bulunurlar.
• Kalp Kası: Sadece kalbimizde bulunan özel bir kastır. Yapı olarak çizgili kasa benzer ama isteğimiz dışında çalışır. Ritmik bir şekilde kasılır ve hiç yorulmaz.

Soru 9: İnsan vücudunda kıkırdak hangi yapılarda bulunur? Örnekler verelim.

Kıkırdak, kemik kadar sert olmayan, esnek ve bükülebilir bir yapıdır. Vücudumuzun birçok yerinde bulunur:

• Kulak kepçesi ve burun ucu kıkırdaktan yapılmıştır.
• Uzun kemiklerin uçlarında ve eklem yerlerinde bulunur. Böylece kemiklerin birbirine sürtünüp aşınmasını engeller.
• Soluk borumuzda halkalar şeklinde bulunur ve soluk borusunun sürekli açık kalmasını sağlar.
• Kaburgalarımızın uçlarında bulunur.

Soru 10: Destek ve hareket sisteminin sağlığını korumak için nelere dikkat edilmelidir?

Kemiklerimizin ve kaslarımızın sağlığını korumak, hayat boyu rahatça hareket edebilmemiz için çok önemlidir. Bunun için şunlara dikkat etmeliyiz:

• Dengeli beslenmeliyiz. Özellikle kemikler için kalsiyum (süt, yoğurt, peynir) ve kaslar için protein (et, yumurta, baklagiller) içeren besinler tüketmeliyiz.
• Düzenli egzersiz yapmalıyız. Spor yapmak kemikleri ve kasları güçlendirir.
• Duruşumuza dikkat etmeliyiz. Otururken, yürürken ve ayakta dururken dik durmalıyız. Kambur durmak omurgamıza zarar verir.
• Okul çantamızı veya başka eşyaları taşırken çok ağır yük kaldırmaktan kaçınmalıyız.

Umarım tüm soruları doğru cevaplamışsınızdır. Anlamadığınız bir yer olursa sormaktan çekinmeyin. Harikasınız çocuklar!