Harika bir soru! Hadi bakalım, bu “Düşünme Zamanı” etkinliğindeki öteleme bulmacalarını birlikte çözelim. Unutmayın, öteleme bir şeklin konumunu yönünü veya boyutunu değiştirmeden kaydırmak demektir. Tıpkı bir satranç taşını düz bir hatta ilerletmek gibi!
Buradaki amacımız, aynı renkteki karelerden birini diğerinin tam üstüne getirmek için gereken “yol tarifini” bulmak. Yani kaç birim sağa/sola ve kaç birim aşağı/yukarı gitmemiz gerektiğini belirleyeceğiz.
Aşağıdaki kareli zeminde verilen renkli karelerden aynı renkte olanlar uygun öteleme adımları uygulanarak üst üste getirilecektir. Buna göre verilen örnekteki gibi renkli karelerin öteleme adımlarını yazınız.
Hadi a) şıkkı ile başlayalım!
a)
- Kırmızı Kareler:
Adım 1: Şekle baktığımızda iki tane kırmızı kare görüyoruz. Biri en üst sırada, diğeri ise onun tam altında, iki birim aşağıda yer alıyor.
Adım 2: Üstteki kareyi alttakinin üzerine getirmek için sadece aşağı doğru hareket etmemiz yeterli. Sayalım, tam olarak 2 birim aşağı inmemiz gerekiyor.
Sonuç: 2 birim aşağı öteleme- Mavi Kareler:
Adım 1: Mavi karelerden birini başlangıç noktası olarak seçelim. Örneğin soldakini seçelim. Diğer mavi kareye ulaşmak için ne yapmalıyız?
Adım 2: Önce sağa doğru hareket edelim. 1, 2 birim sağa gittik. Şimdi de aşağı doğru inelim. 1, 2 birim de aşağı indik. İşte diğer mavi karenin üzerindeyiz!
Sonuç: 2 birim sağa, 2 birim aşağı öteleme- Sarı Kareler:
Adım 1: Alttaki sarı kareyi seçelim. Diğer sarı kareye ulaşmak için önce sağa, sonra yukarı gitmemiz gerekiyor.
Adım 2: Sayalım. 1, 2 birim sağa gittik. Şimdi de 1 birim yukarı çıktık. Gördüğünüz gibi, her zaman aşağı gitmek zorunda değiliz!
Sonuç: 2 birim sağa, 1 birim yukarı öteleme- Mor Kareler:
Adım 1: Soldaki mor kareyi hedef alalım. Diğer mor kareye ulaşmak için sağa ve aşağı gitmemiz gerekiyor.
Adım 2: Haydi sayalım! 1, 2 birim sağa ve 1, 2 birim aşağı indiğimizde tam olarak diğer mor karenin üzerine geliyoruz.
Sonuç: 2 birim sağa, 2 birim aşağı öteleme
Harikasınız! Şimdi b) şıkkına geçelim. Mantık tamamen aynı.
b)
- Kırmızı Kareler:
Adım 1: Üstteki kırmızı kareyi alttaki kırmızı karenin üzerine taşıyalım.
Adım 2: Aralarındaki mesafeyi saydığımızda, sadece aşağı doğru 2 birimlik bir hareket olduğunu görüyoruz.
Sonuç: 2 birim aşağı öteleme- Mavi Kareler:
Adım 1: Soldaki mavi kareden sağdakine doğru bir yol çizelim.
Adım 2: Sadece sağa doğru bir hareket yeterli. Saydığımızda tam 2 birim sağa gitmemiz gerektiğini buluruz.
Sonuç: 2 birim sağa öteleme- Sarı Kareler:
Adım 1: Sol üstteki sarı kareyi başlangıç noktamız yapalım.
Adım 2: Sağdaki ve alttaki diğer sarı kareye ulaşmak için önce sağa, sonra aşağı gidelim. Sayıyoruz: 1, 2, 3 birim sağa ve 1, 2, 3 birim aşağı.
Sonuç: 3 birim sağa, 3 birim aşağı öteleme- Mor Kareler:
Adım 1: Bu sefer sağdaki mor kareden soldakine gidelim. Fark etmez, sonuç aynı olacaktır.
Adım 2: Önce sola gidelim: 1 birim sola. Şimdi de aşağı inelim: 1, 2 birim aşağı. İşte bu kadar!
Sonuç: 1 birim sola, 2 birim aşağı öteleme
Süper gidiyoruz! Son olarak c) şıkkını da tamamlayalım ve bu konuyu pekiştirelim.
c)
- Kırmızı Kareler:
Adım 1: Soldaki kırmızı kareyi seçelim ve sağ alttaki diğer kırmızı kareye doğru hareket edelim.
Adım 2: Kareleri sayarak ilerleyelim: 1, 2 birim sağa ve 1, 2 birim aşağı.
Sonuç: 2 birim sağa, 2 birim aşağı öteleme- Mavi Kareler:
Adım 1: En soldaki mavi kareyi hedef alalım. Diğer mavi kareye ulaşmak için ne kadar gitmeliyiz?
Adım 2: Haydi sayalım: 1, 2, 3 birim sağa ve 1, 2, 3 birim aşağı.
Sonuç: 3 birim sağa, 3 birim aşağı öteleme- Sarı Kareler:
Adım 1: Soldaki sarı kareden sağdakine gidelim.
Adım 2: Bu çok yakın! Sadece 1 birim sağa ve 1 birim aşağı gitmemiz yeterli.
Sonuç: 1 birim sağa, 1 birim aşağı öteleme- Mor Kareler:
Adım 1: Üstteki mor kareyi alttakinin üzerine getirelim.
Adım 2: Aralarında sadece dikey bir mesafe var. Saydığımızda, tam olarak 2 birim aşağı inmemiz gerektiğini görüyoruz.
Sonuç: 2 birim aşağı öteleme
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi öteleme işlemleri, bir noktanın veya şeklin koordinat düzlemindeki yerini değiştirmek için ona yön ve mesafe vermektir. Bu etkinlikle bunu çok güzel bir şekilde tekrar etmiş olduk. Hepinize aferin!